kutubxona fondini saqlashning biologik tadqiqotlari

PPTX 15 pages 47.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.3 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

o'zdsmi "kaf" fakuteti 401-guruh talabasi yaxshimuratova gulbaxorning kutubxona fondlarini restavratsiya qilish fanidan seminar mavzusi yuzasidan tayyorlagan tag'dimot ishi mavzu:kutubxona fondini saqlashning biologik tadqiqotlari reja: 1.hujjatlarni dizinfeksiya qilish; 2.hujjatlarni dezinseksiya qilish 3.xavfszlik texnikasi qoidalari axborot-kutubxona muassasalari fondida uzoq yillar davomida saqlanayotgan hujjatlarga o‘ziga xos hasharotlar, mikroblar tushadi va ularga shikast yetkazadi. shuning uchun standartlar talabiga ko‘ra vaqti vaqti bilan ular bilan dezinfeksiya, dezinseksiya, gigiyenik va biologik tozalash ishlarini olib borish talab etiladi. dezinfeksiya so‘zi gost 7.48-2002 ”hujjatlarni konservatsiya qilish” standartiga ko‘ra hujjatlarni shikastlaydigan mikroskopik qo‘ziqorinlarni va bakteriyalarni yo‘q qilish degan ma’noni anglatadi. “dezinseksiya- hujjatlarni shikastlaydigan hasharotlarni yo‘q qilish ma’nosini bildiradi. deratizatsiya-hujjatlarni shikastlaydigan kemiruvchilarni yo‘q qilish, ma’nosida qo‘llaniladi. qog‘ozli hujjatlarni dezinfeksiya qilish quyidagicha amalga oshiriladi: foydalanishga ruhsat etilgan biotsidlar bilan germetizatsiya qilingan kamerada fumigatsiya yordamida ishlov berish; yuqori chastotali toklar bilan elektromagnit maydonda ishlov berish; ot metatinning, r8ps-82 asimasaydning, poligeksametilen- guanidin hosilalarining suvdagi eritmalari bilan qo‘lda ishlov berish. teriga ishlangan hujjatlarni dezinfeksiya …

2 / 15

iya kimyoviy usuli yordamida. xonalarni dezinseksiya qilish quyidagicha amalga oshiriladi: — changyutgich bilan tozalash vositasida, yolg‘on yem va tuzoqlardan foy- dalanish usuli orqali; — turar joy xonalarida foydalanish uchun ruxsat etilgan sintetik piretroidlar klassidagi insektitsidlar yoki boshqa preparatlar bilan ishlov berish vositasida kimyoviy usul orqali dezinseksiya qilish. uning muqobili sifatida aqshlik jon smit tomonidan ixtiro qilinib, hozirda quruq sovutish orqali dezinfeksiya qiluvchi «wei to» jihozi vositasida amalga oshiriluvchi uslub ko‘pchilik mamlakatlarda qo‘llanila boshlandi. ammo antonio mirabile bu uslubga biroz ishonchsizlik bilan qaramoqda. uning fikricha, qattiq sovutish natijasida bir necha yillardan keyin kitob varaqlariga zarar yetishi ehtimoli mavjud. antonio taklif qilayotgan dezinfeksiya qilish usuli habib adam tomonidan hashoratlarning lichinkalari va zamburug‘larga sust ta’sir ko‘rsatishi tufayli inkor qilinmoqda. yana bir ixtilofli tomoni varaqlarni ta’mirlash va tekislashda issiqlikdan foydalanish bilan bog‘liq. ta’mirlash uchun maxsus ishlab chiqarilgan metilsellyuloza yelimi issiqlik ta’sirida eriydi. bu holat ta’mirlangan qog‘ozlarni issiq bosim ostida tekislashda nihoyatda katta qulaylik tug‘diradi. …

3 / 15

ek, muqovasiga turli darajada zarar yetgan qo‘lyozmalarni ajratib, ularni ta’mirladik. marko di bella ta’mirlash jarayonida pva yelimini umuman ishlatmas ekan. antonio mirabile uni metilsellyuloza yelimi bilan aralashmasini ishlatish mumkin deb hisoblaydi. marko di bellaning yana bir prinsipial pozitsiyasi qo‘lyozmalarga minimum o‘zgartirishlar kiritish kerak deb o‘ylaydi. markoning fikricha, kitobga yetgan talofat hech qanday o‘zgarishlarga olib kelmasa, uni hatto ta’mirlash ham zarur emas. kitobdagi barcha materiallarni, hatto uni tikishda ishlatilgan ipning yoki avval amalga oshirilgan ta’mirni ham agarda varaqning umumiy holatiga zarar yetkazmayotgan bo‘lsa, tarixiy ashyo ekanligini, kelajakda tadqiqotchilar uchun zarur bo‘lish ehtimolini inobatga olib, ularni aslicha saqlab qolish tarafdori. xulosa qilib aytsak, antonio mirabile o‘z faoliyati davomida ko‘proq shaxsiy kolleksionerlar va muzeylarning buyurtmasi bilan shug‘ullanganligi tufayli, u har qanday kitobni ma’lum qoidalardan chetga chiqmagan holda ta’mirlash mumkin deb hisoblaydi. buning uchun, ta’mirlanishi lozim bo‘lgan varaqlar o‘z asliga yaqin holda ta’minlanishi uchun zarur bo‘lgan barcha materiallar va shartsharoitlar mavjud bo‘lishi kerak albatta. …

4 / 15

k. bu materiallar kitoblarning kodikologik aspektlarini o‘rganuvchi tadqiqotchilar uchun juda zarur. individual himoya va xavfsizlik vositalari gost 12.1.008, gost 12.4.028, gost 12.4.041 bo‘yicha tashkil etiladi. hujjatlarni dezinfeksiya va dezinseksiya qilish bo‘yicha ishlar tartibi tayyorlovchi — korxonaning tasdiqlangan yo‘riqnomalariga muvofiq bo‘lishi zarur. axborot-kutubxona fondlarini konservatsiya va restavratsiya qilish xizmatida qo‘lyozmalarni saqlash rejimiga qat’iy amal qilinishi zarur. qo‘lyozma restavratsiyaga olib chiqilganda birinchi bo‘lib u dezinfeksiya kamerasida saqlanadi. bu kamera ichida maxsus doiralar orqali bug‘lantiriladi. qo‘lyozmalar 24 soat kamera ichida saqlanadi. so‘ngra birlamchi tozalash ishlari o‘tkaziladi. shundan so‘nggina qo‘lyozmaning fizik holati ta’mirlash nuqtai nazaridan o‘rganib chiqiladi va amalga oshiriladigan ishlar rejalashtiriladi. qo‘lyozma muqovasini qayta tiklash odatda muqovasi eskirgan, juda nochor ahvolga tushgan qo‘lyozmalar restavratsiya qilinadi. ularni sinchiklab ko‘zdan kechirganda quyidagi holatlarni ko‘rish mumkin: qurigan charm muqova, qovjiragan, sinib darz ketgan, chiziqlar tushgan, yirtilgan, uzilgan, ikki tomon muqovasi kitob jamlanmasidan ajralgan, karton muqova yonidan va burchaklaridan yirtilgan, sherozasining iplari uzilgan va titilgan bo‘ladi. restavratsiya …

5 / 15

ning charmlari yo‘q joylari yamalib, yangi qo‘yilgan bo‘laklar asosiysi bilan bir xil rangga keltiriladi. charm tozalanib, yupqalashtirilib muqova yoni va burchaklari to‘ldiriladi.charm muqova qurigandan so‘ng, agat toshi yordamida yog‘ bilan tekislab silliqlanadi. uning yoriqlariga mum to‘ldiriladi. qorish-maning tarkibi quyidagicha: ilik yog‘i – 100 gr; mum – 35 gr; timol – 5 gr. mum eritilib, unga ilik yog‘i hamda aniseptik modda qo‘shib tayyorlanadi. qorishma 20–25 daqiqa yordamida chinni idishda ezib aralashtiriladi. tayyorlangan qorishma muqova sirtiga chinni andava yordamida surtiladi va quritiladi. 24 soat o‘tgandan so‘ng muqova sirtidan ortiqcha qorishma shilib olinadi. so‘ngra yana bir oz quritilgach, to silliq holga kelgunicha ishlov beriladi. qo‘lyozma iplardan yechilib, varaqlari ajratib olinadi. so‘ngra mo‘yqalam yordamida yaxshilab changdan tozalanadi. teshilgan joylari ularga mos qog‘oz bilan to‘ldiriladi. qo‘lyozma qog‘ozini tuzatish har xil usulda amalga oshiriladi. qo‘lyozmalarni ta’mirlash ishiga bunday yondoshishga sabab, asrlar davomida bizga yetib kelgan yozma yodgorliklarni kelasi avlodlarga ham yetib borishi lozimdir. bunga erishish uchun …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kutubxona fondini saqlashning biologik tadqiqotlari"

o'zdsmi "kaf" fakuteti 401-guruh talabasi yaxshimuratova gulbaxorning kutubxona fondlarini restavratsiya qilish fanidan seminar mavzusi yuzasidan tayyorlagan tag'dimot ishi mavzu:kutubxona fondini saqlashning biologik tadqiqotlari reja: 1.hujjatlarni dizinfeksiya qilish; 2.hujjatlarni dezinseksiya qilish 3.xavfszlik texnikasi qoidalari axborot-kutubxona muassasalari fondida uzoq yillar davomida saqlanayotgan hujjatlarga o‘ziga xos hasharotlar, mikroblar tushadi va ularga shikast yetkazadi. shuning uchun standartlar talabiga ko‘ra vaqti vaqti bilan ular bilan dezinfeksiya, dezinseksiya, gigiyenik va biologik tozalash ishlarini olib borish talab etiladi. dezinfeksiya so‘zi gost 7.48-2002 ”hujjatlarni konservatsiya qilish” standartiga ko‘ra hujjatlarni shikastlaydigan mikroskopik qo‘ziqorinla...

This file contains 15 pages in PPTX format (47.3 KB). To download "kutubxona fondini saqlashning biologik tadqiqotlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kutubxona fondini saqlashning b… PPTX 15 pages Free download Telegram