hujayradagi transport jarayonlari

PPTX 16 pages 248.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 248.5 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

hujayradagi transport jarayonlari hujayradagi transport jarayonlari tta urganch filiyali davolsh fakulteti 101-a guruh talabasi yusufboyev bobur hujayra biologiyasida membrana transporti biologik membranalar orqali ionlar va kichik molekulalarni o'tishini tartibga soluvchi mexanizmlar to'plamini anglatadi. hujayraning ikki qavat fosfolipidlari orasida oqsillarning joylashuvi, hujayra orqali ba`zi moddalarni o'tkazuvchan boshqalarini o'tishiga esa to'sqinlik qiladi. hujayra membranasi orqali moddalarning tashilishi, asosan, 3 turda boʻlishi mumkin: passiv transport aktiv transport vezikular transport passiv transport-oʻz navbatida osmos va diffuziya jarayonlarini qamrab oladi. passiv transportda energiya talab etilmaydi, moddalar konsentratsiyasi yuqori tomonda konsentratsiyasi past tomonga qarab harakatlanadi. (konsentratsiya gradiyenti boʻylab). osmos – bu membrana orqali erituvchi molekulalarining oʻtishi hisoblanadi. diffuziya jarayoni esa oʻz navbatida yana ikkiga: oddiy (oson) hamda osonlashtirilgan turlarga boʻlinadi. baʼzi yogʻda eruvchan (lipofil), zaryadsiz, kichik molekulalar membrana orqali konsentratsiya gradienti boʻylab harakatlanadi. bunga oddiy diffuziyaning birinchi turi deyiladi. suvda eruvchan moddalar va ionlar esa bifosfolipid qavatdan oʻtishi uchun maxsus yoʻllar yaʼni ion kanallarini talab qiladi, …

2 / 16

adi. aktiv transport qanday energiyadan foydalanilishiga qarab ikki turga: birlamchi aktiv transport va ikkilamchi aktiv transportga boʻlinadi. aktiv transport asosan nasoslar va maxsus tashuvchi oqsillar orqali amalga oshadi. agar modda atf energiyasi hisobiga tashilsa birlamchi aktiv transport (k/na ion nasoslari) deyiladi. bunda atf energiyasi hisobiga 3ta natriy hujayra tashqarisiga, 2ta kaliy hujayra ichkarisiga yaʼni konsentratsiya gradiyentiga qarshi tashiladi. . ion nasoslar alfa va betta subbirliklardan tuzilgan boʻlib, deyarli barcha muhim qismlar alfa subbirligida joylashadi. bir modda boshqa moddaning energiyasi hisobiga tashilsa ikkilamchi aktiv transport deyiladi. ikkilamchi aktiv transportda – konsentratsiya gradiyenti boʻyicha harakatlanuvchi moddaning harakat energiyasi hisobiga boshqa modda harakatlanadi. bu transport oʻz navbatida kotransport (simport) hamda kontratransport (antiport) shaklida boʻladi. simport mexanizmda aktiv tashiluvchi modda, gradiyent boʻyicha harakatlanuvchi modda bilan bir xil yoʻnalishda harakatlansa, antiport mexanizmda teskari yoʻnalishda harakatlanadi. vezikular transport vezikular transportda – hujayra membranasining butunligi saqlangan holatda moddalar tashilishi yuzaga keladi. bu transport usulida moddalarning hujayraga kirishi …

3 / 16

oz davomida suyuqlikni va makromalekulalarni oʻzlashtirish turli 3 yoʻnalishda boradi. baʼzi endositoz mexanizmlarida vezikulaning shakllanishi uchun oqsillar kerak boʻladi, eng ko’p oʻrganilgan (tarqalgan) oqsil bu membranaga bogʻlangan klatrin (clathrin) oqsili. bundan tashqari erkin oqsillar (kamroq) caveolin va flotillinlar ham qatnashadi. shu sababli, endositozni klassifikatsiyalash mumkin: klatringa bogʻliq va klatringa bogʻliq boʻlmagan. hujayrada endositozning 3 mexanizmi e`tirof etiladi: pinotsitoz endositoz turlari (pinotsitoz, fagotsitoz, retseptor vositachiligidagi endositoz)pinotsitoz (hujayraning ichishi) odatda 150nm dan kichik diametrga ega vezikulalar orqali suyuqliklar hamda kichik oqsillarni nomaxsus hujayraga yutilishi hisoblanadi. organizmning deyarli har bir hujayrasida pinositozni koʻrish mumkin. pinositozda vezikulalarning hosil boʻlish mexanizmi lipid sollarida (lipid rafts) joylashgan kaveolin va flotillin oqsillari bilan bogʻliq. kaveolin-1 va 2 barcha muskul boʻlmagan hujayralardan (neyron va oq qon tanachalaridan tashqari), kaveolin-3 faqat muskul hujayralaridan topilgan. flotillin-1 va 2 turli vezikuladan topilgan. shuningdek, mexanoenzimlar, masalan gtfaza (dinamin) pinositotik vezikula hosil boʻlishida qatnashadi. pinositotik vezikulalarni tem orqali koʻrish mumkin va ular silliq …

4 / 16

ali antigenlar (bakteriya) bilan bogʻlanuvchi fc-retseptorlari joylashadi. fagositoz odatda hujayralardagi “toll-like receptors” (tlrs) orqali patogen yuzasidagi “pathogen associated molecular patterns” (pamps) larni sezishdan boshlanadi. pamps ning tanilishi “nuclear factor kappa b” (nf-kb) ya’ni transkripsion faktorning aktivlanishiga olib keladi. (nf-kb ning aktivlanishi yadro ichidagi fagositozga javob beruvchi genlarning “aktivlanishiga” olib keladi). ammo, biologik boʻlmagan materiallar: uglerod zarralari, changlar, asbest tolalari, yalligʻlangan yoki oʻlgan hujayra qoldiqlari fc-retseptorsiz mfs hujayralari tomonidan parchalanadi. fagosomalar membrananing pseudopodiylar hosil qilishi orqali shakllanadi, bu pseudopodiylar hosil qilinishi esa sitoskelet aktin molekulalarining polimerlanishi orqali taʼminlanadi. shu sabab fagositoz ham klatrindan mustaqil ammo aktinga bogʻliq endositoz hisoblanadi. retseptor vositachiligidagi endositoz retseptor vositachiligidagi endositoz hujayra ichiga faqat maxsus molekulalarning kirishiga ruxsat beradi. maxsus molekulalar uchun hujayrada retseptorlar boʻlib ular “yuk” (cargo) retseptorlar deyiladi. bu retseptorlar hujayra membranasining aniq qismlarida toʻplanib joylashadi. bu sohalar lipid sollari (raft) boʻlib, oxir oqibat qoplamali chuqurchaga (coated pits) aylanadi. chuqurchalarning paydo boʻlishi membrananing ichki sohasida, …

5 / 16

daptin, klazrin) oqsillari plazma membranasiga qaytishi, hosil boʻlgan qoplanmagan vezikulalar kerakli qismga borishi mumkin. etiborigiz uchun raxmat image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujayradagi transport jarayonlari"

hujayradagi transport jarayonlari hujayradagi transport jarayonlari tta urganch filiyali davolsh fakulteti 101-a guruh talabasi yusufboyev bobur hujayra biologiyasida membrana transporti biologik membranalar orqali ionlar va kichik molekulalarni o'tishini tartibga soluvchi mexanizmlar to'plamini anglatadi. hujayraning ikki qavat fosfolipidlari orasida oqsillarning joylashuvi, hujayra orqali ba`zi moddalarni o'tkazuvchan boshqalarini o'tishiga esa to'sqinlik qiladi. hujayra membranasi orqali moddalarning tashilishi, asosan, 3 turda boʻlishi mumkin: passiv transport aktiv transport vezikular transport passiv transport-oʻz navbatida osmos va diffuziya jarayonlarini qamrab oladi. passiv transportda energiya talab etilmaydi, moddalar konsentratsiyasi yuqori tomonda konsentratsiyasi past tomonga...

This file contains 16 pages in PPTX format (248.5 KB). To download "hujayradagi transport jarayonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayradagi transport jarayonla… PPTX 16 pages Free download Telegram