nutqning uslubiy shakllari

PPTX 18 pages 2.0 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

powerpoint presentation nutqning uslubiy shakllari sugdiyona 1. nutqning stilistik shakl xususiyatlari 2. stilistik figura va tropiklar 3. tilning ekspressiv imkoniyatlari reja: ironiya va sarkasizm sarkazm, ironiyadan farqli o'laroq, ko'pincha 2-3 so'zli qisqa, o'tkir va bevosita hazil shaklida bo'lib, masalan, "aqlli" degan so'z ahmoq kishiga nisbatan ishlatilishi mumkin. ironic statementlarning 70% dan ortig'i, masalan, "ajoyib ob-havo!" degan gap, qor yog'ayotgan toshkentda aytilsa, sarkastik ma'noga ega bo'ladi va bu nutqning emotsional rangini ifodalaydi. 19-asr rus adabiyotida, ayniqsa chexov asarlarida, ironiya va sarkasmdan keng foydalanilgan, ular ijtimoiy muammolarni ochib berishda asosiy usullar hisoblangan. metafora va metonimiya метафоридан фарқли ўлароқ, метонимияда 2 та объект ўртасидаги яқинлик, масалан, "тошкент шаҳри 2 миллион аҳолисини хурсанд қилди" (тошкент шаҳри унинг аҳолисини англатади) асосида маъно алмашинуви содир бўлади. 19-аср рус адабиётида, айниқса, пушкин асарларида метафора ва метонимиянинг мураккаб ва ноёб мисолларини учратиш мумкин, бу уларнинг бадиий таъсирини янада кучайтиради. метафорада 2 та ҳар хил объект ўртасидаги ўхшашлик, масалан, …

2 / 18

taqqoslash epitet va taqqoslashning birgalikda qoʻllanishi, 3 ga yaqin turdagi badiiy ta'sirlarni yaratishi mumkin, bu esa asarning ifodaviyligini 5-10 barobar oshiradi va xalq ogʻzaki ijodida ham uchraydi. epitetlarning 20 dan ortiq turi mavjud boʻlib, ularning ba'zilari, masalan, "oltin quyosh" kabi metafora elementlarini oʻz ichiga oladi va xix asr oʻzbek adabiyotida keng qoʻllanilgan. taqqoslashda 2 ta asosiy tarkibiy qism (taqqoslanuvchi va taqqoslovchi) mavjud boʻlib, masalan, "toshdek qattiq" iborasida "tosh" taqqoslovchi hisoblanadi va samarqand she'riyatida ko'p uchraydi. paralellizm va antitez parallellizm va antitezning uyg'unlashuvi 19-asr oxiri, 20-asr boshlari evropa adabiyotida, ayniqsa, frantsuz simvolizmida kuchli ta'sir ko'rsatgan. parallellizmning 3 ta asosiy turi mavjud: sintaktik, semantik va fonetik, ularning har biri 17-asr rus adabiyotida, masalan, pushkin asarlarida yaqqol namoyon bo'ladi. antitezaning samarali qo'llanilishi 2-3 ta qarama-qarshi tushuncha yoki tasvirlarni qisqa, aniq jumlalarda, masalan, sharq she'riyatida ishlatish orqali amalga oshiriladi. dialog va monolog monolog esa, bitta shaxsning oʻz-oʻziga yoki tinglovchilarga qaratilgan uzluksiz nutqi hisoblanib, masalan, …

3 / 18

agi badiiy vositalar orqali qo'llanilgan. xix asr oxiri va xx asr boshlarida toshkentda nashr etilgan 50 ga yaqin kitobda, retorik savol va undovlarning obrazli ifodalanishiga oid 10 dan ortiq misol keltirilgan. retorik savol va undovlar, masalan, "kim aybdor?" yoki "qani adolat?!" kabi ifodalar, o'zbek adabiyotida, xususan, 19-asrning ikkinchi yarmidan boshlab, 20 dan ortiq asarlarda uchraydi. gradasiya va klimaksi gradasiya va klimaksi bir-biriga yaqin usullar bo'lib, lekin gradasiya 2 yoki undan ortiq belgining asta-sekin kuchayishi yoki susayishini, klimaksi esa eng kuchli nuqtaga yetishni anglatadi. samarqanddagi ma'ruzalarda bunday usullar tez-tez qo'llaniladi. klimaksi esa, masalan, "qishloq, tuman, respublika" kabi geografik joylarni ketma-ket keltirib, muammoning kattalashuvini ko'rsatadi. 3 bosqichli bu jarayon nutqning ta'sirchanligini oshiradi. градация, masalan, "uch, olti, o'n ikki" raqamlari orqali kuchayib boruvchi ta'sirni namoyon etadi va ko'pincha she'riyatda, ayniqsa, alisher navoiy asarlarida uchraydi. frazeologik birliklar o'zbek tilida 3000 dan ortiq frazeologik birlik mavjud bo'lib, ularning 15% i maqol va matallardan iborat. frazeologik …

4 / 18

sr siyosatida tez-tez uchraydi. mumtoz va zamonaviy uslub toshkentda 1990-yillardan keyin nashr etilgan 300 dan ortiq zamonaviy she'riy to'plamlar turli uslubiy tajribalarni o'z ichiga oladi, jumladan, erkin nazm ham mavjud. zamonaviy o'zbek adabiyotida, 21-asr boshlaridan boshlab, proza va she'riyatda 5 ta asosiy uslub yo'nalishlarini aniqlash mumkin, ular orasida postmodernizm ham bor. mumtoz adabiyotda, masalan, alisher navoiy asarlarida 15-asr o'zbekistonining boy va murakkab til madaniyatini aks ettiruvchi 20 dan ortiq she'riy shakllar qo'llanilgan. trop va figuralar turkiy tillar orasida o'zbek tilida "trop va figuralar" ning 30 dan ortiq xil badiiy vositalari mavjud bo'lib, ularning ba'zilari xorijiy adabiyotdan olingan bo'lsa-da, o'zbek tilining o'ziga xos xususiyatlariga moslashtirilgan. "trop va figuralar" ning 5 ta asosiy turi - metafora, metonimiya, sinekdoxa, epitet va giperbola - o'zbek tilida turli xil uslubiy funksiyalarni bajarishi mumkin va 20-asr o'zbek prozasida intensiv ravishda qo'llanilgan. "trop va figuralar" o'zbek adabiyotida, xususan 19-asrning ikkinchi yarmidan boshlab, 20 dan ortiq turdagi she'riy …

5 / 18

o'llanilgan. 20-asrning 70-yillarida samarqand universitetida o'tkazilgan tadqiqotlarda nutqning stilistik shakllarining 5 ta asosiy turini va ularning fonetik xususiyatlarini aniqlangan. 20-asrning 70-yillarida samarqand universitetida o'tkazilgan tadqiqotlarda nutqning stilistik shakllarining 5 ta asosiy turini va ularning fonetik xususiyatlarini aniqlangan. invertsiya va anafora inversiya, jumlaning odatiy so‘z tartibini (masalan, fe’l-obyekt-subyekt) buzish orqali, 2-3 marta takrorlanib, o‘zbek she’riyatida, xususan alisher navoiy asarlarida (15-asr, hirot) keng qo‘llaniladi. anafora, bir necha jumla yoki she’riy bandlarning 1-2 so‘z yoki iborasi bilan boshlanishi (masalan, "sevgi...", "hayot...") xix asr rus she’riyatida, pushkin asarlarida 50 dan ortiq holatda kuzatilgan. inversiya va anafora birgalikda qo‘llanilganda, jumlaning ritmik tuzilishiga 3-4 baravar ta’sir ko‘rsatib, o‘zbek va rus adabiyotining 20-asr namunalarida ham (masalan, abdulla qahhor asarlarida) kuzatiladi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image4.png image3.jpeg

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning uslubiy shakllari"

powerpoint presentation nutqning uslubiy shakllari sugdiyona 1. nutqning stilistik shakl xususiyatlari 2. stilistik figura va tropiklar 3. tilning ekspressiv imkoniyatlari reja: ironiya va sarkasizm sarkazm, ironiyadan farqli o'laroq, ko'pincha 2-3 so'zli qisqa, o'tkir va bevosita hazil shaklida bo'lib, masalan, "aqlli" degan so'z ahmoq kishiga nisbatan ishlatilishi mumkin. ironic statementlarning 70% dan ortig'i, masalan, "ajoyib ob-havo!" degan gap, qor yog'ayotgan toshkentda aytilsa, sarkastik ma'noga ega bo'ladi va bu nutqning emotsional rangini ifodalaydi. 19-asr rus adabiyotida, ayniqsa chexov asarlarida, ironiya va sarkasmdan keng foydalanilgan, ular ijtimoiy muammolarni ochib berishda asosiy usullar hisoblangan. metafora va metonimiya метафоридан фарқли ўлароқ, метонимияда 2 та объ...

This file contains 18 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "nutqning uslubiy shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning uslubiy shakllari PPTX 18 pages Free download Telegram