qadimgi misr va bobilda dunyo haqida dastlabki ilmiy tasavvurlar va old falsafaning paydo bo’lishi

DOC 82.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1697373387.doc qadimgi misr va bobilda dunyo haqida dastlabki ilmiy tasavvurlar va old falsafaning paydo bo’lishi reja: 1. qadimgi bobildagi ijtimoiy-tarixiy vaziyat. 2. shumer mifologiyasi 3. akkad-bobil mifologiyasi 4. qadimgi misr fani, mifologiyasi va old falsafasi 5. eron va turonda falsafagacha bo’lgan fikrlar qadimgi bobildagi ijtimoiy-tarixiy vaziyat. geografik joylashuviga ko’ra bobil, ya’ni mesopotamiya yoki ikki daryo (tigr va yevfrat) oralig’i ikki qismdan: shimoliy tog’oldi va janubiy past-tekislikdan tashkil topgan. unda paleolit davridayoq aholi yashar edi. mesopotamiya tabiiy chegaralar, to’siqlar bilan himoyalangan, xalqlarning ko’chuv markazida joylashgan edi. eramizgacha bo’lgan to’rtinchi ming yillikda mesopotamiyaning tekislik qismiga shumerlar, o’rta qismiga akkadlar kelib joylashadi. eramizgacha uchinchi ming yillikda shumerlar janubda, akkadlar shimolda qator mustaqil shahar-davlatlar barpo etadilar. eramizgacha bo’lgan uchinchi ming yillik o’rtalarida shumer shaharlari lugalzagissi, akkad shaharlari sargon i tomonidan birlashtiriladi. bu ikki birlashma o’rtasidagi kurash boshlanib, unda akkad g’olib chikadi. u o’ziga mesopotamiya tekislik qismini bo’ysundiradi. biroq shumer-akkad davlati uzoq yashagani yo’q. kelgindi …

obil hoqonligiga to’g’ri keladi (612-538). uning keyingi rivojiga forsiylar hujumi chek qo’yadi. qadimgi bobil- “bronza davri” madaniyatining tipik namunasi. u to’g’risidagi manbalar toshdagi va qotgan loydagi yozuvlar bo’lib, ular assuriya-bobil (akkad) tilida bitilgan. assuriya xukmdori ashshurbanipal kutubxonasida 30 mingdan ko’proq loy jadvallar mavjud bo’lgan. matnlarda ish xujjatlari, qoidalar, tarixiy ma’lumotlar, tibbiy reseptlar, lug’atlar, matematik masalalar, xudolar sharafiga bag’ishlangan bitiklar qayd etilgan. ularda qadimgi ilmiy va dunyoqarash mazmuniga ega ma’lumotlar ham o’z aksini topgan. ilm kurtaklari. qadimgi bobil hoqonligi davriga oid ko’p matematik masalalar mavjud. ular orasida ko’paytirish jadvali, kvadrat va kub sonlar, hisoblash pozision sistemasi bor. shumer va akkad-bobilda oltmishlik hisob sistemasi o’ylab topilgan. eramizgacha ikkinchi ming yillikda bobil olimlariga kvadrat diagonalining tomonlarga munosabati, aylananing radiusga munosabati ma’lum bo’lgan. ular kvadrat va kub tenglamalarga mos keluvchi masalalarni yechishgan. qadimgi bobil astronomlari aleksandr makedonskiy davriga (eramizgacha 4-asr) kelib, oy va quyosh tutilishi davriyligini aniqlashgan. ikki minginchi yil boshida quyosh-oy kalendarini yaratishgan. …

rmon obrazi ko’rinishida yaratilgan va tavsiflangan. mesopotamiyaning janubiy qismi aynan shunday bo’lgan. afsonaga ko’ra, uning bag’rida ibtido ona nammu paydo bo’ladi. ulkan kur tog’i (shumer teogoniyasining uchinchi elementi) asosida loy, yuqorisida qo’rg’oshinsimon modda (osmonga ishora) bor. tog’ asosida yer xudosi ki, cho’qqisida osmon xudosi an joylashgan. an va ki (osmon va yer) havoning ona xudosi ninlil va ota xudosi enlilni yaratishadi. aynan enlil osmon va yerni bir-biridan ajratadi, kosmik bo’shliqni hosil qiladi, unda odamlar va xudolar yashay boshlaydi. an va ki dan asta-sekin enki-yer osti va okean suvlari xudosi, nevarasi-oy xudosi-napnar, yer osti hoqonligi xudosi nergal, evarasi – quyosh xudosi utu va boshqalar paydo bo’lishadi. mazkur afsona o’zida olamning paydo bo’lishi va strukturasini ifoda etuvchi dastlabki manbalardan biridir. akkad-bobil mifologiyasi shumer mifologiyasi ta’siri ostida shakllangan. xususan, anga akkad anush, enlilga-ellil, innanega-ishtar, enkiga-ea mos keladi. akkad-bobil mifologiyasining o’ziga xosligi “enuma elish” teogonik poemasida yaqqol ko’zga tashlanadi. u 7ta loy jadvallariga bitilgan. …

hkigal unga 60 xil kasallikni yuboradi. yerda endi hosildorlik va muhabbat xudosi yo’q, odamlar ham, hayvonlar ham tug’ilmaydi. xudolar tashvishga tushib qolishgan. axir, odamlar bo’lmasa, xudolarga kim qurbonlik qiladi? shuning uchun ham ular ereshkigaldan ishtar va tammuzzanni bo’shatib yuborishni so’rashadi. ularni bo’shatishadi. yerga yana bahor - muhabbat fasli qaytadi. gilgamesh haqida ertak. gilgamesh eposi qadimgi sharq adabiyotining buyuk poetik asaridir. gilgamesh haqidagi qo’shiq loy jadvalida to’rt xil tilda- shumer, akkad, xurrit va xet tillarida bitilgan. unga 3,5 ming yil bo’lgan. gilgamesh eposi-badiy mifologik dunyoqarash namunasi. gilgamesh-shumerning uruk shahri xokimi. xudolar undan qo’rqishadi. uni kuchsizlantirish maqsadida xudolar unga teng kuchli pahlavon enkiduni yaratishadi. u tabiat bolasi, hayvonlar tilini biladi. ayyor gilgamesh enkiduga yo’ldan adashtiruvchi ayolni yuboradi va u enkiduni yo’ldan uradi, buning natijasida enkidu daslabki kuchini, tabiat bilan aloqasini yo’qotadi. hayvonlar undan yuz o’giradi. enkiduning kuchi endi gilgamesh kuchiga yetmasdi. ular kurashi oxir-oqibat kelishuv va do’stlashish bilan tugaydi. gilgamesh eposida tavsiflanishicha, …

agilardan ma’lum bo’ladiki, gilgamesh eposida o’lim va hayot mavzusi muhokama etiladi, inson borlig’ining go’zalligi va, ayni paytda, fojialiligi namoyon bo’ladi. xudolarning abadiyligi oldida inson umrining chegaraliligi ta’kidlanadi. o’limga mahkumligini anglagan gilgamesh faolligini yo’qotmasdan, o’z shahrini obodonlashtiradi. shu tariqa insonning abadiyligi uning ishida, ijodida ekanligi ko’rsatiladi. qadimgi misr fani, mifologiyasi va old falsafasi. hozirda misrning barcha fir’avnlari-shohlari to’g’risida ma’lumotlar bor. misr tarixi qadimgi, o’rta va kichik hoqonlikka bo’linadi. qadimgi hoqonlik eramizgacha bo’lgan 2900-2200 yillarni o’z ichiga oladi. o’rta hoqonlik ix-xvi dinastiyalaridan tashkil topib, 2200-1600 yillarni, yangi hoqonlik esa xvii-xx dinastiyalaridan tarkib topib, 1600-1100 yillarni qamrab oladi. mustaqil misr tarixi xxvi-dinastiya (665-525y) bilan tugaydi. bu davrda misr markazi sais bo’lgan. shuning uchun ham xxvi - dinastiyadagi misr sais misri deb ataladi. misr tarixiga oid manbalar asosan papirusdagi iyeroglif matnlardan iborat bo’lib, ular garchi loy singari mustahkam bo’lmasada, misrning qurg’oq iqlimida yaxshi saqlanadigan bo’lgan. qadimgi misr qo’lyozmalari hozirgacha topilmoqda. ular orasida “piramidalar matnlari”, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi misr va bobilda dunyo haqida dastlabki ilmiy tasavvurlar va old falsafaning paydo bo’lishi"

1697373387.doc qadimgi misr va bobilda dunyo haqida dastlabki ilmiy tasavvurlar va old falsafaning paydo bo’lishi reja: 1. qadimgi bobildagi ijtimoiy-tarixiy vaziyat. 2. shumer mifologiyasi 3. akkad-bobil mifologiyasi 4. qadimgi misr fani, mifologiyasi va old falsafasi 5. eron va turonda falsafagacha bo’lgan fikrlar qadimgi bobildagi ijtimoiy-tarixiy vaziyat. geografik joylashuviga ko’ra bobil, ya’ni mesopotamiya yoki ikki daryo (tigr va yevfrat) oralig’i ikki qismdan: shimoliy tog’oldi va janubiy past-tekislikdan tashkil topgan. unda paleolit davridayoq aholi yashar edi. mesopotamiya tabiiy chegaralar, to’siqlar bilan himoyalangan, xalqlarning ko’chuv markazida joylashgan edi. eramizgacha bo’lgan to’rtinchi ming yillikda mesopotamiyaning tekislik qismiga shumerlar, o’rta qismiga akkadlar ...

DOC format, 82.0 KB. To download "qadimgi misr va bobilda dunyo haqida dastlabki ilmiy tasavvurlar va old falsafaning paydo bo’lishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi misr va bobilda dunyo h… DOC Free download Telegram