fizikaviy kimyo

PDF 11 pages 531.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 531.0 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

fizikaviy kimyoning vujudga kelishi, rivojlanishi, vazifasi va tekshirish ob’ektlarini o’rganish usullari reja: 1. kirish 2. fizikaviy kimyoning vujudga kelishi 3. fizikaviy kimyoning rivojlanishi. 4. fizikaviy kimyoning tekshirish uslublari. 5. fizikaviy kimyoning xalq xo’jaligidagi ahamiyati 6. fizikaviy-kimyo faniga hissa qo’shgan olimlar tayanch iboralar fizikaviy kimyo, lomonosov, termodinamika, usmonov, nernst, ahmedov, kinetika. kirish kimyo fani, ayniqsa uning muhim tarmog’i hisoblanuvchi fizikaviy kimyo xalq xo’jaligining hamma соќаларида, ayniqsa qishloq xo’jaligida mo’l va sifatli mahsulotlarini yetkazishda muhim o’rin egallaydi. oziq – ovqat mahsulotlari texnologiyasida fizikaviy kimyo fani muhim ahamiyat kasb etadi, chunki deyarli hamma texnologik jarayonlar fizikaviy kimyo fani bilan chambarschas bog’liqdir. kimyoviy ishlab chiqirish mutaxassislari, qishloq xo’jaligining malakali mutaxassislari va oziq – ovqat mahsulotlarini kimyoviy qayta ishlovchi mutaxassislari umumiy va noorganik kimyo, organik kimyo, agrokimyo hamda biokimyo bilan bir qatorda fizikaviy kimyoni ham chuqur bilishlari kerak, chunki bu fanlarni bilish kimyoviy texnologik jarayonlarda, o’simliklar organizmida va tuproq tarkibida sodir bo’lib turadigan turli jarayonlarni …

2 / 11

udga kelgan. bunga birinchi bo’lib rossiya olimi m.v. lomonosov asos solgan va u fizikaviy kimyo atamasini qo’llagan. 1751 yildan boshlab m. v. lomonosov talabalarga fizikaviy kimyodan ma‘ruzalar o’qiydi va 1754 yili birinchi qo’llanma «haqiqiy fizikaviy kimyoga kirish» va «fizikaviy kimyodan tajribalar» nomli eksperement ishlar uchun dastur yozadi. u fizikaviy kimyoga quyidagicha ta‘rif beradi: «fizikaviy kimyo – kimyoviy operatsiyalar natijasida murakkab moddalarda sodir bo’ladigan o’zgarishlarni fizika qonun – qoidalari va tajribalari asosida tushuntirib beruvchi fan» dir degan. m.v. lomonosov, kimyoda fizikaviy uslublarni qo’llab o’zining «modda massasi va energiyasining saqlanish qonuni» ni kashf etdi. m.v. lomonosov, eritma – erigan modda molekulalari bilan erituvchi modda molekulalarining o’zaro ta‘siri mahsulotidir – deydi. eritma muzlash temperaturasining pasayishi kontsentratsiyagа bog’liqligini ko’rsatadi. m.v. lomonosov birinchi bo’lib molekula to’g’risida tushuncha yaratib, molekula bilan atom o’rtasidagi tafovutlarni aniqlab berdi. u yuqoridagi qayd etilgan kashfiyotlari bilan birinchi fizikaviy kimyogar bo’lib tanildi. 3. fizikaviy kimyoning rivojlanishi 1836 yili rossiya olimi g.i. …

3 / 11

da i.a. kablukovning ishlari ham ahamiyatlidir. u d.m. mendelevning eritmalar gidrat nazariyasidan foydalanib, elektrolitlarning suvdagi eritmalarida ionlarning gidratlanish hodisasi va elektrolitik dissotsiatsiya jarayonlarida kimyoviy o’zaro ta‘sir ko’rsatish hodisalarini ochib berdi. u birinchi bo’lib, moskva qishloq xo’jalik institutida fizikaviy kimyo kafedrasini tashkil qildi va talabalarga ma‘ruzalar o’qiydi. fizikaviy kimyoning rivojlanishida chet ellik olimlarning ham hissalari katta. masalan, ya. vant – goff, v. ostvald eritmalarga oid bir qancha qonunlar kashf etdilar. s. arrenius elekrolit dissotsilanish nazariyasini yaratdi, p. kyuri, m. skladovskaya – kyuriylar radioaktivlik hodisalarini kashf qildilar, v. nernst termodinamikaning uchinchi qonunini yaratishga muvaffaq bo’ldi va hokazo. o’zbekistonda fizikaviy kimyoni rivojlantirishda o’zbek olimlaridan x.r. rustamov, a.m. murtazaevlar o’z ishlari bilan katta hissa qo’shdilar. akademik x.u. usmanov va uning shogirdlari yuqori molekulyar moddalarning fizikaviy kimyosini o’rganishda hamda yangiliklar yaratishda katta ishlar qilishmoqda. o’zbekiston fanlar akademiyasining akademigi m. n. nabiev va uning shogirdlari mineral o’g’itlarning fizikaviy kimyosini o’rganishda katta ishlar qilmoqdalar. 4. fizikaviy kimyoning …

4 / 11

amika bunday savollarga to’liq javob bera oladi. 2) kinetik nazariya uslubida tekshirilayotgan modda yoki hodisa haqida avval biror gipoteza aytiladi, bu gipoteza asosida xulosa chiqarilib, u tajriba natijalari bilan solishtiriladi. bu uslub aniqlik jihatidan termodinamik uslubdan ustun emas, lekin masalaning mohiyati haqida tasavvur bera oladi. 3) kvantlar mexanikasi uslubi asosida fizikaviy – kimyoviy jarayonlar haqida aniq tasavvur olinadi. bu uslubda kuchli matematikaviy vositalardan foydalanib aniq formulalar chiqariladi. kvantlar mexanikasi uslubi atom energiyani ayrim – ayrim kvantlar holida yutadi va kvantlar holida chiqaradi degan tushunchaga asoslanadi. 5. fizikaviy kimyoning xalq xo’jaligida ahamiyаti fizikaviy kimyo nafaqat toza nazariy fan sifatida, balki ko’pgina jarayonlarning vujudga kelishi va takommilashuviga ko’mak bergan holda rivojlanib kelgan. apparatlarni ratsional tanlash va ularda kechadigan jarayonlarni anchagina qulay sharoitlarda o’tkazishni aniqlash uchun fizikaviy kimyo uslublaridan foydalaniladi. fizikaviy kimyo bilimiga ega bo’lgan texnologda kimyoviy tushunish, ularni ongli ravishda boshqarish, ishlab chiqarish vazifalari va maqsadlariga mos bo’lgan sharoitni tanlash kaliti mavjud …

5 / 11

da gazlarning molekulyar kinetik nazariyasi, kvantlar mexanikasi, kimyoviy termodinamika, nishonlangan atomlar uslublari ayniqsa ahamiyatlidir. fizikaviy kimyoning amaliy ahamiyati ham katta. masalan, qishloq xo’jaligida samarali yangi o’g’itlar chiqarish, o’simliklarning kasallik va zarrakunandalariga qarshi kurashning kimyoviy usullarini takomillashtirish, tuproqning agronomik xususyatlarini yaxshilash va boshqalarda fizikaviy kimyoning muhim roli bor. 6. fizikaviy-kimyo faniga hissa qo’shgan olimlar fizikaviy kimyo sohasida qator o‘zbek olimlari ham ish olib bordilar, jumladan, husniddin rustamovich rustamov (1910-2009) respublikamizda fizik-kimyo fanini rivojlantirishda munosib hissa qo‘shgan olimlardan biri. 0 ‘zr fa akademigi. olimning dastlabki ilmiy ishlari sirt hodisalami o‘rganishga bag'ishlangan edi. ikkinchi jahon urushi tugagandan keyin olim kislota ishqorli jarayonlar kinetikasini o‘rganishga kirishdi. h. r. rustamov o‘ttizdan ortiq murakkab kimyoviy reaksiyalarning kinetikasi va mexanizmini o'rganib, chuqur ilmiy fikrlar va xulosalar muallifi bo‘ldi. olim ionli kataliz sohasida ham muhim ishlar qildi. ionitlar ishtirokida efirlar gidrolizi, glukoza mutoratsiyasi, nitrometanningfurfural bilan kondensatsiyasi, ko‘p atomli spirtlar eterifikatsiyasi, fenolning atseton bilan kondensatsiyasi, prins reaksiyasiva boshqalaming kinetikasini …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizikaviy kimyo"

fizikaviy kimyoning vujudga kelishi, rivojlanishi, vazifasi va tekshirish ob’ektlarini o’rganish usullari reja: 1. kirish 2. fizikaviy kimyoning vujudga kelishi 3. fizikaviy kimyoning rivojlanishi. 4. fizikaviy kimyoning tekshirish uslublari. 5. fizikaviy kimyoning xalq xo’jaligidagi ahamiyati 6. fizikaviy-kimyo faniga hissa qo’shgan olimlar tayanch iboralar fizikaviy kimyo, lomonosov, termodinamika, usmonov, nernst, ahmedov, kinetika. kirish kimyo fani, ayniqsa uning muhim tarmog’i hisoblanuvchi fizikaviy kimyo xalq xo’jaligining hamma соќаларида, ayniqsa qishloq xo’jaligida mo’l va sifatli mahsulotlarini yetkazishda muhim o’rin egallaydi. oziq – ovqat mahsulotlari texnologiyasida fizikaviy kimyo fani muhim ahamiyat kasb etadi, chunki deyarli hamma texnologik jarayonlar fizikaviy kimyo fa...

This file contains 11 pages in PDF format (531.0 KB). To download "fizikaviy kimyo", click the Telegram button on the left.

Tags: fizikaviy kimyo PDF 11 pages Free download Telegram