platon falsafasi

DOC 96.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1697373348.doc platon falsafasi reja: 1. platonning g’oyalar 2. platonning teleologiyasi 3. platonning kosmologik ta’limoti 4. platonning bilish nazariyasi dunyoning buyuk mutafakkirlaridan bo’lgan platon er.avv. 427 yilda afrikadan uncha uzoq bo’lmagan yeginda ariston oilasida tug’ilgan. uni avval aristokl deb atashgan, gavdali bo’lgani uchun keyinchalik platon degan nom berishgan deyishadi (diogen ma’lumoti bo’yicha). otasi–ariston avlodi bo’yicha taniqli qonunshunos solon qarindoshlariga borib taqaladi. ona urug’i bo’yicha afinaning siyosiy arbobi, keyinchalik “tiran” kritiyga ham borib tutashadi. aytishlariga qaraganda, aynan shu kritiy platonni sokrat shogirdlari qatoriga qo’shgan. platon dastlab badiiy adabiyot, tasviriy san’at, musiqaga qiziqqan. keyinchalik shu sohada orttirgan tajribalari falsafiy ijodida yordam bergan. rivoyatlarga qaraganda platon falsafa bilan shug’ullanishini kech boshlagan. falsafa bo’yicha dastlabki ustozi kratil bo’lgan (sokratga qadar). kratil geraklit falsafasi davomchisi sifatida tanilgan bo’lib, u olamda abadiy harakat mavjudligini, to’xtovsiz o’zgarishlar sodir bo’lib turishini ta’kidlagan. geraklitning daryoga ikki marta tushib bo’lmaydi degan fikrini, hatto bir marta ham tushib bo’lmaydi, degan mulohaza bilan …

teetetlar hurmat qilishgan. iv asr boshida platon sisiliyaga o’tadi. u yerda, dionisiya saroyida “mim” san’ati rivoj topgan edi. platon o’z dialoglari parsonajlarining individual mahoratini ana shundan o’rgangan bo’lishi mumkin deb taxmin qilinadi. 387 yili, 40 yoshida platon afinaga qaytadi. qahramon akadem chakalakzor (daraxtzor)ida o’z maktabini tashkil etadi, u platon akademiyasi deb nom oladi. bu akademiya o’quvchilarining bir qismi ilm bilan shug’ullansa, boshqa bir qismi siyosiy faoliyatga tayyorlanar edi. akademiyada matematika, keyinchalik falsafa bilan shug’ullanish, ilmiy ishlar olib borish yaxshi yo’lga qo’yilgan edi. er.avv.367 yili dionisiy ii hokimiyat tepasiga kelgandan keyin uning maslahatchisi dion platonni sisiliyaga taklif etadi. u yerda platon o’zining ideal davlat loyihasini amalga oshirishga urinadi. dion orzu qilgan davlat monarxiya, aristokratiya, demokratiyaning qorishmasidan iborat edi. dion platonchi kallin tomonidan sirakuzada qisqa vaqt davomida hokimiyatni boshqarayotganida o’ldirilgan. platon tugallangan falsafiy sistemani bayon qiladigan kitob nashr etmagan, uning fikri yangi g’oyalar paydo bo’lishi va oldida turgan muammolarni hal etishi davomida …

ar”) to’g’risidagi ta’limoti. platon eleychilar parmenid va zenondan haqiqatda mavjud bo’lgan va haqiqiy mavjudligiga ega emaslarni farqlashni o’zlashtiradi. “timeyda” ta’kidlanishicha, avvalambor, doimo yashaydigan, lekin shakllanmaydigan narsalar bilan doimo shakllanadigan, lekin mavjud emas narsalarni farqlash lozim. bu bor bo’lish, shakllanish bilan borliq, hodisa bilan mohiyat o’rtasidagi munosabatlardir. platon bular orasida “go’zallik”ni tadqiq etishga ko’p ahamiyat beradi. platonning teleologiyasi–maqsadga muvofiqlik to’g’risidagi ta’limoti uning teologiyasi–ilohiyot haqidagi ta’limoti bilan uzviy bog’liq. “bazm”, “parmenid”, “fedr” asarlarida g’oyalarni to’liq bila olmaymiz, xudolarni esa, aql bilan bilib bo’ladi degan fikrlar ilgari suriladi. shuningdek, ilohiy aql ilohiy hayotning mavjudligini taqozo etadi, xudo nafaqat tirik, balki mukammal ne’mat hamdir, u ezgulikning, ne’matning o’zi, olamda barcha narsa yaxshi bo’lishi uchun xudo ularni o’ziga o’xshatib mukammal qilib yaratadi, degan mulohazalar bildiriladi. platon ne’matni, baxt-saodatni bilishni hohlab, inson xudoni bilishga intiladi: ne’matlarga ega bo’lish uchun u xudoning mohiyatiga daxldor bo’lishga harakat qiladi, deydi. uningcha, xudo barcha narsalarning ibtidosi ham, o’rtasi ham, oxiri …

ssiy va maqsadi birligiga keltirishdan iborat. masalan, nima uchun yer sharsimon (yoki tekis), u olamning markazidami yoki undan sirtdami, kabi savollarga javob berish uchun, uning u yoki bu xossasining aqliy asosini ko’rsatish zarur. dunyoni tushuntirish vazifasi, bu nuqtai nazardan qaraganda, barcha juz’iy, xususiy qonunlarni (dunyoda amal qiladigan qonunlarni) yagona umumiy asosga keltirish va undan keyin shu umumiy asosdan barcha xususiy qonunlarni keltirib chiqarishdan iborat. platon inson uchun ne’matlarning ichida eng oliysi deb baxtni tushunadi. “yevtidem” dialogida kliniy bilan bo’lgan suhbatida sokrat ne’matlarni sanab chiqar ekan, eng asosiysini unutayozganini eslatib, bu- “baxt, do’stim kliniy. axir barcha odamlar, hatto nodonlar ham eng buyuk ne’mat – ana shu”1, deydi. baxtning tavsifini esa “fileb” asarida beradi. bu yerda oliy insoniy baxtning shartlari sifatida quyidagilarni ko’rsatadi: 1) “g’oya” ning abadiy, mangu tabiatida ishtirok etish; 2) “g’oya” ning borliqda gavdalanishi; 3) aqlning mavjudligi va bilimga egalik qilish, shuningdek, to’g’ri fikrga ega bo’lish; 4) bazi fanlar, sanat …

g (uning yaxlitligi, bo’linmasligi, birligi aql bilan anglanadi) bo’lishi zarur. hissiy idrok etiladigan dunyo borliq ham, noborliq ham emas, u ularning oralig’idagi narsa. g’oyalar sohasi bilan narsalar sohasi o’rtasida “dunyoning joni” bor. g’oyalar dunyosi faol asos, erkaklik bo’lsa, materiya, passiv asos, ayollik, hissiy idrok qilinadigan dunyo; ularning o’rtasida mavjud bo’lganlar bolalardir. har bir hissiy idrok qilinuvchi buyum ham g’oyaga , ham materiyaga daxldor. g’oyaga aloqadorligi shundaki, uning borlig’i bilan bog’liq bo’lgan xususiyatlari–manguligi,o’zgarmasligi, aynanligi g’oya bilan belgilanadi. u materiyaga shuning uchun aloqadorki, bir qancha xususiyatlari: cheksiz bo’linuvchanligi, “oziqlantiruvchi” ligi va buyumlarning alohida mavjudligi noborliq tomonidan belgilanadi. hissiy idroq etiladigan narsalar dunyosi - bu shakllanish, kelib chiqish, bor bo’lish sohasidir. bu dunyo - qarama-qarshiliklar bo’lmish borliq va noborliqning, o’zgaruvchanlik va o’zgarmaslikning, harakatsizlik va harakatning, yakkalik va ko’plikning birligi. keyinchalik gegel bu fikrni rivojlantirib, borliq va noborliq (hyech nima) dialektikasi shakllanishga olib keladi, deydi. g’oyalarning turlari masalasi bo’yicha platon fikrlari aniq bayon qilingan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "platon falsafasi"

1697373348.doc platon falsafasi reja: 1. platonning g’oyalar 2. platonning teleologiyasi 3. platonning kosmologik ta’limoti 4. platonning bilish nazariyasi dunyoning buyuk mutafakkirlaridan bo’lgan platon er.avv. 427 yilda afrikadan uncha uzoq bo’lmagan yeginda ariston oilasida tug’ilgan. uni avval aristokl deb atashgan, gavdali bo’lgani uchun keyinchalik platon degan nom berishgan deyishadi (diogen ma’lumoti bo’yicha). otasi–ariston avlodi bo’yicha taniqli qonunshunos solon qarindoshlariga borib taqaladi. ona urug’i bo’yicha afinaning siyosiy arbobi, keyinchalik “tiran” kritiyga ham borib tutashadi. aytishlariga qaraganda, aynan shu kritiy platonni sokrat shogirdlari qatoriga qo’shgan. platon dastlab badiiy adabiyot, tasviriy san’at, musiqaga qiziqqan. keyinchalik shu sohada orttirgan taj...

DOC format, 96.0 KB. To download "platon falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: platon falsafasi DOC Free download Telegram