o’zbekiston umurtqasizlari

DOCX 9 pages 32.9 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.9 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mavzu: o’zbekiston umurtqasizlari reja: kirish 1. hashoratlar 2. malla suvarak, kasallik qo'zg'atuvchilarning mexanik tashuvchisi 3. o'rin ko'rpa qandalasi, ektoparazit 4. bitlar 5. bosh biti, pedikulez qo'zg'atuvchisi, qaytalama va toshmali terlama kasalliklar qo'zg'atuvchilarining tashuvchisi 6. kiyim - kechak biti, pedikulez qo'zg'auvchisi, qaytalama va toshmali terlama kasalligining qo'zg'atuvchilarining tashuvchisi. 7. qov biti, ektoparazit. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish oʻzbekistonning turli iqlimiy sharoitlari, geografik hududlar va ekosistemalarida keng tarqalgan hasharotlar mamlakat biologik xilma-xilligining muhim qismini tashkil etadi. hasharotlar ekologik tizimlarda, shu jumladan o‘simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlar bilan o‘zaro aloqada bo‘lib, oziq zanjirlarining ajralmas qismidir. o‘zbekistonning o‘rmon, dasht, tog‘li hududlari va qishloq xo‘jaligi tarmoqlarida hasharotlarning ko‘plab turlari uchraydi. ular o‘simliklar bilan simbiozda yashashadi, changlatish, pestitsidlar bilan kurashish, va organik moddalarni parchalayish kabi ekologik jarayonlarda katta rol o‘ynaydi. hasharotlar, shuningdek, qishloq xo‘jaligida zararkunanda sifatida ham tanilgan bo‘lib, bu ularning ahamiyatini yanada oshiradi. oʻzbekistonda keng tarqalgan hasharotlar turli ekologik tizimlarda, jumladan, o‘rmonlar, dashtlar, qishloq xo‘jaliklari va shahar …

2 / 9

g‘ishtqurt (tenebrio molitor): o‘simliklarning va o‘simlik qoldiqlarining parchalanishiga yordam beradi, ammo ba’zi hollarda qishloq xo‘jaligi mahsulotlariga zarar yetkazadi. • qovoq qurtlari (cucurbitaceae): qovoq va boshqa o‘simliklar bilan oziqlanadi, ularning o‘simlik qoldiqlarini parchalashda muhim roli bor. • darzqurtlar (hylesinus): o‘rmonlarda, ayniqsa, daraxtlarda yashaydi va ularning taraqqiyotiga zarar etkazishi mumkin. 2. pashshalar (diptera) pashshalar - bu turkumdagi hasharotlar o‘zbekistonda juda ko‘p va har xil ekosistemalarda uchraydi. ular o‘simliklarning changlanishiga yordam beradi va ba’zi hollarda zararkunanda sifatida ishlaydi. • misollar: • uy pashshasi (musca domestica): uy va qishloq xo‘jaligida uchraydi, ba’zan chorva hayvonlariga va o‘simliklarga zarar yetkazadi. • tuz pashshasi (calliphora): organik moddalarni parchalaydi, ammo ba’zan sog‘liq uchun xavf tug‘dirishi mumkin. 3. tasmali qo‘ng‘izlar (orthoptera) tasmali qo‘ng‘izlar, odatda, qishloq xo‘jaligida o‘simliklar bilan oziqlanadi. ular o‘zbekistonning dasht hududlarida keng tarqalgan. • misollar: • qamishqo‘ng‘iz (acrididae): o‘simliklar bilan oziqlanadi va qishloq xo‘jaligida ko‘p zarar yetkazadi. • jigarrang qo‘ng‘iz (gryllidae): o‘simliklar va pichoqlarga zarar yetkazadi. 4. …

3 / 9

joylarda yashaydi, insonlarga noqulayliklar keltirishi mumkin. traxeyalar (traheata) kenja tipi. traxeyalilar kenja tipi 2 ta sinfga ajratiladi. l. ko'poyoqlilar (miriapoda); 2. hashoratlar (insecta). ko'p oyoqlilar sinfida ko'p zaharli turlar (slkolopendralar) mavjud. hashoratlar sinfi muhim tibbiyot ahamiyatiga ega. hashoratlar (insecta) sinfi turlari soni 1 mlnga yaqin. hamma turlar biologik progress holatida. tanasi bosh, ko'krak va qorin qismlaridan tashkil topgan. boshida sezgi a'zolari va murakkab og'iz apparati joylashadi. og'iz apparatining tuzilishi oziqlanish tipiga bog'liq. ko'kragi uch bo'g'imga ajralgan, har bir bo'g'imda bir juft oyoq rivojlangan. ko'pchilik turlarda 2 va 3 bo'g'imlarda bir juftdan qanoti bor. ammo qanotsiz yoki qanoti reduktsiyalangan turlar ham mavjud. qorin qismi har xil turlarda farqlanadigan va 6 dan 12gacha bo'g'imlardan tashkil topgan. hazm sistemasi boshqa bo'g'imoyoqlilarga qaraganda ancha differensiatsiyalashgan. qon aylanish sistemasi sust rivojlangan, asosan ovqat moddalarini va metabolitlar mahsulotlarini tashish vazifasini bajaradi. nafas sistemasi juda tarmoqlangan traxeyalardan tashkil topgan. qon aylanish sistemasining kislorod bilan ta'minlash fimksiyasini traxeyalar …

4 / 9

chilarining mehanik yoki spesifik tashuvchilari hisoblanadi. 2. ular orasida ektoparazitardar ham, endoparazitlar ham mavjud. 3. hashoratlar sinfi vakillari orasida zaharli turlar ko'p. suvaraklar (blattoidea) turkumi. qanotli hashoratlar bo'lib, hamma joyda keng tarqalgan. turlari juda xilma-xil. to'liqmas metamorfoz yo'li bilan, lichinkalari bir necha marta tullab rivojlanadi. qora suvarak (blatta orientalis) va malla suvarak (blatta gepmanica) boshqa turlarga nisbatan ko’proq tarqalgan. malla suvarak (blatta gepmanica) - kasallik qo'zg'atuvchilarining mexanik tashuvchisi. yirik hashoratlar qatoriga kirib, o'lchami ba'zan 3-6 sm gacha yetadi. tanasi dorzoventral yassilngan, 2-juft qanoti bor. og'iz apparati kemiruvchi tipda tuzilgan. qorin sohasining oxirida oyoqlari gomologlari - serklar deb ataluvchi o'simtalar kuzatiladi. tuxumlarini pilla ichiga qo'yadi, urg'ochisi pillalarni o'zi bilan 10-15 kungacha olib yuradi. to'liqmas metamorfoz bilan rivojlanadi. suvaraklar asosan kechasi faol hayot kechiradi, odamning yashash joylarida, oshxonalarda, axlat to'plangan joyda yashaydi. ular ovqat qoldiqlari, balg'am, axlat bilan ovqatlanadi, kunduzi yashirinib yotadi va kechasi ovqat axtarib chiqadi. suvaraklarning tibbiyotdagi ahamiyati. juda ko'p …

5 / 9

parazitlar hisoblanadi. qandalalar devorlar yorig'ida, mebellarda, o'rin-ko'rpada, gilamlarda va boshqa joylarda yashaydi, odamga asosan kechasi hujum qiladi. tashqi muhit sharoitlariga o'ta chidamli, bir yilgacha ochlikka chidashi mumkin. ularning og'iz apparati qon so'rishga moslashgan, sanchib-so'ruvchi tipda tuzilgan (rasm). qandalalar to'liqmas metamorfoz usulida ko'payadi. tuxumdan qulay haroratda (25°c) qon so'ruvchi lichinkalar chiqadi. lichinkalar qulay sharoitlar mavjud bo'lsa 28-30 kunda 5 marta tullaganidan keyin yetuk shaklga aylanadi. qandalalar chaqqan joylari chidab bo'lmaydigan darajada qichitadi, odamning tinchligini buzadi, asabiylashtiradi, chaqilgan joylarda allergik reaksiyalar, yiringlash kuzatilishi mumkin. qandalalar yuqumli kasalliklar qo'zg'atuvchilarining tashuvchilari bo'lishi ham mumkin degan dunyoqarashlar mavjud bo'lsa ham, hozirgacha bu taxminlarga ishonchli dalillar yo'q. qandalalarga qarshi kurashish uchun odamlarning yashash, turmush sharoitlarini yaxshilash, uy devorlari, mebellar, o'rin-ko'rpalarni insektidsitlar bilan ishlov berish zarur. janubiy amerikada yashaydigan triatomli qandalalar amerika tripanosomozi (chagas kasalligi) qo'zg'atuvchisining spetsifik tashuvchisi hisoblanadi. bitlar (anoplura) turkumi. bitlar, odamlar va hayvonlarning qanotsiz qon so'ruvchi ektoparazitlaridir. bitlarning 200 dan ortiq turlari malum. bitlar …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekiston umurtqasizlari"

mavzu: o’zbekiston umurtqasizlari reja: kirish 1. hashoratlar 2. malla suvarak, kasallik qo'zg'atuvchilarning mexanik tashuvchisi 3. o'rin ko'rpa qandalasi, ektoparazit 4. bitlar 5. bosh biti, pedikulez qo'zg'atuvchisi, qaytalama va toshmali terlama kasalliklar qo'zg'atuvchilarining tashuvchisi 6. kiyim - kechak biti, pedikulez qo'zg'auvchisi, qaytalama va toshmali terlama kasalligining qo'zg'atuvchilarining tashuvchisi. 7. qov biti, ektoparazit. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish oʻzbekistonning turli iqlimiy sharoitlari, geografik hududlar va ekosistemalarida keng tarqalgan hasharotlar mamlakat biologik xilma-xilligining muhim qismini tashkil etadi. hasharotlar ekologik tizimlarda, shu jumladan o‘simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlar bilan o‘zaro aloqada bo‘lib, oziq zanjirlarini...

This file contains 9 pages in DOCX format (32.9 KB). To download "o’zbekiston umurtqasizlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekiston umurtqasizlari DOCX 9 pages Free download Telegram