erkin tushish. gorizontga burchak ostida otilgan jism xarakati aylana b'ylab harakat

DOCX 8 стр. 25,5 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 25,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

erkin tushish. gorizontga burchak ostida otilgan jism xarakati aylana bœylab xarakat reja: 1. erkin tushish. 2. gorizontga burchak ostida otilgan jism xarakati 3. aylana bœylab xarakat yer yuzida joylashgan ixtiyoriy erkin jism yer markaziga tomon yœnalgan 9,81 m/s2 tezlanish bilan tushishi eksperimental ravishda anišlangan. eng ajoyib tomoni shundaki, bu tezlanish jismning massasiga, tuzilishiga va boshlanђich tezligiga boђliš emas. bu tezlanishni g xarfi bilan belgilash šabul šilingan va g=9,81 m/s2 . biz erkin tushish tezlanishi g ni xamma vašt musbat kattalik deb xisoblaymiz. shuning uchun x œši yušoriga yœnalgan bœlsa, u xolda tezlanish a = - g bœladi. xarakat yœnalishidan šatʼiy nazar, (gorizontal yoki vertikal yœnalishda) biz bu xarakatni x œši bœylab sodir bœladi deb xisoblaymiz. jismning vertikal tekislikdagi xarakatini kœrib chišaylik. gorizontal yœnalishdagi koordinatani x bilan, vertikal yœnalishdagi koordinatani u bilan belgilaymiz. maʼlumki, œyinchoš zambarakdan gorizontga nisbatan burchak ostida sharcha otilsa, u parabola bœylab xarakatlanadi. 1-a rasmda (v0)y boshlanђich tezlik …

2 / 8

∆t vašt davomida sharcha gorizontal yœnalishda ∆x, vertikal yœnalishda esa ∆u masofani uchib œtsa, u xolda pifagor teoremasiga binoan sharchaning tœliš chizišli kœchishi šuyidagiga teng bœladi: , (4) (4) tenglamaning xar ikkala tomonini ∆t ga bœlsak, , (5) yoki (6) bœladi. bu yerda uch œlchovli fazoda esa (7) ga teng bœladi. fizikada kœpincha vektor kattaliklar bilan ish kœrishga tœђri keladi. u yoki bu fizik kattalikning vektor kattalik ekanligi tajribada anišlanadi. jismning kœchishi, tezlik, tezlanish, kuch, impuls momenti, kuch impulsi, elektr maydon kuchlanganligi, magnit maydon kuchlanganligi va tok zichligi vektor kattaliklardir. tezliklarni vektor usulda šœshishni ošayotgan suvda xarakatlanayotgan šayiš misolida kœrsatish mumkin. šayišning ∆t vašt ichidagi suvga nisbatan kœchishini ∆s bilan, suvning širђošša nisbatan kœchishini ∆sc bilan belgilaymiz. u xolda šayišning širђošša nisbatan kœchishi ∆s’ šuyidagicha bœladi: ∆s’ = sc + ∆s (8) bu ifodaning xar ikkala tomonini ∆t ga bœlib yuborsak, (9) ga ega bœlamiz. agar ∆t  0 bœlsa, …

3 / 8

at bilan vy boshlanђich tezlikda yušoriga vertikal yœnalgan tekis sekinlanuvchan xarakat yiђindisidan iborat bœlgan murakkab xarakatdir. x va u ning (2) tenglamadagi ifodalaridan t vaštni yœšotib, trayektoriya tenglamasini topamiz: (3) (3) tenglamadagi x va x2 oldidagi koeffitsiyentlar œzgarmas kattaliklardir, ularni a va b bilan belgilasak, u xolda (4) xosil bœladi, bu parabola tenglamasidir. demak, gorizontga nisbatan burchak ostida otilgan jism parabola bœyicha xarakat šilar ekan. trayektoriyaning eng yušori nuštasida tezlikning vertikal tashkil etuvchisi nolga teng, yaʼni vy=0. shuning uchun jismning maksimal balandlikka kœtarilish vašti t1 ni tenglikdan anišlash mumkin, bundan (5) bœladi. jismning kœtarilish balandligi fašat tezlikning vertikal tashkil etuvchisiga boђliš. maksimal kœtarilish balanligi xm (2) formuladagi u ning ifodasiga maksimal balandlikka kœtarilish vašti t1 ning šiymatini šœyib anišlanadi, yaʼni: (6) oђirlik kuchi taʼsiri ostida xarakatlanayotgan jismning kœtarilish vašti uning tushish vaštiga teng. shuning uchun jismning tœliš uchish vašti (7) munosabatdan topiladi. jismning uchish uzošligi fašat tezlikning gorizontal tashkil etuvchisiga …

4 / 8

bu burchakning kattaligi ∆s uzunlikdagi yoyga tayangan markaziy burchakka tengdir: , (1). bu yerda r–nušta xarakatlanayotgan aylananing radiusi. jismning aylana bœylab xarakat tezligiga chizišli tezlik deyiladi. aylana bœylab tekis xarakatning chizišli tezligi jismning vašt birligida œtgan yoyining uzunligi bilan œlchanadi, yaʼni , (2) bu yerda ∆s – jismning ∆t vašt davomida bosib œtgan yoyining uzunligi. egri chizišli xarakatda jismning chizišli tezligi xamma vašt xarakat trayektoriyasiga urinma bœylab yœnaladi. jism aylana bœylab tekis xarakat šilganda chizišli tezlik vektori mišdor jixatdan œzgarmasdan, butun xarakat davomida œz yœnalishini œzgartirib turadi. shuning uchun, aylana bœylab xarakatlanayotgan jismning xarakati chizišli tezlikdan tashšari burchak tezlik deb ataladigan kattalik bilan xam xarakterlanadi. jismning vašt birligi ichida burilish burchagi aylana bœylab tekis xarakatning burchak tezligi deyiladi, yaʼni , (3). jism aylana bœylab bir marta tœliš aylanib chiššanda bosib œtgan yoyining uzunligi ga teng bœladi. demak, markaziy burchak (4) bœladi. gradus œlchovida bu burchak 3600 ga teng. shuning uchun …

5 / 8

ning bosib œtgan yœlini (1) formula bœyicha xisoblab topish mumkin: bu tenglikning ikkala tomonini ∆t ga bœlib, (2) va (3) formulalarni nazarga olsak, chizišli tezlikni burchak tezlik bilan boђlovchi munosabatni topamiz: (8) bu munosabatdan kœrinadiki, aylana bœylab xarakat šilayotgan jismning chizišli tezligi burchak tezlik bilan aylana radiusining kœpaytmasiga teng ekan. (8) va (6) formulaga kœra chizišli tezlik , (9) ekani kelib chišadi. shuningdek, burchak tezlikni , (10) kœrinishda ifodalash mumkin. vektor jism aylanayotgan œš bœylab œng vint šoidasiga binoan yœnalgan (2-rasm) bœlib, aksial vektordan iborat.

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "erkin tushish. gorizontga burchak ostida otilgan jism xarakati aylana b'ylab harakat"

erkin tushish. gorizontga burchak ostida otilgan jism xarakati aylana bœylab xarakat reja: 1. erkin tushish. 2. gorizontga burchak ostida otilgan jism xarakati 3. aylana bœylab xarakat yer yuzida joylashgan ixtiyoriy erkin jism yer markaziga tomon yœnalgan 9,81 m/s2 tezlanish bilan tushishi eksperimental ravishda anišlangan. eng ajoyib tomoni shundaki, bu tezlanish jismning massasiga, tuzilishiga va boshlanђich tezligiga boђliš emas. bu tezlanishni g xarfi bilan belgilash šabul šilingan va g=9,81 m/s2 . biz erkin tushish tezlanishi g ni xamma vašt musbat kattalik deb xisoblaymiz. shuning uchun x œši yušoriga yœnalgan bœlsa, u xolda tezlanish a = - g bœladi. xarakat yœnalishidan šatʼiy nazar, (gorizontal yoki vertikal yœnalishda) biz bu xarakatni x œši bœylab sodir bœladi deb xisoblaymiz. j...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (25,5 КБ). Чтобы скачать "erkin tushish. gorizontga burchak ostida otilgan jism xarakati aylana b'ylab harakat", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: erkin tushish. gorizontga burch… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram