lotin tili va tibbiyot terminologiyasi

PPTX 14 pages 120.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 120.0 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

fe'llar lotin tili va tibbiyot terminologiyasi fani retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura yozuvlarining namunalari. retseptning tuzilishi. mavzusi tuzuvchi: lotin tili va tibbiyot terminologiyasi fani o‘qituvchisi maxmudov z. m. samarqand 2020 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi samarqand davlat tibbiyot instituti tillar kafedrasi 1 retseptura. retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura yozuvlarining namunalari. retseptning tuzilishi retseptura —bu retsept yozish qonun-qoidalarini o‘rganuvchi fandir. retsept (lotin tilidagi receptum –olingan; documentum receptum –olingan hujjat) –shifokor (feldsher yoki akusher)ning dorixona xodimiga dori tayyorlash, tayyor dorini berish to‘g‘risida, bemorga esa dorini qabul qilish to‘g‘risida yozgan murojaatnomasi. retseptlar maxsus tasdiqlangan shakldagi varaqalarga, husnixatda yoziladi, tuzatishlar kiritishga yo‘l qo‘yilmaydi. retsept rasmiy hujjat bo‘lib, uni yozgan shifokor, shu bilan birga dorini tayyorlab bergan dorishunos ham retseptning to‘g‘riligi uchun yuridik jihatdan javobgardir. 2 retseptura. retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura yozuvlarining namunalari. retseptning tuzilishi o‘zbekistonda retseptlar lotin tilida yoziladi, ammo retseptning quyidagi qismlari bundan istisno: …

2 / 14

s kabi farqlanishni to‘liq yozish zarur. 3 retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura yozuvlarining namunalari. retseptning tuzilishi retsept quyidagi qismlardan iborat: inscriptio -davolash muassasasining shtampi, shifri hamda manzili va telefon raqami. datum -retsept yozilgan sana. nomen aegrōti -bemorning ism-sharifi va yoshi. nomen medĭci -shifokorning ism-sharifi. invocatio -recĭpe: (rp.:) – ol! fe’lining buyruq mayli birlik sonidagi so‘zi bilan boshlanuvchi shifokorning farmatsevtga murojaati. designatio materiārum -dorining nomi va miqdori. subscriptio -shifokorning dorixona xodimiga dori tayyorlash va berish to‘g‘risida ko‘rsatmasi. signatūra -shifokorning bemorga dorini qabul qilish usuli haqida ko‘rsatmasi. nomen medĭci et sigillum personāle -shifokorning imzosi va shaxsiy muhri. 4 retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura yozuvlarining namunalari. retseptning tuzilishi agar retseptda bitta dori vositasi yozilgan bo‘lsa, bunday retsept oddiy retsept (formŭla remediōrum simplex) deyiladi. retseptning subscriptio qismida shifokor da. signa. so‘zlarini yozadi. agar retseptda ikki yoki undan ko‘p dori vositasi yozilgan bo‘lsa, bunday retsept murakkab retsept (formŭla remediōrum composĭta) deyiladi. retseptning subscriptio qismida shifokor …

3 / 14

, to‘g‘rilovchi dori vositasi; 4) remedium constituens –dori shakllari hosil qiluvchi (kukunlarda shakar, kraxmal; suyuq dori shakllari uchun tozalangan (desterlangan) suv, alkogol va boshqalar) dori vositasi. retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura yozuvlarining namunalari. retseptning tuzilishi retseptning beshinchi, oltinchi va yettinchi qismlari lotin tilida yoziladi. ular ko‘pincha retseptning lotincha qismlari deb ataladi. designatio materiārum ni shakllantirishda quyidagi qoidalarni amalda qo‘llash kerak: 1. dori vositalarining har birining nomi yangi qatordan genetivus (qaratqich kelishigi)da bosh harf bilan miqdori ko‘rsatilgan holda yozilishi kerak. dori nomlari, osimlik nomlari, kimyoviy elementlar nomlari bosh harflar bilan yoziladi. dorivor o‘simlik qismlari (barglar, ildizlar, po‘stloqlar, urug‘lar va boshqalar) nomlari (agar yangi qatordan yozilmagan bo‘lsa), shuningdek, tuzlarning anionlari, oksidlar va aniqlovchi vazifasini bajaruvchi sifatlar mayda harflar bilan yoziladi. masalan: rp.: infūsi herbae adonĭdis vеrnalis 6,0: 180 ml. nartii bromĭdi 6,0 codeini phosphātis 0,18 misce. da. signa. ol: bahorgi gulizardak o‘tining damlamasidan 6,0: 180 ml. natriy bromiddan 6,0 kodein fosfatdan 0,18 …

4 / 14

ladi va tomchi miqdori rim raqamlarida ko‘rsatiladi. agar bir tomchi yozish kerak bo‘lsa, guttam i (gttm i); agar ikki va undan ko‘p tomchi yozish kerak bo‘lsa, guttas ii (iii) (gtts ii (iii)) ko‘rinishida yoziladi. masalan: rp.: olei menthae piperitae guttas ііі (gtts iii). ol: qalampir yalpiz moyidan 3 tomchi. rp.: olei menthae piperitae guttam i (gttm i). ol: qalampir yalpiz moyidan 1 tomchi. retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura yozuvlarining namunalari. retseptning tuzilishi 4. ba’zi bir dori vositalari biologik ta’sir birlik (tb)da dozalanishi mumkin, bunday dori miqdorlari yuz minglik yoki millionlik sonlarda ifodalanadi, masalan: rp.: streptomycini 1000000 od ol: streptomitsindan 1 mln. tb. 5. agar ikki va undan ortiq dori vositasi bir xil miqdorda bo‘lsa, dori miqdori so‘nggi dori vositasi nomidan keyin ana (āā) –teng so‘zi yozilgach ko‘rsatiladi. masalan: rp.: tinctūrae valeriānae aethereae tinctūrae convallariae ana 30,0 ol: valeriananing efirli tindirmasidan tiqnoqgulning tindirmasidan teng 30 gramm retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura …

5 / 14

o‘shimcha yozuvlar ham qo‘llanishi mumkin. 1. dorini tezlik bilan tayyorlash yoki berish lozim bo‘lsa, retsept varaqasining yuqori qismiga shifokor tomonidan quyidagi so‘zlar yoziladi: cito — tez! tezlik bilan! citissime — juda tez! statim — darhol! 2. agar retsept varaqasining orqa tomonida dori nomlarining davomi bo‘lsa, u holda shifokor retsept varaqasi pastining o‘ng tomoniga verte — orqa tomoniga qaralsin! (qisqartirilgani — v!) deb yozadi. retseptda qo‘shimcha yozuvlar 3. agar yozilgan retseptni takrorlash lozim bo‘lsa, unda shifokor retsept varaqasining yuqorisiga repete — takrorla! repetatur — takrorlansin! yoki bis repetetur — ikki marta takrorlansin! deb yozib qo‘yadi. 4. agar shifokor retseptni o‘zi uchun yozsa, retseptning signatura qismida quyidagi iboralardan biri yoziladi: pro me –men uchun (me -meni: ego -men olmoshining abl.sing. dagi shakli) pro auctore –muallif uchun (auctor, oris, m –muallif) ad usum proprium, pro usu proprio (usus,us,m –qo’llash) toza holda qo‘llash uchun agar retsept tarkibida kuchli ta’sir etuvchi modda yoki narkotik bo‘lsa, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lotin tili va tibbiyot terminologiyasi"

fe'llar lotin tili va tibbiyot terminologiyasi fani retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura yozuvlarining namunalari. retseptning tuzilishi. mavzusi tuzuvchi: lotin tili va tibbiyot terminologiyasi fani o‘qituvchisi maxmudov z. m. samarqand 2020 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi samarqand davlat tibbiyot instituti tillar kafedrasi 1 retseptura. retsept, uning grammatik tuzilishi. retseptura yozuvlarining namunalari. retseptning tuzilishi retseptura —bu retsept yozish qonun-qoidalarini o‘rganuvchi fandir. retsept (lotin tilidagi receptum –olingan; documentum receptum –olingan hujjat) –shifokor (feldsher yoki akusher)ning dorixona xodimiga dori tayyorlash, tayyor dorini berish to‘g‘risida, bemorga esa do...

This file contains 14 pages in PPTX format (120.0 KB). To download "lotin tili va tibbiyot terminologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: lotin tili va tibbiyot terminol… PPTX 14 pages Free download Telegram