qadimgi sharq va antik dunyoda falsafaviy fikrlarni o’rganishdagi zarurat, uning jahon madanyati va fani uchun ahamyati

DOCX 34.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1698048998.docx qadimgi sharq va antik dunyoda falsafaviy fikrlarni o’rganishdagi zarurat, uning jahon madanyati va fani uchun ahamyati qadimgi sharq va antik dunyoda falsafaviy fikrlarni o’rganishdagi zarurat, uning jahon madanyati va fani uchun ahamyati reja: 1.qadimgi sharq, misr va bobil falsafasi. hind va xitoy falsafasi. 2. antik dunyo falsafasi. milet maktabi. geraklit, pifagor. 3. sofistlar falsafasi. suqrot va aflotun falsafasi. yunonistonlik atomistlar: levkipp, demokrit, aristotelning hayoti, faoliyati va asarlari 4. qadimgi sharq va antik dunyo falsafasini o’rganish zarurati, uning jahon madaniyati va fani uchun ahamiyati. sharq qadimiy madaniyat o’chog’i va jahon sivilizasiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. garb madaniyati tarixini o’rganish jarayonida ovruposentrizm nazariyasiga oqib ketish gayriilmiy bo’lgani kabi, masalaning sharq bilan bog’liq jihatini tahlil etganda ham osiyosentrizm g’oyalari ta’siriga tushmaslik lozim. shu bilan birga, sharqning o’ziga xosligi, unga mansub bo’lgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizasiyasining beshigi, dunyo xalqlari rivojiga qo’shilgan munosib hissa ekani ham sir emas. bu hol jahonning barcha xolis mutaxassis …

nday siyosiy jarayonlar kechgani, qanday podsholik va imperiyalar bo’lganini yaxshi biladi. biz bugun o’sha davrlardagi falsafiy dunyoqarash, qadimgi ajdodlarimizning fikr-mulohazalari, o’ziga xos ta’limotlarining asosiy tamoyillari bilan yaqinroq tanishmoqchimiz. ko’hna sharq sivilizasiyasining beshiklaridan biri bo’lgan misr, qadimgi zamonda ilk o’troq hayot va o’ziga xos dehqonchilik an’analari boshlangan nil daryosi bo’ylaridagi madaniyat dunyo olimlari diqqatini tortib keladi. qadimgi misr va bobil falsafasi. eramizdan avvalgi to’rtinchi ming yillikning oxiri va uchinchi ming yillik boshlarida qadimgi misr va bobil hududida dastlabki diniy-falsafiy fikrlar, olam haqidagi fanlar, ya’ni astronomiya, kosmologiya, matematika, mifologiyaka oid qarashlar birmuncha rivoj topgan. tabiiy-ilmiy, diniy-falsafiy fikrlarning yuzaga kelishi ikki yo’nalishda borgan. birinchi yo’nalish olam haqidagi tasavvurlarning astronomiya, kosmologiya, riyoziyot fanlari rivoji bilan bog’liq ekanini, ikkinchi yo’nalish esa, bu tasavvurlarning mifologiya bilan bog’lik bo’lganini ko’rsatadi. birinchi holda, asosan, tabiiy bilimlarga tayanilgan, kundalik hayotda duch kelinadigan voqea-hodisalar aniq dalillar asosida tahlil etilgan, o’rganilgan, ulardan tegishli xulosalar chiqarilgan. bu – o’sha davr uchun tabiiy …

lgan yozma manbalarda, xususan, «xujayinning o’z qo’li bilan hayotining mazmuni haqida suhbati», «arfist qo’shig’i», «o’z hayotidan xafsalasi pir bo’lgan kishining o’z joni bilan suhbati» kabi bitiklarda yaqqol namoyon bo’lgan. ularda hayotning, umrning mazmuni, o’sha davrdagi odamlarga xos tuyg’ular bayon qilingan. qadimgi misr va bobilda shakllangan falsafaning eng asosiy xususiyati shundan iborat ediki, ularda, bir tomondan, xudolarga ishonch, ilohiy kuchlarning tabiat va jamiyatga ko’rsatadigan ta’sirini mutloklashtirish xususiyati ustuvor bo’lgan bo’lsa, ikkinchi tomondan, afsona va rivoyatlar tarzida bo’lsa-da, dunyoviy bilimlar, ilmiy qarashlar ham asta-sekin shakllana boshlagan. umuman, bunday hususiyatni, qadim zamondagi barcha sivilizasiyalarga xos deyish mumkin. yahudiylik dini. o’sha davrda eng qadimgi sharq xalqlaridan biri yahudiylarning milliy mafkurasi — iudaviylik shakllana boshlagan. bu din, asosan, ana shu millatka mansub kishilar o’rtasida yoyilgan bo’lib, eramizdan avvalgi ikki minginchi yillar boshida falastinda vujudga kelgan. «zabur» va «tavrot» kabi muqaddas kitoblar bu dinning asosiy manbalaridan hisoblanadi. yahudiylik yahudiy va falastin xalqlarining ba’zi e’tiqodlarini o’zida aks …

lik bilan o’xshash jihatlari ham yo’q emas. masalan, «tavrot» va «avesto»dagi aksariyat qonunlar, diniy-falsafiy kategoriyalar o’rtasida yaqinlik ko’zga tashlanadi. umuman olganda esa, barcha dinlar orasida ilohiy qadriyatlarni mutloqlashtirish, xudo g’oyasini muqaddaslashtirish, bu dunyo va u dunyo bilan bog’lik qarashlarga ko’proq e’tibor berish kabi o’xshash jihatlar uchraydi. hindiston falsafasi. qadimgi hindiston ham insoniyat madaniyatining beshiklaridan biridir. unga xos dastlabki ta’limotlar yozma manba — «veda»larda o’z aksini topgan. «veda»lar eramizdan bir yarim ming yil oldin yozilgan bo’lib, mutaassib dindor hindu uchun oliy muqaddas ilm va bashorat kitobidir. hindular «veda»ni oliy tangri braxma tomonidan aytilgan so’zlar deb biladi. «veda»da hindularning qadimgi tarixi, iqtisodiyoti, dini, falsafasi, axloq va nafosatiga oid fikrlari aks etgan. «veda»lar bizgacha to’rtta to’plam (samxitlar) shaklida yetib kelgan. bular — «rikveda», «samaveda», «yajurveda», «adharvaveda»dir. hind falsafasi asoslari «upanishadalar» nomi bilan mashhur bo’lgan manbalarda ham o’z aksini topgan. «upanishadalar» sirli bilim degani ma’noni anglatib, «veda»larning falsafiy qismini tashkil etadi. «upanishadalar» yaxlit kitob …

dorlari «veda»ning muqaddasligini tan olib, birdan-bir haqiqat undagina ifodalangan, deyishadi. chorvaka-lokayata, buddizm va jaynizm — nastika guruhiga kiradi. chorvaka-lokayata tarafdorlari materialistik ta’limotni ilgari surganlari uchun «veda»ning muqaddasligini tan olishmaydi hamda olam ilohiy kuch tomonidan yaratilmagan, «veda» haqiqiy bilim bermaydi, deb ta’kidlashadi. buddizm va jaynizm diniy-falsafiy maktablar bo’lishiga qaramay, ular ham «veda»ning muqaddasligini tan olmagan. sankxya qadimgi hindistondagi dualistik falsafiy maktab bo’lib, olam asosida moddiy unsur (prakriti) modda va ruh (puro’sha) yotadi, deb hisoblaydi. bu yo’nalishga, asosan, olamdagi barcha narsalar ikki unsurning turli teng miqdorda (proporsiyada) birikishidan yuzaga keladi, olam sababiyat orqali rivojlanadi, olamda uchta sabab mavjud, deyiladi. ular quyidagilardir: moddiy sabab, yaratuvchi sabab, aloqador bo’lmagan sabab. bu falsafiy maktab haqida buyuk bobokalonimiz abu rayxon beruniy «hindiston» asarida atroflicha fikr yuritgan. qadimgi xitoy falsafasi. qadimgi xitoyda fan va madaniyat o’ziga xos shaklda rivojlangan. eramizdan avvalgi ikki minginchi yilning o’rtalariga kelib, yuan-in davlatida muayyan xujalik shakli yuzaga kelgan. eramizdan avvalgi xii asrda …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi sharq va antik dunyoda falsafaviy fikrlarni o’rganishdagi zarurat, uning jahon madanyati va fani uchun ahamyati"

1698048998.docx qadimgi sharq va antik dunyoda falsafaviy fikrlarni o’rganishdagi zarurat, uning jahon madanyati va fani uchun ahamyati qadimgi sharq va antik dunyoda falsafaviy fikrlarni o’rganishdagi zarurat, uning jahon madanyati va fani uchun ahamyati reja: 1.qadimgi sharq, misr va bobil falsafasi. hind va xitoy falsafasi. 2. antik dunyo falsafasi. milet maktabi. geraklit, pifagor. 3. sofistlar falsafasi. suqrot va aflotun falsafasi. yunonistonlik atomistlar: levkipp, demokrit, aristotelning hayoti, faoliyati va asarlari 4. qadimgi sharq va antik dunyo falsafasini o’rganish zarurati, uning jahon madaniyati va fani uchun ahamiyati. sharq qadimiy madaniyat o’chog’i va jahon sivilizasiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. garb madaniyati tarixini o’rganish jarayonida ovruposentrizm ...

DOCX format, 34.0 KB. To download "qadimgi sharq va antik dunyoda falsafaviy fikrlarni o’rganishdagi zarurat, uning jahon madanyati va fani uchun ahamyati", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi sharq va antik dunyoda … DOCX Free download Telegram

qadimgi sharq va antik dunyoda falsafaviy fikrlarni o’rganishdagi zarurat, uning jahon madanyati va fani uchun ahamyati

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "qadimgi sharq va antik dunyoda falsafaviy fikrlarni o’rganishdagi zarurat, uning jahon madanyati va fani uchun ahamyati"

Similar files