tafakur

PPTX 43 pages 597.5 KB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 597.5 KB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

mavzu:tafakkur. 1 reja: 1 tafakkur haqida tushuncha. tafakkur va hissiy bilish. 2 tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. 3 tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar. muammoli vaziyat va uni hal qilish metodlari. 4 tafakkurning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. аmaliy tavsiyalar. tayanch tushunchalar: tafakkur - inson aqliy faoliyatining yuksak shakli. sezgi idrok va tasavvurlar orqali bevosita bilib bo‘lmaydigan narsa va hodisalar t.da ongli ravishda aks etadi. t. jarayonida fikr vujudga keladi, bu fikrlar inson ongida hukm, tushuncha, xulosa shakllarida yuzaga keladi. klassifikatsiya - tevarak-atrofdagi olamni o‘rganishda birgina narsa bilan emas, balki ko‘p va xilma narsalar bilan ish ko‘rishga to‘g‘ri keladi, ya’ni narsalarni o‘rganish maqsadida guruhlarga, sinflarga ajratishdir. assotsiativ psixologiya - xvii-xix asrlarda maydonga kelgan psixologiya fani yo‘nalishi bo‘lib, ko‘proq angliyada tarqalgandir, ya’ni psixik hodisalarning o‘zaro bog‘lanishi bo‘lib, ma’lum qonunlar bo‘yicha tarkib topishdir. analiz-tahlil - murakkab ob`ektni turli tarkibiy qismlarga ajratish yoki tavsifnoma berishdan iborat fikralsh operatsiyasidir. kreativlik – bu shaxsning yangi g‘oyalarni yaratishi, …

2 / 43

angan holda idrokning ichki rejalarida bajariladigan xatti-harakat. intellektual rivojlanish mezoni (ong iq – aqliy yosh (ayo) va xronologik yosh (xyo) orasidagi munosabatni bildiruvchi mezon: iq = ayo/xyo x 100. intellektning biror bir yosh shkalasiga suyangan holda test natijalari orqali rivojlanishini aniqlash mumkin. mazkur atamani ilk bora 1922 yilda d.simpson tafakkurning nostandart usuli, deb ta’rif bergan. tafakkur voqealikdagi narsa va xodisalarni ular o’rtasidagi bog’lanishlarni fikran umumlashtirib vositali yo’l bilan aks ettirishga aytiladi. tafakkur muammosini ko‘rib chiqqan a.a.smirnov tafakkur va aqliy jarayonlarning assotsiativ tarzda kechishini tafovutlash zaruriyati haqida ogohlantirgan edi. gap shundaki, aqliy faoliyatda biz assotsiatsiyalardan keng foydalanamiz, chunki ular tafakkur masalalarini echishda ahamiyatli yordam ko‘rsatadi. aqliy jarayonlarning assotsiativ kechishida holat o‘zgacha bo‘ladi. muhim tafovut shundan iboratki, bu vaziyatda o‘z oldimizga hech qanday maqsad qo‘ymaymiz, chunki hech qanday vazifani bajarmaymiz. bunda bir jarayon ikkinchisi bilan almashadi, chunki ular bir-biri bilan assotsiativ tarzda bog‘langan bo‘ladi. tafakkur jarayonlarining assotsiativ tarzda kechishi ko‘p hollarda inson …

3 / 43

o‘lgan harakatlar va muolajalar tizimini taxminlovchi alohida turga ega bo‘lgan nazariy va amaliy faoliyat. tafakkurning ikki darajasi mavjud: fahm-farosat – abstraksiyalardan foydalanish o‘zgarmas chizmalar, namunalar chegarasida sodir bo‘ladigan oddiy tafakkur, sog‘lom fikr, tafakkurning boshlang‘ich darajasi, uning mantiqiy mazmunini emas, balki, ibora va dalillar tuzilishini o‘rganadi, bu aniq, izchilliklik bilan mulohaza yuritish, fikrlarni to‘g‘ri tuzish, dalillarni qat’iy tizimlashtirish, tasniflash layoqati; aql (dialektik tafakkur) – abstraksiyalarni ijodiy qo‘llash va ular tabiatini ongli tadqiq etish xususiyatiga ega bo‘lgan nazariy bilishning oliy darajasi, aql yordamida inson narsalar mohiyati, ularning qonunlari va qarama-qarshiliklarini anglab etadi tafakkur, odatda, nazariy va amaliy tafakkurlarga bo‘linadi nazariy tafakkurga tushunchali va obrazli tafakkur kiradi. amaliy tafakkurda esa –ko‘rgazmali-obrazli va ko‘rgazmali-harakatli tafakkur ajratiladi. tushunchali tafakkur – bu ma’lum tushunchalar qo‘llaniladigan tafakkur. u yoki bu aqliy masalalarni echishda boshqa odamlar tomonidan aniqlangan va tushunchalar, mulohazalar, xulosalar shaklida ifodalangan tayyor bilimlardan foydalanamiz. obrazli tafakkur – bu obrazlar yordamida mulohaza yuritish jarayonining bir turi. …

4 / 43

amaliy tafakkur tajriba, amaliy harakatlar asosida amalga oshiriladi va aniq vazifalarni bajarishga qaratilgan, nazariy – tajriba bilan ish ko‘rmasdan tushunchalardan foydalanadi. diskursiv tafakkur – kengaytirilgan tafakkur, ichki sezgi kechishining tezligi, aniq ifodalangan bosqichlarning mavjud emasligi, oz darajada anglanganligi bilan xaraterlanadi. reproduktiv, ishlab chiqaruvchi tafakkur – bu namuna bo‘yicha tafakkur, ijodkorlik esa – yangi kashfiyotlar, yangi natijalarga olib boruvchi tafakkur. realistik tafakkur voqelikni to‘g‘ri aks ettiradi, odam o‘z hulq-atvorini anglaydi, autistik tafakkur esa, asosan, ob’ektga emas, affektga mos bo‘lganlarni ifodalaydi, ehtiyojni qondirishga, kelib chiqqan hissiy zo‘riqishni kamaytirishga yo‘naltirilgan bo‘ladi. tafakkurning aqliy jarayonning natijasi hisoblangan uch xil shakli: tushuncha, mulohaza va xulosa farq qilinadi. tushuncha – bu jism va hodisalarning umumiy, ahamiyatga ega bo‘lgan va farqlanuvchi belgilarini aks ettiruvchi tafakkur shakli. tushunchalar asosida hodisalar va jismlar haqidagi mavjud bilimlarimiz yotadi. u aniq va mavhum bo‘lishi mumkin. jismning barcha belgilaridan aynan ushbu jism yoki o‘xshash jismlar guruhini xarakterlab beruvchi ma’lum belgilar yig‘indisi ajratilgan …

5 / 43

jislaridan birortasi, ba’zilari yoki har qaysi jismga taalluqli bo‘lishiga bog‘liq ravishda hukmlar ayrim, xususiy yoki umumiy bo‘lishi mumkin. ayrim hukm: «bu odam hech qachon aldov yo‘liga kirmaydi». xususiy hukm: «ba’zi metallar suvdan og‘irroq». umumiy hukm: «suyuqlikdagi har bir jismga u siqib chiqargan suyuqlikka teng bo‘lgan bosim ta’sir ko‘rsatadi». bir yoki bir necha hukmlardan yangi hukm yuzaga keladigan tafakkur shakli xulosa deb ataladi. boshqa hukmlar keltirib chiqariladigan boshlang‘ich hukmlar xulosa dalillari deb ataladi. masalan, barcha slanetslarning yonuvchanligi ma’lum, va ushbu modda slanets bo‘lsa, u holda «ushbu moddaning yonuvchanligi» haqida xulosa yasash mumkin. xulosa chiqarishning sodda va tipik shakli sillogizm hisoblanadi. masalan: «barcha metallar – elektr o‘tkazuvchi. qalay – metall bo‘lgani uchun, qalay – elektr tokini o‘tkazadi». fikrlash jarayonida inson atrof-olamni o‘ziga xos aqliy operatsiyalar vositasida o‘rganadi. asosiy fikrlash operatsiyalariga analiz va sintez, taqqoslash, abstraksiya va umumlashtirish, aniqlashtirish, tasniflash va tizimlashtirish kiradi. analiz – bu yaxlitlikni fikran qismlarga yoki yaxlitlikni tomonlar, harakatlar, …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakur"

mavzu:tafakkur. 1 reja: 1 tafakkur haqida tushuncha. tafakkur va hissiy bilish. 2 tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, turlari. 3 tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar. muammoli vaziyat va uni hal qilish metodlari. 4 tafakkurning psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. аmaliy tavsiyalar. tayanch tushunchalar: tafakkur - inson aqliy faoliyatining yuksak shakli. sezgi idrok va tasavvurlar orqali bevosita bilib bo‘lmaydigan narsa va hodisalar t.da ongli ravishda aks etadi. t. jarayonida fikr vujudga keladi, bu fikrlar inson ongida hukm, tushuncha, xulosa shakllarida yuzaga keladi. klassifikatsiya - tevarak-atrofdagi olamni o‘rganishda birgina narsa bilan emas, balki ko‘p va xilma narsalar bilan ish ko‘rishga to‘g‘ri keladi, ya’ni narsalarni o‘rganish maqsadida guruhlarga, sinfla...

This file contains 43 pages in PPTX format (597.5 KB). To download "tafakur", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakur PPTX 43 pages Free download Telegram