falsafaning bahs mavzusi

DOC 85,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403263752_44295.doc falsafaning bahs mavzusi falsafada olamning asosida nima yotadi, uni voqe etib turgan narsaning mohiyati nirnadan iborat, degan masalalar nihoyatda uzoq tarixga ega. qadimgi yunoniston va rimda bu masala «substantsiya» tushunchasi va uning mazmunini qanday tushunilishiga qarab ziga xos ifodalangan. substantsiya deganda oiam va dunyodagi narsalarning mohiyati trisidagi fikr tushunilgan. yunoniston faylasufi va matematigi pifagor hamma narsa sonlardan tashkil topgan degan blsa, aflotun substantsiya oyalardir degan, demokrit esa, olamning asosida atomlar (atom tushunchasi sha davrda blinmas zarracha ma'nosida ishlatilgan) yotadi deb tushuntirgan, bu masalalarni qay tarzda hal qilinishiga qarab farqlanadigan falsafiy oqim va ynalishlar ham yq emas. masalan, olamning asosida nima yotadi, uning mohiyati nimadan iborat degan masalada monizm, dualizm, plyuralizm, materializm va idealizm kabi qator falsafiy qarashlar shakllangan. monizm (yunoncha monos, ya'ni yakka ma'nosini anglatadi) olamning asosi yakayu-yagona sababga, bitta asosga ega deb ta'lim beradigan falsafiy ta'limotdir. dualizm (lotin tilida dua, ya'ni ikki degan ma'noni ifodalaydi) olamning asosida ikkita …

digan faylasuflarni gnostiklar; olamni bilish mumkin emas, bilimlarimiz tri va aniq haqiqat darajasiga ktarila olmaydi deyuvchilarni esa - agnostiklar (yunoncha -bilib blmaydi degan ma'noni anglatadi) deb yuritiladi. olamdagi zgarish, rivojlanish, umumiy aloqadorlik va taraqqiyotning qay tarzda amalga oshishi, qanday sodir blishi kabi masalalar ham falsafaning azaliy muammolari qatoriga kiradi. falsafada ana shu mavzularga munosabat va ular bilan boliq muammolarni hal qilishga qarab farqlanadigan bir necha ta'limot, qarash, usul va metodlar bor. dialektika, metafizika, sofistika, eklektika, dogmatika kabilar shular jumlasidandir. ularning tarixi nihoyatda uzoq blib, qadimgi yunoniston va rim davridan (miloddan oldingi vii i asr) boshlanadi. keyingi yillarda sinergetika ham falsafiy metod va ta'limot sifatida talqin etilmoqda. falsafiy rnetodlar olam qonuniyatlarini tushunishga yordam beradi va bu usullardan faylasuflar z tadqiqotlarini amalga oshirish yoki izlanishlarining natijalarini izohlashda foydalanadilar. dialektika -- grek tilida baxs va suhbatlashish sarfati degan ma^noni anglaladi. antik dunyo faylasuflari uni haqiqatga erishish yli va usuli sifatida talqin etganlar. hozirgi …

uru yoki qabilalar, davlat, millat va xalqlar, oqim va ynalishlar, oya va mafkuralarning xilma-xil shakllarini krish, ularning bir-biri bilan uzviy aloqadorlikda namoyon blishini kuzatish mumkin. taraqqiyot jarayonida avlodlar, davrlar, siyosiy tuzumlar, umuman ijtimoiy voqea va hodisalar z-zidan avtomatik tarzda sodir blib, nom-nishonsiz yqolib ketmaydi. balki ularning barchasi insonlar rtasidagi zaro aloqa va munosabatlarning hosilasi, ijtimoiy jarayonlarning natijasi, biror sababning oqibati sifatida namoyon bladi. bir davr ikkinchisining rniga, bir avlod oldingisidan keyin, bir voqea boshqasining ortidan sodir blib turadi. ana shu abadiy va azaliy uzluksizlik, doimiy aloqadorlik, vaqtning orqaga qaytmasligi va voqealarning ketma-ketligi tarzidagi bolanishlar, rivojlanish va taraqqiyot, olamning rang-barangligi va uyunligi dialektikaning asosiy tamoyillarini tashkil qiladi. falsafada mazkur tamoyillarga asoslangan tafakkurni dialektik tafakkur, ana shunday dunyoqarashni dialektik dunyoqarash, yondashuvni -- diaiektik yondashuv, metodni - dialektik metod deb atash an'anaga aylangan. shu bilan birga u yoki bu olimning ushbu tamoyillarga asoslanadigan dunyoqarashi, falsafiy ta'limotlari ham bor. masalan, demokrit va geraklit dialektikasi, …

a jarayonlarni doimiy zgarish holatida rganish nihoyatda qiyin blganligidan, nafaqat faylasuflar, balki barcha fan mutaxassislari uning nisbatan tinch va zgarmay turgan holatini rganadilar, tadqiq etadilar. aslini olganda olam garchand dialektik zgarish va harakatda blsada, bu jarayon doimo ham nihoyatda tez sodir blavermaydi. biz esa dunyodagi narsa, hodisa va odamlarga shunchalik metafizik tarzda rganib qolganmizki, gyo kechadan bugunning farqi yqdek, kecha krgan kishiga bugun duch kelganimizda unda hech qanday zgarishlar blmaganday tuyuladi. shu ma'noda, hayotda kp hollarda metafizik usulda fikr yuritamiz, nimalargadir ana shunday munosabatda blamiz. aslida esa ularham azaliy zgarishlar jarayoniga tushgan narsa va kishilar ekanligini juda kamdan-kam hoilarda ylab kramiz. xuddi shunday, bizning umrimiz hara kechadan ertaga qarab oqib turadigan dialektik jarayondir. biz ham ana shunday zgarib boramiz, ammo kp hollarda bunga unchalik kp e'tibor berilavermaydi. shu tariqa maktabni tugatib qyganimizni, ulayganimizni, bolalikning ortda qolganini gyoki bilmay qolamiz... alohida ta'kidlash lozimki, metafizik usulning ham hayotda, ilmiy izlanishlar va falsafiy …

nga erishish usuli, deb ta'kidlanadi. bu usul qllanilganda fikrning mazmuni kchma ma?noda bayon qilinadi, ya'ni «qizim senga aytaman, kelinim sen eshit» deganga xshash holat nazarda tutiladi. u nafaqat qadimgi yunoniston, balki rta asrlarda evropada ham keng tarqalgan. agar bu usul yolon xulosalarga olib kelsa, nega z davrining kpgina dono kishilari undan foydalanganlar, degan savol tuilishi mumkin. ma'lumki, insoniyat tarixida hurfikrlilik va ijtimoiy-siyosiy jarayonlarga munosabatni tri ifodalashning ilqji qolmagan zamonlar kp blgan. bunday holni inkvizitsiya hukmron blgan rta asrlar evropasiga ham tadbiq etish muinkin. sha davrda ham kpgina ziyolilarning ana shu usulga suyanmasdan iloji yq edi. umuman olganda, «do'ppi tor kelib qolgan» ana shunday zamonlarda fikrni gulxaniyning mashhur «zarbulmasal» asari kabi ifodalash hollari uchrab turadi. buni rta asrlar evropasiga nisbatan olsak, unda servantesning «don kixot» asari nima sababdan shunday yozilganligi, uning bosh qahramoni esa nima uchun shamol tegirmonlariga qarshi jang qilganligi va bu lavhalar zamirida qanday botiniy mazmun yashiringani aniq bladi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "falsafaning bahs mavzusi"

1403263752_44295.doc falsafaning bahs mavzusi falsafada olamning asosida nima yotadi, uni voqe etib turgan narsaning mohiyati nirnadan iborat, degan masalalar nihoyatda uzoq tarixga ega. qadimgi yunoniston va rimda bu masala «substantsiya» tushunchasi va uning mazmunini qanday tushunilishiga qarab ziga xos ifodalangan. substantsiya deganda oiam va dunyodagi narsalarning mohiyati trisidagi fikr tushunilgan. yunoniston faylasufi va matematigi pifagor hamma narsa sonlardan tashkil topgan degan blsa, aflotun substantsiya oyalardir degan, demokrit esa, olamning asosida atomlar (atom tushunchasi sha davrda blinmas zarracha ma'nosida ishlatilgan) yotadi deb tushuntirgan, bu masalalarni qay tarzda hal qilinishiga qarab farqlanadigan falsafiy oqim va ynalishlar ham yq emas. masalan, olamni...

Формат DOC, 85,0 КБ. Чтобы скачать "falsafaning bahs mavzusi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: falsafaning bahs mavzusi DOC Бесплатная загрузка Telegram