umurtqalilar

PPTX 16 pages 7.7 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.7 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

qardu tibbiyot fakulteti davolash ishi 022-64b guruh talabasi raxmonova maftunaning anatomiya fanidan tayyorlagan slaydi mavzu: umurtqalilarda a’zo va a’zolar tizimi. ontofilogenez umurtqalilar, boshskeletlilar (vertebrata yoki craniata) — xordalilar tipiga mansub hayvonlar kenja tipi. turlari soni umurtqasizlarga nisbatan kam; shunga qaramay ular hozirgizamon biosferasida muhim oʻrin tutadi. u. yuksak tuzilgan; oʻzgaruvchan yashash xususiyatiga ega. ular okean suvining turli qatlamlarida, baland togʻlarda, choʻllarda va boshqa joylarda yashaydi. barcha u. evolyutsiyasida ular tuzilishining bitta umumiy reja asosida rivojlanishi kuzatiladi. bunday rivojlanish morfologik, biokimyoviy va fiziologik xususiyatlari, xattixarakatlari hamda psixik faoliyati jihatidan takomillashgan formalar vujudga kelishiga olib kelgan. ovqat hazm qilish sistemasi (ogʻiz boʻshligʻi, qiziloʻngach, oshqozon, ichaklar)ning turli qismlaridan fermentlar ajralib, ovqatni uzluksiz parchalash imkoniyati tugʻilgan; jigar organizmda muhim kimyoviy "laboratoriya" vazifasini bajargan. u. yuragi boʻlmacha va qorinchadan iborat. qon aylanish sistemasi yopiq. jabra yoki oʻpka orqali nafas oladi. qadimgi u.ning chuchuk suvda yashashga oʻtishi bilan suvtuz almashinuvi birlamchi buyrak — mezonefros oʻrniga amniotalarda …

2 / 16

shqari sharoitda funksiyasini bajara olmaydi. tuzilishi va shakllanishi turli a’zolar yoki sistemalar hamkorlikda ma’lum bir vazifani bajaradi va a’zolar apparatini hosil qiladi. jumladan, harakat a’zolari yoki harakat apparati suyaklardan (skelet), ularni birlashtiruvchi boylamlar (bo‘g‘im va boylamlar) va skelet muskullaridan tuzilgan. bu harakat apparati yordamida organizm harakat qilish va ishlash qobiliyatiga ega bo‘ladi. bundan tashqari, u tayanch va muhofaza vazifalarini bajaradi. jumladan, kalla bo‘shlig‘i, ko‘krak qafasi, umurtqa pog‘onasining kanali va chanoq bo‘shlig‘ida joylashgan a’zolar tashqi muhit ta’siridan xoli bo‘lgan holda o‘z funksiyasini bajaradi. 4. ichki a’zolar haqidagi ilm (splanxnologiya) ovqat hazm qilish a’zolari, nafas a’zolari sistemasi, siydik va tanosil a’zolari sistemasini, jumladan: a) ovqat hazm qilish a’zolarining tuzilishi, vazifasi va iste’mol qilingan oziq moddalarning mexanik va kimyoviy parchalanishi hamda ularning so‘rilish jarayonlarini o‘rganadi; b) nafas a’zolari sistemasi organizmni kislorod bilan ta’minlab, karbonat angidrid gazini organizmdan chiqarish kabi murakkab vazifani ado etadi; v) siydik a’zolari organizmda moddalar almashinuvi jarayonida hosil bo‘ladigan va …

3 / 16

i va tashqi muhitdan keladigan turli ta’sir (hid, ta’m bilish, temperatura, turli og‘riq, tovush to‘lqinlari va h.k.) larni qabul qilishdan iborat. 8. ichki sekretsiya bezlari haqidagi ilm. ichki sekretsiya bezlari sistemasi gormonlar – maxsus kimyoviy tuzilmalardan iborat suyuqlik ishlab chiqaradi va ularni qon orqali organizmga tarqatib, uning faoliyatini tartibga solib turadi. ontogenez (yunoncha: ontos — borliq va ...genez) — organizmning individual rivojlanishi, uning shakllana boshlashidan hayotning oxirigacha sodir boʻladigan ketma-ket oʻzgarishlar majmui. "ontogenez" terminini nemis olimi e. gekkel (1866) fanga kiritgan. ontogenez urugʻlangan tuxum hujayra, yaʼni zigotadan boshlanadi. jinssiz koʻpayadigan orga-nizmlarda yangi organizm ona hujay-raning boʻlinishidan (bir hujayralilarda), kurtaklanishdan yoki tugunak, ildizpoya va boshqa vegetativ organlardan (vegetativ koʻpayishda) vujudga keladi. ontogenez organizmning xususiy rivojlanishi davomida roʻy beradigan barcha morfologik, fiziologik va funksional jarayonlarni qamrab oladigan, oʻzaro uzviy bogʻlangan miqdor va si-fat oʻzgarishlari orqali amalga oshadi. ontogenez ketma-ket keladigan bosqichlar rivojlanish davrlaridan iborat 18-asrda ontogenezni tushuntirishda ikki konsepsiya kurash olib bordi. …

4 / 16

a oshishi ozmi-koʻpmi (irsiy belgilangan reaksiya normasi chegarasida) tashqi muhit taʼsiri bilan bogʻliq. hayvonlarda ontogenez jarayonlarini boshqarishda nerv va endokrin sistemasi muhim ahamiyatga ega. ontogenez jinsiy koʻpayadigan koʻp hujayrali hayvonlarda, ayniqsa, murakkab sodir boʻladi. ular ontogenezida ontogenezning murtakkacha (proembrional), murtak (embrional), murtakdan keyingi (postembrional), voyaga yetgan davrlari boʻladi. proembrional davr jinsiy hujayralarning yetilishi (gametogenez) va urugʻlanish davrini; embrional davr embrionning tuxumdan yoki embrion pardadan chiqqungacha, postembrional davr jinsiy voyaga yetgunga oʻtgan davrni, voyaga yetgan davr esa organizmning yetuklik va keksaygan holatini oʻz ichiga oladi. hayvonlarda ontogenezning 3 tipi maʼlum: 1) lichinkalik — tuxum poʻstidan ancha erta chiqqandan soʻng organizm lichinka holida xayot kechiradi, lichinka davri oxirida esa metamorfoz yuz beradi; 2) tuxum qoʻyuvchi — murtak uzok, vaqt tuxum ichida rivojlanadi, lichinka davri boʻlmaydi; 3) ona qornida urugʻlangan tuxum — tuxum yoʻlida rivojlanadi, bunday holatda baʼzan murtak bilan ona organizm oʻrtasida yoʻldosh orqali bogʻlanish yuz beradi. anʼanaviy ravishda ontogenezni embriologiya oʻrganar …

5 / 16

nlik, yuvenil (yoshlik), yetuk, koʻpayish va qarilik davrlariga boʻlinadi. ontogenez davrida oʻsimliklar hujayralari, toʻqimalari va organlarining strukturaviy va funksional ixtisoslashuvi yuz beradi; oʻsimliklar turli qismlarining oʻzaro taʼsiri murakkablashib boradi; yaxlit sistema sifatida butun bir organizm yoshga oid qaytmas oʻzgarishlar paydo qiladi. ontogenezda oʻsimliklarning bir butunligi fitogormonlar, shuningdek, har xil organlar, mas, fotosintez qiluvchi organ — barglar bilan suv va mineral moddalarni shimuvchi ildiz oʻrtasida metabolitlar almashinuvi orkali taʼminlanadi. ontogenez davomida oʻsimlik oʻsadi va rivojlanadi. oʻsish oʻsimlikning boʻyiga ortishi, yaʼni miqsoriy oʻzgarishi boʻlsa, rivojlanish sifat oʻzgarishidan iborat. koʻpchilik oʻsimliklar yopishib yashashi tufayli ular ontogenezi koʻp jihatdan tashqi muhit sharoitiga bogʻliq. oʻsimliklarda muhitning noqulay omillariga turli xil moslanishlar (tinim holati, fotoperiodizm va boshqalar) paydo boʻlgan. shu tufayli ular faoliyatining faol davri yilning eng qulay fasliga toʻgʻri keladi.[1] ontogenez va filogenez orasidagi boglanishlar. xordalilar tipining har hil sinflari va turlari vakillarining homilalari rivojlanishi bosqichlarini solishtirib o‘rganish natijasi k.ber homilalar o‘xshashligi qonunini kashf etdi …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umurtqalilar"

qardu tibbiyot fakulteti davolash ishi 022-64b guruh talabasi raxmonova maftunaning anatomiya fanidan tayyorlagan slaydi mavzu: umurtqalilarda a’zo va a’zolar tizimi. ontofilogenez umurtqalilar, boshskeletlilar (vertebrata yoki craniata) — xordalilar tipiga mansub hayvonlar kenja tipi. turlari soni umurtqasizlarga nisbatan kam; shunga qaramay ular hozirgizamon biosferasida muhim oʻrin tutadi. u. yuksak tuzilgan; oʻzgaruvchan yashash xususiyatiga ega. ular okean suvining turli qatlamlarida, baland togʻlarda, choʻllarda va boshqa joylarda yashaydi. barcha u. evolyutsiyasida ular tuzilishining bitta umumiy reja asosida rivojlanishi kuzatiladi. bunday rivojlanish morfologik, biokimyoviy va fiziologik xususiyatlari, xattixarakatlari hamda psixik faoliyati jihatidan takomillashgan formalar vujud...

This file contains 16 pages in PPTX format (7.7 MB). To download "umurtqalilar", click the Telegram button on the left.

Tags: umurtqalilar PPTX 16 pages Free download Telegram