sulfanilamidlar

DOCX 8 pages 35.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.5 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

sulfanilamid preparatlarini qo‘llanilishiga klinik-farmakologik yondoshish, buyurilishini asoslash sulfanilamidlar umumiy infeksiyalarda ishlatiladigan sulfanilamidlar. bular quyidagi guruhlarga bo‘linadi: 1. qisqa muddatda ta’sir qiladiganlar (streptotsid, sulfatsil, norsulfazol, etazol, urosulfan, sulfadimezin, sulfazoksazol). 2. o‘rtacha muddatda ta’sir qiladiganlar (sulfazin, sulfametoksazol, sulfamoksal) 3. uzoq (davomli) ta’sir qiladiganlar (sulfaniridazin, sulfamonometoksin, sulfadimetoksin). 4. xaddan ortiq uzoq muddat ta’sir qiladiganlar (sulfalen, kelfizin, meglyumin, sulfadoksin). oshqozon-ichak infeksiyasida ishlatiladigan sulfanilamidlar (sulgin, ftalazol, ftazin, disulformin 5-aminosalitsialat kislotasi bilan aralashgan dorilar (salazosulfapiridin, salazopiridazin, salazodimetoksin). farmakodinamikasi. sulfanilamidlar kimyoviy tuzilishi jixatidan paraminobenzoy kislota (pabk), bu kislota glutamin kislotasi va pteridin bilan folat kislotasi (v6 vitamin)ga kiradi. folat kislotasi nuklein kislotalari va oqsil sintezi uchun ishlatiladigan bir atomli uglerodni tashishda qatnashadi. ba’zi bir mikroblar normal usishi uchun o‘zi ishlab chiqargan (endogen) folat kislotani ishlatadi. bu mikroblar adashib o‘zining o‘sishi uchun folat kislota o‘rniga sintezi uchun paraamin benzoy kislotasi o‘rniga sulfanilamidlarni ishlatishi mumkin, bu mikrob hujayralarining to‘laqonli sintezi buzilishiga sabab bo‘ladi. shunday qilib, sulfanilamidlar ta’sir mexanizmi asosida …

2 / 8

d ta’sir ko‘rsatadi. ta’sir doirasi keng. ko‘pgina sulfanilamidlar gramm (-) mikroblarga (esherixiylarga, salmonellalarga, shigellalarga, iyeriniylarga, klebsiyellarga), gramm (+) kokki (enterokokk va zangorlanuvchi streptokokk) va neysseriyalarga ta’sir qiladi. sulfapiridazin va sulfamonometoksindan tashqari, qo‘shimcha ravishda xlamidiy, toksoplazmozlar, protey, nokardinlar va bezgak plazmodiysiga ta’sir qiladi. trimetoprim bilan aralashgan preparatlar yuqorida nomi keltirilgan mikroblardan tashqari yana pnevmotsistalar, aeromonadlar, legionellalarga, gemofil tayoqchaga va antinomitsetlarga ta’sir qiladi. sulfanilamidlarga ikkilamchi o‘rganish tez rivojlanadi. farmakokinetikasi. hamma sulfanilamidlarni ichishga berish mumkin. oshqozon-ichak kanali kasalliklarida ishlatiladiganlari ichakda so‘rilmaydi. 4-6 marta ichiladi. sulfanilamidlar ingichka ichakdan so‘riladi, biologik o‘zlashtirilishi 70-90% ga teng. qonda yuqori miqdori 2-4 soatdan keyin kuzatiladi. qon plazmasi oqsillari bilan 50-90% ga bog‘lanadi (streptotsid – 12% ga, sulfatsim – 22% gacha). sulfanilamidlar ko‘pgina dorilarni oqsildan siqib chiqarishi va ularning qondagi sof miqdorini oshirishi mumkin. sulfanilamidlar (ayniqsa uzoq va xaddan tashqari uzoq ta’sir qiluvchilar) o‘pka, adenoid va bodomcha bezlariga va biosuyuqliklarga yaxshi (sulfadimetoksin yomon) kiradi. yiring va nekrotik to‘qimalarda ularning …

3 / 8

‘lgan metabolitlari to‘qimalarni qitiqlash mumkin, ularning bu xususiyatini kamaytirish uchun ishqoriy suyuqliklar bilan ichish tavsiya qilinadi. uzoq va xaddan tashqari uzoq ta’sir qiluvchi sulfanilamidlar jigarda glyukuron kislota bilan birikib, buyraklar orqali chiqariladi. bu metabolitlar siydikning kislotali muhitida chukmaga tushadi, boshqa dorilar va bilirubinning jigarda glyukuronlanish jarayonini buzishi mumkin. qisqa va o‘rtacha uzoq ta’sir qiluvchi sulfanilamidlar o‘zgarmagan va metabolit ko‘rinishida buyraklardan filtratsiya yo‘li bilan chiqib ketadi. endogen kreatinin miqdori 20 ml/daqiqa bo‘lganda bularni ishlatib bo‘lmaydi. uzoq va xaddan tashqari uzoq ta’sir qiluvchi sulfanilamidlar buyraklardan qayta so‘riladi. ularning qonda uzoq bo‘lishi ajralib chiqish vaqti o‘rtacha 36 va 48 soatga teng. qisqa va o‘rtacha ta’sir qiluvchilar uchun esa 8-16 soatga teng. uzoq va xaddan tashqari uzoq ta’sir qiluvchi sulfanilamidlar o‘zgarmagan va metabolit ko‘rinishda jigar orqali chiqariladi. sulfalen, sulfapiridazin va sulfadimetoksinlar o‘t yo‘llarida yuqori miqdorlarda to‘planadi. qisqa muddatli dorilar 4-6 marta, o‘rtachalari 3-4 marta, uzoqlari 2 marta, xaddan tashqari uzoq ta’sir qiluvchilari sutkada bir …

4 / 8

osemid, butamid, diakarbga o‘xshaydi, agar bemor bu dorilarni kutara olmasa sulfanilamidlarni ham ko‘tara olmaydi. 1) neyrotoksik ta’siri qisqa muddatli ta’sir qiluvchi dorilarda (urosulfandan tashqari, chunki bu atsetillanmaydi) kuzatilishi mumkin. 2) metgemoglobinemiya ko‘proq chaqaloqlarda va kichik yoshdagi bolalarda uchraydi, ularda gemoglobin o‘ziga xos fetal va qaytalovchi (metgemoglobinreduktazalar, glutationreduktazalar), fermentlar kam faollikka ega. qonda kislorod hajmi kamayadi va gipoksiya, metabolitik atsidoz kuzatiladi. glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza yetishmovchiligida, ayniqsa sulfanilamidlar bilan bir vaqtda oksidlovchi dorilar (paratsetamol, fenatsetin, aspirin, furadonin, furazolidon, vikasol, butamid, xinidin) bilan birga ishlatilganda metgemoglobinemiya va gemolitik kamqonlik kuzatilishi mumkin. 3). uzoq va xaddan tashqari uzoq ta’sir qiluvchi sulfanilamidlar ishlatilganda: kichik yoshdagi bolalarda, qariyalarda, jigar kasali bilan ogriyotgan bemorlarda, sulfanilamidlar bilan bir vaqtda jigarda glyukuronlanadigan preparatlar olganda (vikasol, nikotin kislota, levomitsetin paratsetamol, glyukokortikoidlar, estrogenlar, androgenlar, triyodtironin, adrenalin va b.) vaqtda bilirubin bilan bosh miya zaharlanish belgilari (talvasa, falajlik, giperkinezlar) uchrashi mumkin. 4) irsiy atsetiltransferaza yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda “teri sili” sindromi (bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, …

5 / 8

ni ko‘proq trimetoprim bilan birga chiqarilgan sulfanilamidlar yuzaga keltiradi. bularning oldini olish maqsadida, bunday hollarda folat kislota preparatlari (folat kalsiy, leykovorin, vs vitaminining faol shakllari) tavsiya qilinadi. trimetoprim saqlovchi sulfanilamid preparatlari teratogen ta’sir qilishi ham mumkin. ishlatilishi. chaqaloqlarda bu guruhdagi dorilar kam ishlatiladi, chunki ularda bilirubin miqdorining ko‘payib ketish, anemiya va metgemoglobinemiya xavfi katta. bularni ishlatish tartibi – avvaliga katta miqdorlarda so‘ngra kichikroq, nixoyat quvvatlab turuvchi miqdorlarda kiritish tavsiya qilinadi. dori qancha qisqa muddatda ta’sir qilsa, uning boshlangich miqdori shuncha yuqori va kiritish soni ko‘p bo‘ladi. sulfanilamidlar ishlatilganda, ayniqsa 1 yoshgacha bo‘lgan bolalarda quyidagi ko‘rsatkichlarni nazorat qilib turish zarur: - qon plazmasida to‘g‘ri bog‘lanmagan bilirubin miqdorini (norma 20 mg% atrofida); - eritrotsitlarning osmotik turgunligini; neytrofil, leykotsitlar, eozinofillar va trombotsitlar sonini; quyidagi kasalliklarni davolash tavsiya qilinadi: - bronxitlar, bronxoektaz, angina, faringit, tonzillit, otit (qisqa muddatga ta’sir qiluvchi yoki trimetoprim saqlovchi sulfanilamidlar). - pnevmotsistalar sabab bo‘lgan pnevmoniya (trimetoprim saqlovchi sulfanilamidlar); - safro …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sulfanilamidlar"

sulfanilamid preparatlarini qo‘llanilishiga klinik-farmakologik yondoshish, buyurilishini asoslash sulfanilamidlar umumiy infeksiyalarda ishlatiladigan sulfanilamidlar. bular quyidagi guruhlarga bo‘linadi: 1. qisqa muddatda ta’sir qiladiganlar (streptotsid, sulfatsil, norsulfazol, etazol, urosulfan, sulfadimezin, sulfazoksazol). 2. o‘rtacha muddatda ta’sir qiladiganlar (sulfazin, sulfametoksazol, sulfamoksal) 3. uzoq (davomli) ta’sir qiladiganlar (sulfaniridazin, sulfamonometoksin, sulfadimetoksin). 4. xaddan ortiq uzoq muddat ta’sir qiladiganlar (sulfalen, kelfizin, meglyumin, sulfadoksin). oshqozon-ichak infeksiyasida ishlatiladigan sulfanilamidlar (sulgin, ftalazol, ftazin, disulformin 5-aminosalitsialat kislotasi bilan aralashgan dorilar (salazosulfapiridin, salazopiridazin, salazodime...

This file contains 8 pages in DOCX format (35.5 KB). To download "sulfanilamidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: sulfanilamidlar DOCX 8 pages Free download Telegram