galogenlar haqida ma'lumot

PPTX 22 pages 690.9 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 690.9 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

kirish mundarija kirish asosiy qism 1.galogenlarning umumiy tavsifi 2.galogenlarning tabiatda uchrashi 3.galogenlarning olinishi 4.galogenlarning fizik xossalari 5.galogenlarning kimyoviy xossalari 6.galogenlarning vodorodli birikmalari 7.galogenlarning kislorodli birikmalari 8.galogenlarning ishlatilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar galogenlarning umumiy tavsifi galogenlarga ftor f, xlor cl, brom br, yod j va astat at kiradi. galogen so’zi yunoncha «golos» (tuz) va «genodos» (tug’diruvchi ) so’zidan kelib chiqqan. galogenlarning dastlabki to’rttasi tabiatda anchagina tarqalgan. oxirgi galogen - astat esa tabiiy radioaktiv yemirilishlarning oraliq mahsulotlari tarkibida uchraydi. galogenlarning hammasi ham erkin holatda kuchli oksidlovchilar bo’lib, ayniqsa, ftor bizga ma'lum bo’lgan barcha oksidlovchilar orasida eng kuchligi hisoblanadi. galogenlar gruppasining birinchi a'zosi ftor boshqa galogenlardan bir muncha farq qiladi. u faqat - 1 ga teng bo’lgan oksidlanish darajasiga ega. cl2, br2, va j2 o’zlarining ko’pchilik birikmalarida i valentli bo’ladi. mavzuning ahamiyati galogenlarning barchasi metallmaslardir. lekin sun’iy yo’l bilan olingan astatda kuchsiz metall xossalari borligi aniqlangan. galogenlarni o’rganish nazariy va amaliy kimyoning taraqqiyotida muhim …

2 / 22

o’p miqdorda ishlatiladi. xlor ichiladigan suvni sterillash va tashlandiq suvlarni zararsizlantirish uchun ham ishlatiladi. xlorli organik modda narkoz beruvchi modda sifatida ishlatilgan. brom har xil dori vositalar ishlab chiqarish uchun ham foydalaniladi. brom yetishmasligi insonlarda asab kasalligini keltirib chiqaradi. bunday bemorlarga bromli dori-darmonlar tavsiya etiladi. organizmda yodning yetishmasligi esa endemik bo’qoq deb ataladigan kasallikni vujudga keltiradi. shunday qilib galogenlarning inson organizmiga ta’sirini mavzuning dolzarbligi deb oldim. galogenlarning tabiatda uchrashi galogenlar kimyoviy jihatdan aktiv elementlar bo’lgani uchun, tabiatda hamisha birikmalar holida, asosan galogenid kislotalarning tuzlari holida uchraydi. ftor tabiatda deyarli ko’p tarqalgan element. uning yer qobig’idagi massa ulushi 2,7·10-2 % ni tashkil etadi. ftorning eng muhim minerallaridan flyuorit caf2, kriolit na3alf6, ftorapatit 3ca3(po4)2·caf2 ma’lum. ftor birikmalari tish va suyaklar tarkibiga (tish emali tarkibida 0,01 % ftor borligi aniqlangan) kiradi. xlor tabiatda keng tarqalgan; yer qobig’ida og’irlik jihatidan 4,810-2 % tarqalgan. xlor tabiatda birikmalar holida bo’ladi. natriy, magniy, kaliy xloridlar dengiz va …

3 / 22

ilan birga uchraydi. chili selitrasining ba’zi qatlamlarida 0,1% ga qadar natriy yodat najo3 bo’ladi. shu sababli chili selitrasi konlari yaqin vaqtlarga qadar yod olish uchun asosiy manba hisoblanib keldi. yer yuzining boshqa joylarida yod ko’p uchramaydi, u tarqoq elmentlar jumlasiga kiradi. dengiz suvida yod juda kam miqdorda uchraydi, lekin dengizda o’sadigan ba’zi suv o’tlari (dengiz karami—laminariya) yod tuzlarini o’zida to’playdi. astat tabiatda deyarli uchramaydi galogenlarning olinishi ftorni birinchi marta 1886 – yilda suvsiz suyuq vodorod ftoridga aralashtirilgan kf ni elektroliz qilish natijasida olingan. buning uchun ftor ta’sir qilmaydigan misdan yasalgan asbob ishlatiladi. elektrodlar platinadan yasalgan bo’ladi.ftor hozirgi paytda ham sanoatda shu usul bilan olinadi. sanoatda xlor faqat osh tuzini suvdagi eritmasini elektroliz qilish yo’li bilan olinadi. xlor anodda ajralib chiqadi, katodda esa natriy hosil bo’ladi. laboratoriyada xlor asosan xlorid kislotaga oksidlovchilar ta'sir ettirish yo’li bilan olinadi. 16hci +2kmno4=5cl2+2mncl2+2kcl+8h2o 4hcl+mno2=cl2+mncl2+2h2o cacl(ocl)+2hcl → cacl2+h2o+cl2 brom kimyoviy jihatdan olganda xlordan aktiv emas, shuning …

4 / 22

ida yod olinadi. galogenlarning fizik xossalari ftor o’ziga xos o’tkir hidli sariq tusli gaz, nafas yo’li shilliq pardalarini achitadi va nafasni bo’g’adi. gaz holatdagi ftor suyuq hf da eriydi. qattiq ftor -228 °c dan past temperaturada monoklinik tuzilishga, undan yuqorida esa kub shaklli molekulyar panjara hosil qiladi. xlor sarg‘ish - yashil tusli gaz, uning qaynash harorati -34oc, qotish harorati -101,0 oc. uy haroratida bir hajm h2o da 2,3 hajm cl2 eriydi. xlorning suvdagi eritmasi «xlorli suv» dan + 8 oc dan past haroratlarda cl2 · 8h2o tarkibli xlor gidrat ajratib olinishi mumkin. brom odatdagi sharoitda qizg’ish–qo’ng’ir rangli suyuq metallmas bo’lib, uning bug’lari bo’g’uvchi qo’lansa hidlidir. brom teriga tegsa kuydiradi, uzoq vaqt tuzalmaydigan yaralar hosil qiladi. yod qattiq modda bo’lib, metall kabi sal yaltiraydigan to’q kulrang kristallar hosil qiladi. yod odatdagi bosim ostida ohista qizdirilsa, u sublimatlanadi, ya’ni suyuqlanmay turib gunafsha tusli bug’ga aylanadi, yod bug’i sovitilsa, suyuq fazaga aylanmay, yana …

5 / 22

galogenlar suv va ishqor eritmasi bilan disproporsiyalanish reaksiyasiga kirishadi. gal2+h2o=hgal+hgalo gal2+2naoh=2nagal+nagalo+h2o ftor barcha elementlar bilan, hatto nodir gazlar bilan reaksiyaga kirishadi: xe+2f2→xef4 elementlarning nisbiy elektromanfiylik jadvalida f2 birinchi o’rinda joylashgan. ftor atomining radiusi kichik bo’lganligi sababli, uning yadrosi elektronlarini juda kuchli tortib turadi. shuning uchun ftor atomining tashqi qavatidan bironta elektronni chiqarib yuborish nihoyatda qiyin. ftor eng kuchli metallmas. ftor eng kuchli oksidlovchi. kislorod va azot bilan ftor bevosita birikmaydi, qolgan barcha elementlar bilan tagishli reaksion sharoitda bevosita birikadi. ftor vodorod bilan hatto qorong’uda ham shiddatli reaksiyaga kirishadi, −250 °c da bu reaksiya portlash bilan sodir bo’ladi. ftor oltin, platina singari nodir metallarga ularni cho’g’ holatigacha qizdirilganda, boshqa ko’pchilik metallarga odatdagi sharoitda ta'sir etadi. qo’rg’oshin, nikel va misning sirti ftor atmosferasida 100 °c dayoq shu metallarning ftoridlari qatlami bilan qoplanib, metallning ichki qismini ftor ta’siridan saqlaydi. ftor bilan birikma hosil qilgan elementlar ko’pincha o’zlarining mumkin bo’lgan maksimal valentligini namoyon qiladi. …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "galogenlar haqida ma'lumot"

kirish mundarija kirish asosiy qism 1.galogenlarning umumiy tavsifi 2.galogenlarning tabiatda uchrashi 3.galogenlarning olinishi 4.galogenlarning fizik xossalari 5.galogenlarning kimyoviy xossalari 6.galogenlarning vodorodli birikmalari 7.galogenlarning kislorodli birikmalari 8.galogenlarning ishlatilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar galogenlarning umumiy tavsifi galogenlarga ftor f, xlor cl, brom br, yod j va astat at kiradi. galogen so’zi yunoncha «golos» (tuz) va «genodos» (tug’diruvchi ) so’zidan kelib chiqqan. galogenlarning dastlabki to’rttasi tabiatda anchagina tarqalgan. oxirgi galogen - astat esa tabiiy radioaktiv yemirilishlarning oraliq mahsulotlari tarkibida uchraydi. galogenlarning hammasi ham erkin holatda kuchli oksidlovchilar bo’lib, ayniqsa, ftor bizga ma'lum bo’lgan b...

This file contains 22 pages in PPTX format (690.9 KB). To download "galogenlar haqida ma'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: galogenlar haqida ma'lumot PPTX 22 pages Free download Telegram