«панчатантра» масали

DOC 172,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662746881.doc «панчатантра» масали режа: 1. шоҳ тахти ҳакида ўттиз икки ҳикоя» 1.1 «веталанинг йигирма беш ҳикояси 1.2. уч куёв 1.3. шоҳ ва қурбонлик келтирувчи» 1.4. «шоҳ тахти ҳакида ўттиз икки ҳикоя» 2. “тўтинома” 2.1. «shukasaptati» 2.2. «муладеванинг қарори» «панчатантра» ( «беш асосий ҳолат» ёки «беш китоб» деб таржима қилинади. «панчатантра» масал жанрига кирувчи асардир, чунки ундаги барча образлар ҳайвонлар бўлиб, ҳайвонлар образи орқали инсоннинг ҳаётий муаммолари панд-насиҳат тарзида ёритиб берилган. тахминларга кўра «панчатантра» мелоднинг iii-iv асрларида бунёдга келган. асарнинг муаллифи қандайдир брахман вишнушарман дейилади. «пачатантра» санскрит тилида яратилган. унинг илк нусхалари ҳали топилмаган. лекин асарнинг кейинги даврларда ҳиндистоннинг турли қисмларида яратилган нусхалари мавжуд. жанубий ҳиндистонда эса жайн монахлари яратган нусхалар мавжуд. булар ичида роҳиб пурнабхадра 1919 йилда барча нусхалар асосида тузган жайн нусхаси энг мукаммал ҳисобланади. кейинги давр нусхаларидан кашмир варианти «тантракхьяика» номли варианти мавжуд. бу вариантлар мелоднинг биринчи минг йиллигининг иккинчи ярмида яратилган деб тахмин қилинади. «панчатантра» vi асрда …

бек тилига ўгириб чот эттирилган. ҳинд адабий анъанаси бу асарни «сиёсат дарси китоби» деб ҳам атайди. бу ҳақда ҳатто ривоят ҳам мавжуд. унга кўра ақлли ва донишманд вишнушарман аҳмоқ шаҳзодаларни ҳаёт сабоқларига, сиёсатга, давлатни ва халқни бошқариш сиёсатига ўргатиш мақсадида ушбу масални ёзган экан. бу асар ҳам анъанавий қолиплаш усулида ёзилган. асардаги беш қимсмнинг, яъни беш китобнинг номланиши қуйидагича: биринчи китоб ( «дўстларнинг жудо бўлиши». бу қисмда муаллиф асосан шеър ва буқанинг дўстлиги ва бу дўстликнинг айёр тулки туфайли бузилиши ҳақида ҳикоя қилади. иккинчи китоб ( «дўстлар орттириш». бу китобдаги ҳикоя қарға, сичқон, тошбақа ва кабутар каби кучсиз ҳайвонларнинг аҳиллик, дўстлик орқали қўлга киритган ютуқлари, душманни қандай қилиб енгганлари ҳикоя қилинади. муаллиф бу орқали дўстлик кучда эмас аҳилликда эканлигини кўрсатишни бош мақсад қилиб қўйган. учинчи китоб ( «қарғалар ва бойқушлар» деб номланган. ушбу ҳайвонлар образи орқали урушни қандай олиб бориш ва унинг турли усуллари ҳақида ҳикоя қилинади. тўртинчи китоб ( …

чун махсус юборган экан ва у бу ишни уддасидан чиқиб «панчатантра»нинг бир нусхасини олиб келиб уни форс тилига ўгирган. кейинчалик форс тилидан «панчатантра» масали араб тилига таржима қилинган. таржималар жараёнида «панчатантра»нинг нафақат мазмуни ёки тузилиши, балки номи ҳам ўзгариб борган. таржимонлар асарга эркин ёндошганлар, ўз даврига қараб асарга қўшимчалар киритганлар. жумладан, араб адабиётидаги машҳур масал «калила ва димна» «панчатантра»нинг арабча варианти эмас, балки мустақил бир асарга айланган. «калила ва димна»нинг ўзбек тилида бир неча хил таржимаси мавжуд. кейинги ўн беш йигирма йил мобайнида асар бир неча бор кўп нусхаларда нашр этилди. асарнинг суюма ғаниева ва иброҳим ғофуров таржималари остидаги нашри китобхонлар ўртасида кенг тарқалган. «панчатантра» масалининг ёзилиш тарихига оид қуйидаги ривоят мавжуддир: заминда жамики қутлуғ сўзлардан вишнушарман ажратди асл мағзини ва яратди дилларга фароғат берган «панчатантра» номли беш китобни. жануб ўлкасида маҳиларопя деган шаҳар бор эди. у ерда дунёнинг барча билимларидан хабардор бўлган шоҳ амарашакти умр кечирар эди. кўпдан ( …

ғ билимларни ўрганадилар. ана шундан кейингина уларнинг ақллари киради». вазир сумати деди: «олампаноҳ! умримиз бебаҳо. нутқ илмини узоқ йиллар ўрганиш керак. фарзандларинг қанчалик тез оқил бўлиб етишсалар, шунчалик яхши. бекорга айтмаганлар: илмнинг чеки йўқ, умр эса қисқа, билсанг бўлди фақат моҳиятини. сув аралашган бўлса сутга ўрдаклар ажратиб олурлар сутни бемалол. орамизда вишнушарман деган брахман бор. кўп илмларда олиму фозил. шаҳзодаларни тарбиялашни унга топшир. ҳеч шубҳа йўқки, уларнинг ақлларини киритиб қўяди. подшоҳ буни эшитиб, вишнушарманни чақиртириб келади ва унга дейди: «эй, муҳтарам зот! сен шундай қилгинки, менинг фарзандларим жамики илму ҳикматда бошқалардан ўзиб кетсинлар. мен сенга тилаганингча туҳфалар бераман». вишнушарман шунда подшоҳга қараб дебди: «о, олампаноҳ! сенга гапнинг чинини айтай. мен ўз билимларимни ҳеч қандай туҳфаларга алмаштирмайман. лекин агар олти ойдан сўнг сенинг ўғилларинг қутлуғ билимлар эгаси бўлиб етишмасалар, мен шу пайтгача орттирган ўз шуҳратимдан воз кечаман. кўп сўз кимга керак? майли, менинг арслон янглиғ ўкирганимни жаҳон эшитсин. мен таъма қилиб …

шбу сўзлар битилган: кимки машаққат чекиб, қутлуғ илмли бўлди худолар шоҳи шакра нобуд қилолмас уни. мана шу сўзлардан кейин «панчатантра» асарининг ҳикоялари бошланади. қуйида «панчатантра» масалидан бир намуна берилади. бешинчи ҳикоя бир ўлкада жуда катта банан дарахти ўсарди. қарға унда ўз оиласи билан макон қурганди. ҳар сафар қарғалар бола очганда, дарахт кавагидан қора илон чиқиб, уларни еб қўярди. қарғалар бу фалокатдан қанчалар безор бўлмасинлар, неча замонлардан бери яшаб келган қадрдон уяларини ташлаб кетишни хоҳламасдилар. чунки: қарға, оҳу ва қўрқоқ эски жойдан кўчмаслар, лекин ботир эр ва фил кезиб юрар юртма-юрт кунлардан бир куни қарғанинг хотини эрининг пойига тиз чўкиб ялинди: ( хўжам, бу қонхўр илон дастидан ўлар бўлсак ўлиб бўлдик. ҳамма полапонларимни еб кетди. менинг бошқа тоби тоқатим қолмади. бу ерлардан бошим оққан томонга учиб кетсам дейман. бошқа дарахтга кўчайлик. тўғри айтганлар: дўст йўқдир соғлиқдан кўра ишончли, касалликдан ортиқ ёвуз душман йўқ. ҳаммадан қудратли боланинг меҳри, баридан ёмонроқ очлик кулфати. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "«панчатантра» масали"

1662746881.doc «панчатантра» масали режа: 1. шоҳ тахти ҳакида ўттиз икки ҳикоя» 1.1 «веталанинг йигирма беш ҳикояси 1.2. уч куёв 1.3. шоҳ ва қурбонлик келтирувчи» 1.4. «шоҳ тахти ҳакида ўттиз икки ҳикоя» 2. “тўтинома” 2.1. «shukasaptati» 2.2. «муладеванинг қарори» «панчатантра» ( «беш асосий ҳолат» ёки «беш китоб» деб таржима қилинади. «панчатантра» масал жанрига кирувчи асардир, чунки ундаги барча образлар ҳайвонлар бўлиб, ҳайвонлар образи орқали инсоннинг ҳаётий муаммолари панд-насиҳат тарзида ёритиб берилган. тахминларга кўра «панчатантра» мелоднинг iii-iv асрларида бунёдга келган. асарнинг муаллифи қандайдир брахман вишнушарман дейилади. «пачатантра» санскрит тилида яратилган. унинг илк нусхалари ҳали топилмаган. лекин асарнинг кейинги даврларда ҳиндистоннинг турли қисмларида яратилг...

Формат DOC, 172,0 КБ. Чтобы скачать "«панчатантра» масали", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: «панчатантра» масали DOC Бесплатная загрузка Telegram