fizika tushunchalarni shakllantirish

DOCX 6 pages 18.3 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.3 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

fizika tushunchalarni shakllantirish qilicheva sevinchoy 📝annotatsiya fizika tushunchalarining shakllanishi olamning fizik hodisalarini tushunish va bashorat qilish uchun zarur bo'lgan asosiy qonunlar, nazariyalar va modellarni o'rganishni o'z ichiga oladi. tajriba va kuzatishlarga asoslangan holda rivojlanadi. 🔑kalit so'zlar. fizika tushunchalari, ta`riflar, model, nazariya, eksperiment, qonunlar, o'lchovlar, kuzatish, empirik kuzatishlar va tajribalar 17-asr oxirida isaak nyutonning olma haqidagi afsonaviy kuzatishi va keyinchalik yerning tortishish kuchi haqidagi qonunlarini shakllantirishda o'tkazgan tajribalari klassik mexanikaning rivojlanishiga kuchli ta'sir ko'rsatdi. 20-asr boshlarida ernest rezerfordning oltin folgaga alfa-zarralarni otish bo'yicha tajribalari atomning yadroviy modeli haqidagi tushunchamizni tubdan o'zgartirib, fizikada yangi davrni – yadro fizikasi davrini boshlab berdi. galileo galilei 16-asrda italiyaning piza shahrida o'tkazgan tushish tezligi bo'yicha tajribalari, jismlarning massasidan qat'i nazar, erkin tushishda bir xil tezlanish bilan tushishini ko'rsatib, aristotel fizikasi qarashlariga qarshi chiqdi. zamonaviy fizika tushunchalari zamonaviy fizika, 20-asr boshlarida plank konstantasi (h ≈ 6.626 x 10^-34 js) kashf etilishi bilan, klassik fizikaning chegaralarini aniqlab, kvant …

2 / 6

i hisoblanadi va koʻplab muhandislik hisob-kitoblarida qoʻllaniladi. kvant mexanikasi, 20-asr boshlarida germaniya va daniya olimlari tomonidan yaratilgan boʻlib, atom va subatom zarrachalarning xatti-harakatlarini planck doimiysi va boshqa kvant sonlari yordamida tushuntiradi. 19-asrda maksvellning elektromagnit maydon nazariyasi, shotlandiyada ishlab chiqilgan boʻlib, yorugʻlikning elektromagnit toʻlqinlar ekanligini tushuntirdi va 20-asr fizikalariga katta ta’sir koʻrsatdi. fizika tushunchalarining shakllanishi tarixi 20-asr boshlarida, germaniyada albert eynshteynning nisbiylik nazariyasi, massaning energiyaga aylanishi formulasi e=mc² bilan birga, klassik fizikaning cheklashlarini ko‘rsatib, zamonaviy fizikaning rivojlanishiga turtki bo‘ldi. 16-asrda nikolay kopernikning geliosentrik nazariyasi qadimgi geotsentrik dunyoqarashni inqilobiy ravishda o‘zgartirib, fizika fanining rivojlanishiga kuchli ta’sir ko‘rsatdi, yangi matematik modellarning paydo bo‘lishiga sabab bo‘ldi. 17-asrda isaak nyutonning klassik mexanikasi, universal tortishish qonuni bilan birga, 3 ta harakat qonunini kashf etish orqali, butun dunyoga ta’sir ko‘rsatdi va fizikaning keyingi rivojlanishi uchun mustahkam asos yaratdi. eksperimental tekshirishlar va tasdiqlash cern kabi yirik tadqiqot markazlarida amalga oshirilayotgan protonlarning 99,999999% yorug'lik tezligiga tezlashtirilishi va ularning o'zaro …

3 / 6

xil o'lchovli fazo konsepsiyasini rivojlantirdi, bu esa fizika formulalarida uch o'lchamli vektorlarni qo'llashga imkon berdi va nyutonning harakat qonunlarini ifodalashda muhim rol o'ynadi. kvant mexanikasi 1920-yillarda matematik operatorlar va differentsial tenglamalar, masalan, shredinger tenglamasi yordamida yaratildi, bu esa zarrachalarning ehtimollik ta'rifini va geyzenbergning noaniqlik munosabatlarini germaniya va daniya olimlarining ishlari orqali ta'minladi. maxsus nisbiylik nazariyasi (1905) matematik apparati, lorents transformatsiyalari orqali, vaqt va fazoning bir-biriga bog'liqligini 4 o'lchovli minkovskiy fazosida ifodalaydi, bu esa yuqori tezliklarda harakatni hisoblashni o'zgartirdi. ilmiy inqiloblar va paradigma o‘zgarishlari 16-asrda nikolay kopernikning geotsentrik dunyoqarashni geliosentrik model bilan almashtirishi, yevropa ilmiy tafakkurida tub o‘zgarishlarni boshlab berdi va fizikada yangi paradigma shakllanishiga sabab bo‘ldi. isaac newtonning 17-asrda klassik mexanika qonunlarini kashf etishi, butun dunyo miqyosida fizika fanini rivojlanishiga kuchli ta’sir ko‘rsatdi va yangi ilmiy inqilob boshlanishini belgilab berdi. 20-asr boshlarida kvant mexanikasi va nisbiylik nazariyasining paydo bo‘lishi, fizikada fundamental tushunchalarni qayta ko‘rib chiqishga va butunlay yangi paradigma o‘rnatilishiga …

4 / 6

atematik usullarni taqdim etdi. nazariy model qurish kvant mexanikasi singari murakkab nazariy modellarni tushunish uchun, 20-asr boshlarida plank doimiysi va gaysenberg noaniqlik printsipi kabi asosiy tushunchalarni o'rganish va ularning matematik ifodalarini bilish zarur. nazariy modelning aniqligi eksperimental ma'lumotlar bilan taqqoslash orqali, masalan, 10⁻¹² darajadagi aniqlikka erishish orqali baholanadi va bu standart modelning cern kabi yirik tadqiqot markazlarida tekshirilishi bilan tasdiqlanadi. nazariy model qurish jarayonida, masalan, 3 o'lchovli fazo va vaqtni hisobga olgan holda, 1905-yilda albert eynshteyn tomonidan yaratilgan maxsus nisbiylik nazariyasi kabi fundamental fizikaviy konsepsiyalarni tushunish muhimdir. yangi tushunchalarning paydo bo‘lishi atom tuzilishi haqidagi zamonaviy tushunchalar 20-asrning birinchi yarmida daniya va buyuk britaniyada ernest rutherford va nils borning tajribalari va nazariyalari natijasida shakllanib, atom yadrosining mavjudligini va elektronlarning orbitallarda harakatlanishini tasdiqladi. 20-asr boshlarida germaniyada max plank tomonidan kvant nazariyasi taklif qilinishi fizikada inqilobiy o'zgarishlarga sabab bo'ldi va 10⁻³⁴ joulsdan kichik energiya miqdorlari haqidagi tushunchalarni o'z ichiga oldi. 17-asrda yevropada, ayniqsa, …

5 / 6

нг асослари”. 5. нильс бор. “атом тузилишининг квант назарияси”. 6. галилео галилей. “диалоглар”. 7. артур эддингтон. “физиканинг табиати”

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika tushunchalarni shakllantirish"

fizika tushunchalarni shakllantirish qilicheva sevinchoy 📝annotatsiya fizika tushunchalarining shakllanishi olamning fizik hodisalarini tushunish va bashorat qilish uchun zarur bo'lgan asosiy qonunlar, nazariyalar va modellarni o'rganishni o'z ichiga oladi. tajriba va kuzatishlarga asoslangan holda rivojlanadi. 🔑kalit so'zlar. fizika tushunchalari, ta`riflar, model, nazariya, eksperiment, qonunlar, o'lchovlar, kuzatish, empirik kuzatishlar va tajribalar 17-asr oxirida isaak nyutonning olma haqidagi afsonaviy kuzatishi va keyinchalik yerning tortishish kuchi haqidagi qonunlarini shakllantirishda o'tkazgan tajribalari klassik mexanikaning rivojlanishiga kuchli ta'sir ko'rsatdi. 20-asr boshlarida ernest rezerfordning oltin folgaga alfa-zarralarni otish bo'yicha tajribalari atomning yadroviy m...

This file contains 6 pages in DOCX format (18.3 KB). To download "fizika tushunchalarni shakllantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika tushunchalarni shakllant… DOCX 6 pages Free download Telegram