o'zbekiston tarixi

PPTX 38 pages 19.4 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.4 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

turkistonda jadidchilik harakati, ilm-fan va madaniyat. turkistonda jadidchilik harakati, ilm-fan va madaniyat. 10 sinf “o’zbekiston tarixi” darsligi asosida 6 mavzu reja: turkistonda ta’lim. jadidchilik harakati va harakatining yirik namoyandalari. tarix, tabiiy fanlarga oid ilmiy izlanishlar. adabiyot haqida. har bir jamiyatdagi o‘zgarishlarda shu jamiyatning yetakchi shaxslari, ayniqsa, ziyolilarining o‘rni katta bo‘lib, ularning har biri o‘ziga xos ilg‘or g‘oyalarni ilgari suradi. ular jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni hal qilish yo‘llarini topishga harakat qiladi. xix asrning ikkinchi yarmida mustamlaka zulmi ostidagi ziyolilar o‘z xalqlarini ma’rifatli qilish va ularning taraqqiyot darajasini ko‘tarishga qaratilgan harakatlarni boshladilar. turkistonda ta’lim. xix asrning ikkinchi yarmidan boshlab turkistonda ma’rifatparvarlik harakati vujudga keldi. bu harakat jadidchilik harakati edi. «jadid» so‘zi arab tilidan olingan bo‘lib, «yangi» degan ma’noni anglatadi. xx asr boshlarida ko‘plab jadid adabiyotlari, gazeta va jurnallarning ommaviy nashr etilishi, mamlakat aholisining bunga ehtiyoji borligi va savod xon bo‘lganligidan dalolat beradi. ziyolilar xalq orasida ilg‘or g‘oyalarni tarqatishda maorif tizimini asosiy vosita deb …

2 / 38

an ham foydalandilar. buxoro amirligida birinchi yangi usul maktabi 1893-yilda faoliyat ko‘rsata boshladi. o‘rta osiyodagi milliy taraqqiyparvarlik harakati hududiy xususiyatlariga ko‘ra turkiston, buxoro va xiva jadidlariga bo‘linadi. turkiston jadidchiligining asosiy tarkibini ziyolilar tashkil qilib, ular rossiya imperiyasi mustamlakachilik siyosatiga qarshi kurashning oldingi saflarida turdilar buxoroda jadidchilik harakati turkiston o‘lkasiga nisbatan og‘ir ijtimoiy-siyosiy sharoitda yuzaga keldi. uning tarkibi, asosan, mayda do‘kondorlar, o‘qituvchilar, hunarmandlar, savdogarlardan iborat edi. buxoro jadidchiligi ayrim mutaassib mullalar, yangi lik va islohotlarni xush ko‘rmaydiganlar oqimi qarshiligiga uchradi. 1910-yildan boshlab buxoroda jadidchilik harakati siyosiy tashkilot sifatida shakllana boshladi. nima uchun jadidlar buxoroda davlatning ichki boshqaruv tizimi zamon talablariga javob bermasligini, siyosiy-ma’muriy tuzumni o‘zgartirish lozimligini ko‘tarib chiqishdi? xiva xonligida jadidchilik ikkita oqimdan iborat bo‘lib, uning o‘ng oqimi bosh vazir islomxo‘ja boshchiligida xonlikdagi savdo-sanoat korxonalari egalari hamda yirik boylarning vakillarini birlash tirdi. mazkur oqim o‘z oldiga mamlakatda xon hokimiyatini saqlab qolgan holda islohotlar o‘tkazilishini maqsad qilib qo‘ydi. so‘l oqim esa qozikalon …

3 / 38

ik harakatlarini matbuot, noshirlik va teatr sohalarida davom ettirdilar. 1898-yilda qo‘qon shahrida salohiddin domla ikkinchi jadid maktabini ochdi. 1899-yili andijonda shamsiddin domla va toshkentda mannon qori jadid maktabini ochib, ko‘plab o‘quvchilarning yangi usulda ta’lim olishlariga erishdilar. 1909 yildan yangi usul maktablarini ochish uchun maxsus ruxsatnoma olinishi belgilanadi. bu bilan maktablar ro‘yxatga olib borilgan va ro‘yxatdan o‘tmagan maktablarning faoliyat yuritishiga yo‘l qo‘yilmagan. xx asr boshlariga kelib toshkent, samarqand, buxoro, farg‘ona vodiysi shaharlarida o‘nlab yangi usuldagi maktablar ochildi. jadidlar maktablarda yoshlarni tarbiyalab, ular orqali turkistonda mustaqil davlat barpo etish uchun milliy davlatchilik g‘oyalarini ilgari surganlar. xx asr boshiga kelib turkistonda jadid ziyolilarining butun bir avlodi, o‘lka ma’naviy-ma’rifiy soha taraqqiyotiga, milliy madaniyatning rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan namoyandalari vujudga keldi. jadidchilik harakati va harakatining yirik namoyandalari. jadidlar maktablarda yoshlarni tarbiyalab, ular orqali turkistonda mustaqil davlat barpo etish uchun milliy davlatchilik g‘oyalarini ilgari surganlar. xx asr boshiga kelib turkistonda jadid ziyolilarining butun bir avlodi, o‘lka …

4 / 38

875–1919) ning xizmati katta bo‘ldi. xx asr boshlarida faoliyat olib borgan samarqand jadidlari. xx asr boshlarida faoliyat olib borgan toshkent jadidlari. ubaydulla xo'ja asadullaxo'jayev abdulla avloniy 1878-yil toshkent shahrida hunarmandlar oilasida tug‘ildi. avloniy o‘lkada ta’lim, matbuot, teatr sohalarining rivojlanishiga katta hissa qo‘shib, 1907-yil «shuhrat» gazetasiga asos soldi. o‘zi tashkil qilgan yangi usul maktabi uchun «birinchi muallim», «ikkinchi muallim», «turkiy guliston yoxud axloq» kabi darsliklarni yaratdi. munavvarqori abdurashidxonov (1878–1931) –jadid maktablari ochilishining tashabbuskori va amaliyotchisi, milliy gazeta va jurnallar asoschisi, muharriri hamda jadid teatri targ‘ibotchisi bo‘lgan. munavvarqori maktablar uchun «adibi avval», «adibi soniy», «yer yuzi» kabi darsliklarni yaratdi. xx asr boshlarida faoliyat olib borgan xiva jadidlari. “yosh xivaliklar” bobooxun salimov polvonniyoz hoji yusupov xx asr boshlarida faoliyat olib borgan buxoro jadidlari. sadriddin ayniy fayzulla xo‘jayev abdurauf fitrat xx asr boshlarida faoliyat olib borgan farg’ona jadidlari. hamza hakimzoda niyoziy abdulhamid cho‘lpon is’hoqxon ibrat turkiston jadidchilik harakatining namoyandalari jaholat, bilimsizlik, madaniyatsizlikni qoralaganlar. andijonlik …

5 / 38

incha, balki nizom va tartiblik bo‘lub, yaxshi idora etilmog‘i ila bo‘ladur. dunyoda mavjud millatlar taraqqiyni ibtidoiy maktablardan boshlarlar. haqiqatan taraqqiy va taoliy uchun birinchi yo‘l va asosul-asos maktabdur». mulla rahimxonning «masala». maqolasidan. «izhor ul-haq» jurnali. 1918yil «agar bizlarning maktablarimiz boshqa millat maktablari kabi bir nizomga qo‘yilib yaxshi muallimlik vazifasini lavozimicha ado qilurlik kishilardin muallimlar tayin qilinsa edi, ma’sum avlodlarimiz ruhiy hayotiga, dunyo va oxiratni saodatig‘a birinchi sabab o‘ladurg‘on ilm va maorifdin bu darajada mahrum o‘lmagiga sabab o‘lmas eduk». munavvarqori abdurashidxonov xx asrga kelib mamlakatda bir tomondan turli ijtimoiy-siyosiy jarayonlar natijasida tartib va iqtisodiy munosabatlar vujudga kelayotgan bo‘lsa, ikkinchi tomonidan mamlakat hududiga turli g‘oyaviy oqimlar kirib kela boshladi. mustamlaka davrida sha’riy masalalarni hal qilish, hanafiylik mazhabini sofligicha keyingi avlodga yetkazish masalasi dolzarb muammolardan biriga aylandi. shu maqsadda 1917-yili 10-avgustda toshkent shahrida «fuqaho jamiyati» tashkil topdi. ushbu jamiyat to‘rt qozi va ular yonidagi muhrdor, a’lam va muftiylardan iborat bo‘lib, u fuqarolar ijtimoiy-maishiy …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekiston tarixi"

turkistonda jadidchilik harakati, ilm-fan va madaniyat. turkistonda jadidchilik harakati, ilm-fan va madaniyat. 10 sinf “o’zbekiston tarixi” darsligi asosida 6 mavzu reja: turkistonda ta’lim. jadidchilik harakati va harakatining yirik namoyandalari. tarix, tabiiy fanlarga oid ilmiy izlanishlar. adabiyot haqida. har bir jamiyatdagi o‘zgarishlarda shu jamiyatning yetakchi shaxslari, ayniqsa, ziyolilarining o‘rni katta bo‘lib, ularning har biri o‘ziga xos ilg‘or g‘oyalarni ilgari suradi. ular jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni hal qilish yo‘llarini topishga harakat qiladi. xix asrning ikkinchi yarmida mustamlaka zulmi ostidagi ziyolilar o‘z xalqlarini ma’rifatli qilish va ularning taraqqiyot darajasini ko‘tarishga qaratilgan harakatlarni boshladilar. turkistonda ta’lim. xix asrning ik...

This file contains 38 pages in PPTX format (19.4 MB). To download "o'zbekiston tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekiston tarixi PPTX 38 pages Free download Telegram