o‘qituvchi nutq madaniyati

DOCX 6 pages 25.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.1 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

1-ma`ruza mavzu: kirish. “o`qituvchi nutqi madaniyati” fanining predmeti, uning nazariy asoslari, maqsadi, vazifasi, mundarijasi reja: 1.“o‘qituvchi nutq madaniyati” fani, uning mundarijasi, maqsadi, vazifasi va ahamiyati. 2.“o‘qituvchi nutq madaniyati” fani o‘zbek tilshunosligining o‘ziga xos amaliy sohasi ekanligi. 3.u tilshunoslikning nazariy kurslaridan olingan bilimlarga suyangan holda to‘g‘ri va ta’sirchan nutq tuzish yo‘llarini o‘rgatishi. 4. nutq madaniyati – amaliy jihatdan nutqning xilma-xil muammolarini tadqiq qiluvchi fan. 5.o‘qituvchi nutq madaniyati va uning nazariy asoslari, maqsadi, vazifasi, mundarijasi adabiyotlar: 1. r. qo`ng’urov, e. begmatov. yo tojiyev. nugq madaniyati va uslubiyat asoslari.-toshkent. 2. t.qudratov. nutq madaniyati asoslari.- toshkent. 3. o`zbek nutqi madaniyati va uslubiyati asoslari. 4. n.mahmudov. ma`rifat manzillari. 5. barkamol avlod orzusi.- toshkent, 2000. “o‘qituvchi nutq madaniyati” fani o‘zbek tilshunosligining o‘ziga xos amaliy sohasidir. u tilshunoslikning nazariy kurslaridan olingan bilimlarga suyangan holda to‘g‘ri va chiroyli nutq tuzish yo‘llarini o‘rgatadi. nutq madaniyati – amaliy jihatdan nutqning xilma-xil muammolarini tadqiq qiluvchi fan. tilshunoslikning mustaqil sohasi sifatida chiroyli …

2 / 6

alari, nutq, nutqning sifatlari, nutqiy uslublar, nutqda uchrashi mumkin bo‘lgan kamchilik va xatolar, nutqning talaffuziga doir muammolar yuzasidan bahs yuritadi. o‘qituvchi nutq madaniyati va uning nazariy asoslari, maqsadi, vazifasi, mundarijasi “o‘qituvchi nutq madaniyati” fanining maqsadi vazifalari. bu kursda o‘rganiladigan masalalarning bo‘lajak o‘qituvchilar uchun ahamiyati. a) nutqning kommunikativ sifatini, jamiyat taraqqiyotining muayyan davridagi nutqiy hayotni o‘rganish, kishilar orasidagi asosiy aloqa vositasi bo‘lgan tildan muvofiq foydalanish qoidalarini ilmiy asosda belgilash bilan shug‘ullanadigan bolim; b) nutqning mezonlashganligi, kommunikativ sifatga egaligi, uning ma’lum taraqqiyot davrida shu tilda so‘zlashuvchi jamoa tomonidan qo‘yiladigan talablarga mosligi. nutq madaniyati haqidagi ta`limot qadimgi rim va afinada shakllangan bo`lsa ham, unga qadar misrda, assuriyada, vavilion va hindiston mamlakatlarida paydo bo`lganligi notiqlik san`ati tajribasidan ma`lum. bu davrda davlatning, savdo-sotiqning, sud ishlarining nihoyatda taraqqiy etishi notiqlikni san`at darajasiga ko`tardi. chunki u paytlarda davlat arboblarining obro`- e`tibori va yuqori lavozimlarga ko`tarilishi ularning notiqlik mahoratiga ham bog’liq bo`lgan. notiqlik san`at sarkardalik mahorati bilan barobar …

3 / 6

ham nutq madaniyati o`ziga xos mavqega egadir. sharqda, jumladan, movarounnahrda notiqlik, voizlik, ya`ni va`zxonlik, «qur`on»ni targ’ib qilish bilan mushtarak holda so`zning ahamiyati, ma`nosi va undan o`rinli foydalanish borasida ko`p yaxshi fikrlar aytilgan. ana shu nuqtai-nazardan qaralsa, «nutq odobi», «muomala madaniyati» nomlari bilan yuritilib kelgan nutq madaniyati tushunchasi juda qadimdan olimlar, ziyolilarning diqqatini tortgan: abu rayhon beruniy, abu nasr farobiy, ibn sino, abu abdulloh al-xorazmiy, mahmud qoshg’ariy, zamahshariy, yusuf xos hojib, ahmad yugnakiy, so`fi olloyor, abdurahmon jomiy, alisher navoiy kabi ulug’ siymolar nugq odobi masalalariga, umuman nutqqa jiddiy e`tibor berishga da`vat etish bilan birga, tilga, lug’atga, grammatikaga va mantiqshunoslikka oid asarlar yozdilar. buyuk qomusiy olim beruniy (973-1048) o`zining «geodeziya» asarida har bir fanning paydo bo`lishi va taraqqiy etishi inson hayotidagi zaruriy ehtiyojlar talabi bilan yuzaga kelishini aytadi. uningcha, grammatika, aruz va mantiq fanlari ham shu ehtiyojning xosilasidir. ulug’ vatandoshimiz abu nasr farobiy to`g’ri so`zlash, to`g’ri mantiqiy xulosalar chiqarish, mazmundor va go`zal …

4 / 6

an xulosani ko`z oldiga keltirib gapirish kerakligini, kishi kamtar bo`lishi, o`zini xalq orasida oddiy, kamtar tutishi lozimligini eslatib, mahmadonalik qilish, ko`p gapirish donolik belgisi emas... «ey farzand, agar sen har qanday notiq bo`lsang ham, o`zingni bilganlardan pastroq tutgil, toki so`z bilimdonligi vaqtida bekor bo`lib qolmagaysan. ko`p bilu, oz so`zla, kam bilsang, ko`p so`zlama, chunki aqlsiz kishi ko`p so`zlaydi, deganlarki, jim o`tirish salomatlik sababidir. ko`p so`zlovchi aqlli odam bo`lsa ham, xalh uni aqlsiz deydi...» ulut shoir yusuf xos hojib turkiy xalqlarning xii asrdagi ajoyib badiiy yodgorligi bo`lgan «qutadg’u bilig» («baxt keltiruvchi bilim») asarida so`zlarni to`g`ri tanlash va to`g’ri qo`llash haqida: «bilib so`zlasa so`z bilig sanalur» degan edi. qisqa suzlash, so`zlarga iloji boricha ko`proq ma`no yuklash haqida: ugush so`zlama so`z biror so`zla oz, tuman so`z tugunini bu bir so`zla yoz. deydi. mazmuni; so`zni ko`p so`zlama, kamroq so`zla. tuman (min) tugunini shu bir so`z bilan yech. gapirishdan maqsad so`zlovchi ko`zda tutgan narsa, hodisa, …

5 / 6

h, keksalar, ustozlar oldida nutq odobini saqlash, to`g’ri, rost va dadil gapirish, yolg`onchilik, tilyog’lamalikni qoralash va boshkalar haqida gap boradi. o`rta osiyo notiqligining o`ziga xos xususiyatlari shundan iborat ediki, u eng avval o`sha davr tuzumining manfaatlariga xizmat qilar edi. bu davrda notiqlik san`ati ustalarining nadimlar, qissago`ylar, masalgo`ylar, badihago`ylar, qirotxonlar muammogo`ylar, voizlar, go`yandalar, maddohlar, qasidaxonlar deb yurigilishi ham ana shundan dalolat beradi. ammo tilning yaratuvchisi xalq ekanligini va uning, eng avvalo, xalqqa xizmat qilishini to`g`rilovchi sog`lom fikrli kishilar uning ijtimoiy mohiyatini doim to`g`ri tushunib kelganlar. navoiyning davlat arbobi sifatida mehnatkash xalq oldida qilgan chiqishlari, uning til haqida aytgan fikrlari buning dalilidir. o`zbek mumtoz adabiy tilining homiysi bo`lgan buyuk shoir alisher navoiy turkiy tilda go`zal nutq tuzishning bayroqdori sifatida uning butun ijodi bilan o`zbek tili boyliklarini nomoyon etdi. navoiy o`zbek adabiy tilida buyuk asarlar yaratish mumkinligini namoyish qildi. shoir o`zining «muhokamatul - lugatayn» asarida har bir tilning ijobiy va salbiy tomonlari borligini …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘qituvchi nutq madaniyati"

1-ma`ruza mavzu: kirish. “o`qituvchi nutqi madaniyati” fanining predmeti, uning nazariy asoslari, maqsadi, vazifasi, mundarijasi reja: 1.“o‘qituvchi nutq madaniyati” fani, uning mundarijasi, maqsadi, vazifasi va ahamiyati. 2.“o‘qituvchi nutq madaniyati” fani o‘zbek tilshunosligining o‘ziga xos amaliy sohasi ekanligi. 3.u tilshunoslikning nazariy kurslaridan olingan bilimlarga suyangan holda to‘g‘ri va ta’sirchan nutq tuzish yo‘llarini o‘rgatishi. 4. nutq madaniyati – amaliy jihatdan nutqning xilma-xil muammolarini tadqiq qiluvchi fan. 5.o‘qituvchi nutq madaniyati va uning nazariy asoslari, maqsadi, vazifasi, mundarijasi adabiyotlar: 1. r. qo`ng’urov, e. begmatov. yo tojiyev. nugq madaniyati va uslubiyat asoslari.-toshkent. 2. t.qudratov. nutq madaniyati asoslari.- toshkent. 3. o`zbek nutqi...

This file contains 6 pages in DOCX format (25.1 KB). To download "o‘qituvchi nutq madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘qituvchi nutq madaniyati DOCX 6 pages Free download Telegram