psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi

PPTX 41 pages 929.6 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 929.6 KB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

презентация powerpoint mavzu:psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi. reja: 1psixologiyaning predmeti, vazifalari. psixologiya tabiiy va ijtimoiy ilmiy fan sifatida. 2 psixologiya fanining predmeti haqidagi tasavvurlar taraqqiyotining asosiy bosqichlari. psixologiyaning falsafa doirasidagi taraqqiyoti. 3 psixologiya sohalari psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o‘rni. psixologiya fanining taraqqiyoti, tarixi. psixologik bilimlarning rivojlanish bosqichlari. 4 o‘zbekistonda psixologiya fanining rivojlanish tarixi. zamonaviy psixologik tadqiqotlarning ustuvor yo‘nalishlari tayanch tushunchalar: psixika – yuksak darajada tashkil topgan materiya, miyaning funksiyasi. uning mohiyati tuyg‘ular, idrok, tasavvur, fikrlar, iroda va boshqalar ko‘rinishida aks ettirishdan iborat. psixik jarayonlar – u yoki bu psixik maxsulot va natijalarni (psixik obrazlar, xolatlar, tushunchalar, xissiyot va x.k.) hosil qiluvchi, shakllantiruvchi va rivojlantiruvchi jarayon. psixologiya – odamning ob’ektiv borliqni sezgi, idrok, tafakkur, tuyg‘u-hissiyot va boshqa psixik holatlar orqali aks ettirish jarayonini o‘rganadigan fan. psixik holatlar – psixik hayot shakllari, diqqat, hissiyot, iroda jarayonlariga aytiladi. p.h. (xushchaqchaqlik, ruhlanish, siqilish, ziyraklik, qat’iylik, tirishoqlik v.b.) shaxslarda ma’lum darajada barqaror bo‘lib, ularning …

2 / 41

, quyidagilardan iborat: - psixik hodisalarning mohiyatini va ularning qonuniyatlarini anglashni o‘rganish; - ularni boshqarishni o‘rganish; - olingan bilimlardan shakllangan fanlar va sohalar bilan bir qatorda turgan amaliyotning boshqa sohalari samaradorligini oshirish maqsadida foydalanish; - amaliy xizmatning nazariy asosi bo‘lib xizmat qilish. «psixologiya» so‘zi birinchi marta 1590 yilda nemis teolog olim r. goklenius tomonidan qo‘llanilgan edi. xviii asrda esa nemis olimi x. volf birinchi marta ilmiy atamalar qatoriga «psixologiya» atamasini kiritdi. u dastlabki yirik ilmiy-psixologik asarlar: «empirik psixologiya» (1732) va «ratsional psixologiya» (1734) ni yaratdi. psixologiya – ham qadimiy, ham ma’lum darajada yangi fan. qadimiy fan sifatida u ikki ming yil avval paydo bo‘lgan. psixika haqidagi dastlabki ilmiy tasavvurlar qadimgi dunyo (hindiston, xitoy, misr, bobil, yunoniston)da falsafa bag‘rida paydo bo‘lgan va jamiyatdagi amaliyot, davolanish va tarbiya ehtiyojlaridan kelib chiqqan edi. shunday qilib, psixologiya rivojlanish yo‘lida uzoq tarixiy yo‘lni bosib o‘tgan holda, o‘rganish predmeti va fan sifatidagi nomlanishini o‘zgartirib bordi. l.d. …

3 / 41

nadi. dualizm so‘zi ikki yoqlamalik yoki ikki mustaqil fikr degan ma’noni anglatadi. dualizm ta’limoti mohiyati moddiy va ruhiy olam tana va psixikaning bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan holda mavjud bo‘lib, azaldan qarama-qarshi narsalar deb tushuntiradi. platonning dualizm shogirdi arastu (aristotel eramizdan oldingi iv asr 384-322 yillar) tomonidan birmuncha muvaffaqiyatli bartaraf etildi. aristotelning «jon haqida» asari o‘sha davrdayoq psixologiya maxsus fan sifatida maydonga kela boshlaganidan dalolat beradi. ana shu tufayli psixologiya jon haqidagi fan sifatida maydonga kelgan va hozirgi kunda psixologiya fani o‘z mazmunini batamom o‘zgartirgan. arastu kishilik tafakkuri tarixida birinchi bo‘lib ruh va jonli tananing ajralmasligini isbotlab berdi. unga ko‘ra, jon qismlarga bo‘linmaydi, lekin u faoliyatimiz davomida oziqlanishi, his etishi va harakatga kelishi, aql-idrok kabi turlarga oid qobiliyatlarda namoyon bo‘lishi mumkin mazkur davrlarda sharqda ham ilk psixologik qarashlar yuzaga keldi. sharqda psixologik qarashlarning paydo bo‘lishida buyuk sharq mutafakkirlarining roli katta bo‘lgan. ular orasida al-xorazmiy, al-forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, …

4 / 41

soblanadi. jumladan fransiya olimi dekart (1596-1650) tomonidan xulq-atvorning reflektor (g‘ayriixtiyoriy) tabiatga ega ekanligini kashf etilishi, yurakdagi mushaklarning ishlashi (faoliyati) qon aylanishning ichki mexanizmi bilan boshqarilayotganligini tushuntirilishi muhim ahamiyat kasb etadi. ayniqsa, refleks (lotincha reflexus aks ettirish) organizmning tashqi ta’sirga qonuniy ravishdagi javob reaksiyasi sifatida talqin qilinib, asab-mushak faoliyatini ob’ektiv tarzda bilish vositasiga aylandi. sezgi, assotsiatsiya, ehtiros yuzaga kelishini izohlashga imkon yaratildi. psixologiya fanining ilmiy asosga qurilishida ingliz olimi gobbs (1588-1679) ruhni mutlaqo rad etib, mexanik harakatni yagona voqelik deb tan olib, uning qonuniyatlari psixologiyaning ham qonuniyatlari ekanligini ta’kidladi. uning negizida – epifenomalizm (yunoncha eri - o‘ta, rhainominon – g‘ayritabiiy hodisa) vujudga keldi, ya’ni psixologiya tanadagi jarayon-larning soyasi singari ruy beradigan ruhiy hodisalar to‘g‘risidagi ta’limotga aylandi. niderlandiyalik olim spinoza (1632-1677) ongni katta ko‘lamga ega materiyadan sira qolishmaydigan voqelik, ya’ni yaqqol narsa deb, tushuntirdi. u determinizm (lotincha demmerminara - belgilayman) tamoyilining, ya’ni tabiat, jamiyat hodisalarining, shu jumladan psixik hodisalarning ob’ektiv sabablar bilan …

5 / 41

nisbat haqidagi g‘oyani olib kirdi. xvii asrda emperizm va sensualizmni tajriba va his etiladigan bilimning «sof» aql-idrokdan afzalligi haqidagi ta’limotning, ya’ni aqlda hech qanday tug‘ma g‘oyalar va tamoyillar bo‘lishi mumkin emasligi haqidagi ta’limotning oldingi marraga ko‘tarilishiga olib keldi. bu ta’limotni ingliz faylasufi va pedagogi jon lokk (1632-1704) astoydil himoya qilib chiqqan edi. uni empirik psixologiyaning asoschisi deb, hisoblash qabul qilingan. barcha bilimlarning tajribadan kelib chiqishi haqidagi ta’limoti psixologiya uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. uchinchi bosqich. psixologiya xulq-atvor haqidagi fan sifatida xx asrda paydo bo‘ldi (d. uotson, e. torndayk). psixologiyaning vazifalari – tajribalar qo‘yish va bevosita ko‘rish mumkin bo‘lganlarni, aynan, insonning xulq-atvori, harakatlari, ta’sirlanishga javoblarini kuzatish (harakatlarni keltirib chiqaruvchi motivlar hisobga olinmas edi). xx asr boshlarida bixeviorizm, freydizm yo‘nalishlari vujudga kelgan edi. bixeviorizm yo‘nalishi hayvonlarda o‘tkazilgan kuzatishlar natijasiga asoslangan bo‘lib, uning namoyondalari e.torndayk va dj.uotsonlar hisoblanadi. «bixeviorizm» ingliz tilida “hulq-atvor” degan ma’noni bildiradi. bu oqim psixika va ongni inkor qilib, hulq …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi"

презентация powerpoint mavzu:psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi. reja: 1psixologiyaning predmeti, vazifalari. psixologiya tabiiy va ijtimoiy ilmiy fan sifatida. 2 psixologiya fanining predmeti haqidagi tasavvurlar taraqqiyotining asosiy bosqichlari. psixologiyaning falsafa doirasidagi taraqqiyoti. 3 psixologiya sohalari psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o‘rni. psixologiya fanining taraqqiyoti, tarixi. psixologik bilimlarning rivojlanish bosqichlari. 4 o‘zbekistonda psixologiya fanining rivojlanish tarixi. zamonaviy psixologik tadqiqotlarning ustuvor yo‘nalishlari tayanch tushunchalar: psixika – yuksak darajada tashkil topgan materiya, miyaning funksiyasi. uning mohiyati tuyg‘ular, idrok, tasavvur, fikrlar, iroda va boshqalar ko‘rinishida aks ettirishdan iborat. psixik...

This file contains 41 pages in PPTX format (929.6 KB). To download "psixologiya fanining predmeti va rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya fanining predmeti v… PPTX 41 pages Free download Telegram