навоийона ҳассослик

DOC 58.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662747025.doc blackcurse навоийона ҳассослик алишер навоий «бадоеъ ул-бидоя» нинг дебочасида ўз девонининг жиддий фарқини санаб ўтади. шулардан бири ҳар ҳарф туркумининг аввалги ғазалини ҳамд ғазал билан бошлаш бўлса, иккинчиси, девонлардаги ўрнига кўра биринчи жойлаштирилган ғазалларни «алоҳида услуб хайсияти» да яратишдир.1 аслида «ҳазойин ул- маоний» даги 1 -ғазал (шоир таъкидига кўра) аллоҳга ҳамд билан бошланиши лозим. бироқ девонларнинг мажмуасидаги ўрнига биноан биринчи ғазал комил инсон мадҳига бағишланган. зеҳнидаги қуръоний маъною мақсад ва ғоялар тўлалиги боис, мир алишер бутун умрини, ижодини «рисолит дурининг махаани», «жаҳони суғро, хужаста туғро», «боғи риавон гули»- «барчадин ашраф инсон» нинг «шариф ул- кавнайн» эканлигини фарддан достонгача исботлашга бағишлади. шунинг учун улуғ шоир «хазойин ул- маоний» ни ҳақнинг сифатлари ҳамди билан эмас, балки ҳақ санъатининг юксак намунаси васфи билан бошлаб, инсонни комилнинг асл тимсоли муҳаммад пайғамбарга бағишланган наът ғазал билан тугади. ирфон, ишқ, кўнгил каби инсонни мумтоз этган тушунчаларнинг асл моҳиятини ҳаётий тажрибалар орқали чуқур англаб етган ҳасос …

нг шартлари (ошиқ қалби ва руҳини етти даражада камолга эриштириш) кучли рамзият тизими асосида талқин этилган. шунинг учун ҳар байтда жому май сўзи такрорланади. ашрақат мин шамсил касъи анвор – ул ҳудо, «ёр аксин майда кўр» деб, жомдин чиқди садо.2 «май косасининг қуёши аксидан ҳақиқат йўлининг нурлари порлади.» май косаси- ишқу муҳаббат туфайли яратилган бутун борлиқ. қуёш – оллоҳ, акси – тажаллий тимсоли. тасаввуфий адабиётларда ёзилишича, инсон яратилгунга қадар жамки борлиқ руҳсизсиз қоронғулик шаклида бўлган, уни жилолантириш учун инсон яратилган. шоир «ҳақиқат йўлининг нурлари порлади» дейиш орқали оллоҳ комил инсон воситасида тажаллий айланишига ва иккинчи мисрада оддий оламнниг жавҳари – кўнгил илоҳий исмлари мазҳари маркази эканлигига ишора қилган. мазкур ғазалда сайриллоҳ (оллоҳ томонга сайр) қалб мақоми ва унинг даражалари тадрижий тараққиёти солиқ маънавий – руҳий камолотининг бирламчи шарти сифатида тасвирланган. ғазалда ана шу даражаларга ишора бор. бу ғазал кўнгилнинг ишқ билан ўтказган сирли ҳоллари , олами гаёб сари парвози ва …

эди. чунки ишқ йўли – бало йўли. бало эса тасаввуфий истилоҳ бўлиб, илоҳий ишқ йўлидаги имтиҳондир. илоҳий – ирфоний манбаларда зилишича , одамни яратишдан мақсад кўнгилнинг қудратини намойиш этиш эди. «хазойин ул-маоний»нинг 3 – девони – «баъдоеъ ул-васат»нинг 1 -ғазали ҳақ ўзини пинҳон этиган, икки олам саодати мужассам, унинг илми ва ишқининг хазинаси- кўнгил қудратини удуғлашга қаратилган. десанг навоий жон аро маҳбуб бўлғай жилвагар, аввал кўнгил кўзгусидин маҳв айла нақши мосиво.4 чунки, ишқ кўнгилга раҳнамо бўлгач, у гайбий олам асрорларидан нақш олади.шоирнинг фикрича, кўнгил кўзгусида ҳусни мутлақ жилвасини кўрмоқчи бўлсанг, уни дунё ғамидан озод қил, яъни кўнгил тоза бўлмаса, ҳақ акси намоён бўлмайди. «хазойин ул-маоний»нинг, жумладан, ҳамд, ғазалларининг мундарижаси юксак илоҳий- ирфоний қарашлар асосида яратилган ва тартиб берилган. юқорида санаб ўтилган уч девон бошида келган ғазаллардаги «фикр» (комил инсон, ишқ, кўнгил)нинг мантиқий давомини «фавойид ул-кибар»нинг биринчи ғазалида ўқиймиз. ишқингда бир девоналиғ, шавқингда бир фарғонилиғ, ағёрдин бегоналиғ айлаб ўзимга ошно.5 кўнгил …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "навоийона ҳассослик"

1662747025.doc blackcurse навоийона ҳассослик алишер навоий «бадоеъ ул-бидоя» нинг дебочасида ўз девонининг жиддий фарқини санаб ўтади. шулардан бири ҳар ҳарф туркумининг аввалги ғазалини ҳамд ғазал билан бошлаш бўлса, иккинчиси, девонлардаги ўрнига кўра биринчи жойлаштирилган ғазалларни «алоҳида услуб хайсияти» да яратишдир.1 аслида «ҳазойин ул- маоний» даги 1 -ғазал (шоир таъкидига кўра) аллоҳга ҳамд билан бошланиши лозим. бироқ девонларнинг мажмуасидаги ўрнига биноан биринчи ғазал комил инсон мадҳига бағишланган. зеҳнидаги қуръоний маъною мақсад ва ғоялар тўлалиги боис, мир алишер бутун умрини, ижодини «рисолит дурининг махаани», «жаҳони суғро, хужаста туғро», «боғи риавон гули»- «барчадин ашраф инсон» нинг «шариф ул- кавнайн» эканлигини фарддан достонгача исботлашга бағишлади. шунинг у...

DOC format, 58.0 KB. To download "навоийона ҳассослик", click the Telegram button on the left.

Tags: навоийона ҳассослик DOC Free download Telegram