туркман ва узбек халклари адабиёти

DOC 79,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1662746222.doc туркман адабиёти туркман ва узбек халклари адабиёти режа: 1. туркман ва узбек халкларининг тарихан бир халк эканлиги. 2. туркман халк огзаки ижоди. 3. туркман классик адабиёти. 4. хх аср туркман адабиёти. 5. узбек-туркман адабий алокалари. узбек ва туркман халклари тарихи, дини, урф-одати, адабиёти жихатидан муштаракдир. бу икки халк марказий осиёдаги бошка халклар сингари жуда кадим замонлардан бери ёнма-ён яшаб келмокда. туркман ва узбек шоирлари ижодига назар солганда хам бу хакикат аён булади. масалан, ислом шоир узбек бахшиси саналса хам, онаси туркман аёлидир. хоразмликлар, аму буйида яшовчи халклар узаро кон-кариндош булиб кетган. уларнинг адабиёти хам бир-бирига хамохангдир. ушбу кардошлик хакида ойбек домла, м.шайхзода хам уз фикрларини билдирганлар. айникса, м.шайхзоданинг сатрлари хаяжонлидир: «узбекларнинг кунгиллари жуш урди, туркманларнинг бедовлари югурди. икки элнинг кизиса гайратлари, икки дарё тулкинлари тек турди…» туркман адабиёти тарихида халк огзаки ижодиёти алохида урин тутади. туркман халк огзаки ижоди бой. унда эртаклар етакчи роль уйнайди. эртакларда купинча, подшо, вазир …
2
злар образига хам алохида урин берилган. узбек ва туркман халк достонлари жуда якин, улардаги кахрамонлар характер жихатидан жуда бир-бирига ухшайди. кахрамонлик достонларида хар иккала халкнинг зулм ва адолатсизликка карши курашини курамиз. «лайли ва мажнун», «тохир ва зухра», «гур угли», «шохсанам ва гариб», «саётхон ва хамро» сингари кахрамонлик ва севгини мадх этувчи достонлар хар иккала халк огзаки ижодиёти жуда кадимдан бирга ривожланганлигини курсатади. кадимги туркий ёзма ёдгорликлар туркман халки учун хам маданий мерос хисобланади. шунга карамай ёзма адабиёт кечрок шаклланди. туркман классик ёзма адабиёти xviii асрда шаклланди. классик шоирлардан махтумкули, андалиб, мулланафас каби шоирлар номи узбек укувчиларига жуда таниш. махтумкули шеърияти, айникса узбек укувчилари калбига якин. унинг отаси давлатмамед озодий хам таникли шоир эди. у талай кушик ва газалларнинг муаллифидир. шоирнинг олти минг мисрадан иборат «ваъзи озод» номли катта достони маълум. «ваъзи озод» классик адабиёт анъанасида ёзилган дидактик достондир. озодий мумтоз узбек ва форсий адабиётни, жумладан, алишер навоий ижодини яхши биларди. …
3
образ ва эпизодлар, оригинал ташбех ва фикрлар билан бойитди, реалистик буёкни янада куюклаштирди. туркман классик шоирларидан бир андалибдир. нурмухаммад гариб андалиб /1711-1770/ бир неча йил хоразмда яшаган. унинг достонлари шоир турк ва эрон адабиётини яхши билганлигини курсатади. андалиб низомий ва навойининг «лайли ва мажнун» достонлари билан яхши таниш булган. бу достонлар ас достонни янги образ ва эпизодлар, оригинал ташбех ва фикрлар билан бойитди, реалистик буёкни янада куюклаштирди. туркман классик шоирларидан бир андалибдир. нурмухаммад гариб андалиб /1711-1770/ бир неча йил хоразмда яшаган. унинг достонлари шоир турк ва эрон адабиётини яхши билганлигини курсатади. андалиб низомий ва навойининг «лайли ва мажнун» достонлари билан яхши таниш булган. бу достонлар асосида, уларга эргашган холда андалиб хам «лайли ва мажнун» достонини яратди. кизиги шундаки, шоир достон сюжетини жуда соддалаштиради, купгина эпизодларни олиб ташлайди. холбуки, куп шоирлар низомий, навоий достонларининг сюжетини деярли тула саклаган эдилар. андалиб достон туркман фольклорига хос услуб – назм ва насрнинг аралашиб келиши …
4
иблик. истаги мен булдим кайгу гам билан, келиб кунар катор-катор гариблик. фоний дунё зийнат билан, харж билан, юрагим ярадир, багрим дард билан… камина жамиятдаги камчиликларни илк бора каламга олган демократ шоирдир. xix асрнинг яна бир таникли шоири мискин килич хам бухоро мадрасасида 8 йил укиган, унинг ижтимоий карашлари шу ерда шаклланган. уни халк укимишли булгани учун мулла килич деб атар, уйи адабий марказга айланган эди. «ботир нафас», «бекзода-курбон» достонлари шоирнинг энг яхши асарлари хисобланади. дидактик ва лирик шеърлар устаси мискин килич жуда куп шеърлар колдирган. хх аср бошларида махтумкули ва унинг издошлари анъаналарини байрам шоир, мулла мурт, кур мулла, дурди киличлар давом эттирдилар. туркман адабиёти хх асрда янада гуллаб-яшнади. бунгача, асосан, поэзия жанрлари ривож топган эди. энди эса адабий турларнинг бошка жанрлари хам ривожлана бошлади. туркман адабиёти 20-йиллардаёк кескин юксалиш йулига утди. шу даврда кур мулла, мулла мурт, берди кербобоев, ёкуб носирли сингари таникли шоирлар билан бир каторда ёш иктидорли …
5
погонага кутарилди. 30-йиллар туркман адабиётининг энг мухим фазилати – унда янги жанрлар – проза ва драматургиянинг ривожи, бу жанрларда бир канча салмокли асарлар яратилганлигидир. уруш даври туркман адабиётининг узига хос хусусияти унинг халк турмуши, ижтимоий хаёт билан алокасининг мустахкамланганлигидир. н.сарихонов, ш.кекилов, к.эшонов, ч.аширов, р.алиев, а.ниёзов, д.холдурди, н.помма каби жангчи-шоирларнинг бевосита уруш майдонларида туриб ёзган шеърлари туркман адабиётининг олтин фондига катта хисса булиб кушилган. помманинг «хотира», ш.кекиловнинг «иван амаки», б.кербобоевнинг «ойлар» ва «туркман достони» поэмалари, к.коушетовнинг «мехри ва вафо» романи кардошларимизнинг синов йилларидаги энг яхши асарларидир. урушдан кейинги йиллар туркман адабиётининг юксалишида мухим давр булди. йирик жанрдаги асарларнинг, биринчи навбатда, роман ва повестнинг тез тараккий этиши бу давр адабиётининг бош хусусиятидир. бундай йирик асарлардан бири ота коушетовнинг «копетдог этакларида» романидир. муаллиф мазкур романда биринчи булиб янги жамият кишилари –агроном ва зиёлилар, ёшлар киёфасини чизади. асарнинг етакчи конфликти янгилик билан эскилик уртасидаги курашдир. романнинг марказий кахрамони ёш агроном хушгелди. у москвадан агроном …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "туркман ва узбек халклари адабиёти"

1662746222.doc туркман адабиёти туркман ва узбек халклари адабиёти режа: 1. туркман ва узбек халкларининг тарихан бир халк эканлиги. 2. туркман халк огзаки ижоди. 3. туркман классик адабиёти. 4. хх аср туркман адабиёти. 5. узбек-туркман адабий алокалари. узбек ва туркман халклари тарихи, дини, урф-одати, адабиёти жихатидан муштаракдир. бу икки халк марказий осиёдаги бошка халклар сингари жуда кадим замонлардан бери ёнма-ён яшаб келмокда. туркман ва узбек шоирлари ижодига назар солганда хам бу хакикат аён булади. масалан, ислом шоир узбек бахшиси саналса хам, онаси туркман аёлидир. хоразмликлар, аму буйида яшовчи халклар узаро кон-кариндош булиб кетган. уларнинг адабиёти хам бир-бирига хамохангдир. ушбу кардошлик хакида ойбек домла, м.шайхзода хам уз фикрларини билдирганлар. айникса, м.шайх...

Формат DOC, 79,5 КБ. Чтобы скачать "туркман ва узбек халклари адабиёти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: туркман ва узбек халклари адаби… DOC Бесплатная загрузка Telegram