qonun tushunchasi, uning mohiyati va falsafiy talqini

DOCX 25,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1698043301.docx qonun tushunchasi, uning mohiyati va falsafiy talqini reja: 1. qonun va qonuniyat tushunchalari, qonunlarning obyektivligi. 2. voqelik va o’zgarish jarayonida ayniyat va ziddiyat dialektikasi. 3. olamning mavjudligi — miqdor va sifat voqeligi tarzida miqdor va sifat tushunchalari. 4. inkor tushunchasi. inkorni-inkor dialiktikasi. olamdagi narsa va hodisalarning harakati, o’zgarishi, bir holatdan ikkinchi holatga o’tib turishi, rivojlanishi, ular o’rtasidagi aloqadorlik va o’zaro ta’sir kabi masalalar qadimdan mutafakkirlar, olimlar, faylasuflar o’rtasida turli baxs, munozara, tortishuvlarga sabab bo’lgan. chunki ular to’g’risida aniq bilimga ega bo’lmasdan turib, olam va uning taraqqiyoti, rivojlanish manbai, harakatlantiruvchi kuchlari to’g’risida hamda, eng asosiysi, kelajak haqida ilmiy tasavvurga ega bo’lish qiyin. atrofimizdagi jamiki narsa-hodisalar, ya’ni eng mayda zarrachalardan tortib to yer, quyosh, koinotgacha barchasi, shu jumladan, kishilik jamiyati ham, doimo harakat, o’zgarish va rivojlanishdadir. ular o’rtasida abadiy o’zaro bog’liqlik, o’zaro ta’sir va aloqadorlik mavjud. olamda o’z-o’zidan, tasodifiy ravishda hech qanday harakat ham, o’zgarish ham yuz bermaydi. bog’lanishlarning turlari. biz …

o’zgarishni har doim ham birdaniqa, yaqqol sezish mumkin emas. chunki olamning namoyon bo’lishi turli darajada bo’lganligi sababli, o’zgarishlar ham turlichadir. masalan, yangi tuqilgan chaqaloqning bir hafta, bir oy, yarim yil mobaynidagi o’zgarishini, ya’ni ulgayishini yoki bo’lmasa, tabiatdagi qish faslidan bahor fasliga o’tishdagi o’zgarishlarni oddiy ko’z bilan yaqqol sezish mumkin. lekin biron jonsiz predmet, masalan, yer qa’ridagi ichki jarayonlarni ma’lum davrdan keyin sezish mumkin. ana shu sababdan ham odamlar zilzilalar, vulqonlar otilishi kabi ofatlar qarshisida lol, gohida esa gaflatda qolib kelmoqdalar. ya’ni tashqi faktorlar (inson faoliyati, yorug’lik, issiqlik, namlik, atmosfera bosimi) natijasida ro’y bergan o’zgarishlarni ko’z ko’radi, quloq eshitadi. xullas, ular oson anglab olinadi, ochiq-oydin namoyon bo’ladi. ulardagi o’zaro bog’liqlikni ham oson ko’rish, ilgash mumkin. ana shunday oson ko’rish va ilgash mumkin bo’lgan, ochiq-oydin ro’y beradigan voqea, hodisa, natijaga nisbatan «zohiriylik» tushunchasi, mohiyatini ilgash qiyin bo’lgan va murakkab ichki sabablar natijasida kechadigan jarayonlar va o’zgarishlarga nisbatan «botiniylik» tushunchasi qullaniladi. o’rta asrlarda, …

adi, ammo bu ilgarigidan farq qiladigan, boshqacharoq tarzdagi takrorlanishdir. hech qachon bir xil tong otmaydi, deb bejiz aytmaydilar. holbuki, har kuni tongda o’sha quyosh chiqadi, o’sha tog’u toshlarni, bog’u biyobonlarni, biz yashayotgan zaminni yoritadi. odamlar ham, ish va tashvishlar ham hamon o’sha-o’shadek. kimdir ishga shoshadi, kimdir o’qishga, kimdir yana ilgarigi kundek bekorchilikdan zerikadi... ammo dunyo o’zgarmadimi bu bir kunning ichida? unda minglab bolalar tuqilmadimi, son-sanoqsiz jarayonlar ro’y berib, yer sayyorasining turli burchaklaridan boshqa joylarga qanchadan-qancha axborotlar tarqatilmadimi? ona zamin o’z o’qi va quyosh atrofida aylanishini davom ettirmadimi? bularning barchasi bir kunu-tunda ro’y bergan botiniy va zohiriy o’zgarishlarning namoyon bo’lishidir. qonun tushunchasi. dunyoning mavjudligi ana shunday botiniy va zohiriy o’zgarishlarning abadiy takrorlanib turishidan iboratdir. bu takrorlanishlar esa o’z mohiyati va xususiyatlarini saqlab qolganliklaridan qonun va qonuniyat tusini olgan. masalan, biz nyuton tomonidan kashf etilgan butun olam tortishish qonunini o’rganganimizda ana shunday holni idrok etganmiz. bu qonunning asosiy mohiyati butun olamdagi narsalarning …

olamdagi barcha narsa — tabiat, jamiyat va inson taraqqiyoti ma’lum qonunlar asosida amalga oshadi. fanlarning (ijtimoiy, gumanitar, tabiiy va x. k.) asosiy vazifasi har bir soha bo’yicha tadqiqot o’tkazib, qonunlarni kashf qilish yoki ularning amal qilish hususiyatlarini o’rganish va ochib berishdan iborat. qancha ko’p qonun kashf qilinsa, taraqqiyot shuncha tez bo’ladi. taraqqiyot qonunlarini bilmasdan turib, rivojlanishga erishish qiyin. yaqin o’tmishda iqtisodiyotning o’ziga xos qonunlarini pisand qilmay, turli xil syezd, plenum, konferensiya qarorlari asosida eksperimentlar o’tkazib, barcha uchun farovon hayot — kommunizm jamiyatini barpo qilmoqchi bo’lishganini va bunday siyosat qanday oqibatlarga olib kelgani barchaga ma’lum. hozir mustaqil o’zbekiston barcha rivojlangan mamlakatlar singari ijtimoiy yo’naltirilgan bozor iqtisodiyotiga asoslangan demokratik davlat, fuqarolik jamiyati barpo qilish yo’lidan bormoqda. bunda umumbashariy qonunlar va mamlakatimizning o’ziga xos xususiyatlari e’tiborga olingan. endi shunday savol: nima uchun inson qonunni bilishi kerak? bunda oddiy misollarga murojaat qilamiz: yoz oylarida barcha odamlar issiq kiyimlar (etik, palto, qo’lqop va x. k.) …

obyektiv tarzda amalga oshish, o’z-o’zidan namoyon bo’lishdir. erkinlik esa ana shu zaruriylikni anglab olish va unga amal qilishdan iborat faoliyatni anglatadi. yuristlarda shunday ibora bor: «qonunni bilmaslik javobgarlikdan xolos qilmaydi». ana shu tufayli siz yuridik qonunlarni qancha yaxshi bilsangiz, o’zingizning faoliyatingizni shunga moslab olib borasiz. demak, shuncha erkin bo’lasiz. bu holda siz nima qonuniy, nima esa qonuniy emasligini yaxshi bilasiz, qonunga xilof qadamlar qo’ymaysiz. yuqoridagi fikrlarni xulosa qilib, qonunga quyidagicha ta’rif berish mumkin: qonun olamdagi narsa va hodisalarning muhim, zaruriy, umumiy va takrorlanib turuvchi bog’lanishlari, o’zaro aloqalari va munosabatlarining namoyon bo’lishidir. endi qonunning belgilariga to’htalamiz: - qonun turli-tuman aloqadorliklar, bog’lanishlardan faqat muhimlarini, ya’ni shunday bog’lanishlarni ifodalaydiki, bular olamning mavjudligi, o’zgarishlari va undagi narsa hamda xodisalarning mohiyatidan kelib chiqgan bo’ladi; - qonun zaruriy bog’lanishlarni ifodalaydi, ya’ni tasodifiy bog’lanishlar, goh paydo bo’lib, goh yo’qolib ketadigan bog’lanishlarga asoslanmaydi. - qonun narsa va hodisalarning umumiy bog’lanishlarini ifodalaydi. qonun nisbatan barqaror, takrorlanib turuvchi bog’lanishlarni (munosabatlarni) …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qonun tushunchasi, uning mohiyati va falsafiy talqini"

1698043301.docx qonun tushunchasi, uning mohiyati va falsafiy talqini reja: 1. qonun va qonuniyat tushunchalari, qonunlarning obyektivligi. 2. voqelik va o’zgarish jarayonida ayniyat va ziddiyat dialektikasi. 3. olamning mavjudligi — miqdor va sifat voqeligi tarzida miqdor va sifat tushunchalari. 4. inkor tushunchasi. inkorni-inkor dialiktikasi. olamdagi narsa va hodisalarning harakati, o’zgarishi, bir holatdan ikkinchi holatga o’tib turishi, rivojlanishi, ular o’rtasidagi aloqadorlik va o’zaro ta’sir kabi masalalar qadimdan mutafakkirlar, olimlar, faylasuflar o’rtasida turli baxs, munozara, tortishuvlarga sabab bo’lgan. chunki ular to’g’risida aniq bilimga ega bo’lmasdan turib, olam va uning taraqqiyoti, rivojlanish manbai, harakatlantiruvchi kuchlari to’g’risida hamda, eng asosiysi, kela...

Формат DOCX, 25,8 КБ. Чтобы скачать "qonun tushunchasi, uning mohiyati va falsafiy talqini", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qonun tushunchasi, uning mohiya… DOCX Бесплатная загрузка Telegram