fransiyada ekzistensializm

DOC 219,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1712994164.doc fransiyada ekzistensializm reja: 1. fransiya ekzistensializmning vujudga kelishi va rivoji, nazariy manbalari. 2. j.p. sartrning “borliq о`zida” va “о`zi uchun borliq” ta’limoti. 3. kamyu asarlarida falsafiy qarashlarning evolyusiyasi. 4. fransuz ekzistensializmining keyingi taqdiri. ekzistensializm (lotin. yexistenz – yashash; olmon. existieren – yashamoq) degan sо`zlardan olingan falsafiy oqim. ekzistensializm 20 asr boshlarida germaniyada ta’limot sifatida shakllandi. bundan sal oldinroq bu ta’limotning nazariy asoslari s. kyerkegor, a. shopengauer, f. nitshe, v. diltey, n. berdyayev, f. dostoyevskiy va shu kabi yozuvchilar va faylasuflar tomonidan yaratib bо`lingandi albatta. keyinchalik esa bu qarashlar m. xaydegger, yaspers, j.p. sartr va kamyu tomonidan rivojlantirib falsafiy ta’limotlardan biriga aylantirildi. xx asrning 50-yillarida ekzistensializm angliya, aqsh, italiya va yaponiya ziyolilari orasida ham yoyila boshlandi. bu oqim ruhida ijod qiluvchi yozuvchilarning asarlari zudlik bilan ingliz tiliga tarjima qilinardi. j.p.sartr ekzistensializmi. fransiyalik faylasuf, yozuvchi va dramaturg jan pol j.p. sartr 1905 yil 21 iyunda parijda dengiz muhandisi oilasida tug`ilgan. j.p.sartr …

`sha paytlarda shamollash hozirgidek yengil о`tib ketmagan. shunday qilib, shamollash asorati uning kо`ziga ta’sir о`tqazadi. shular ta’sirida yosh j.p. sartr hunuk bir bolachaga aylanib qoladi. lekin undagi solpsizmga (lot. solus - yakka, yagona, ipse - о`zim, о`zi, subyektiv idealistik nazariya, bunga kо`ra, faqat inson va uning ongi mavjuddir; obyektiv olam faqatgina insonning ongidagina mavjud)65 oid dunyoqarash bu kо`ngilsizlikni tushkunlikka tushmasdan yengib о`tishga yordam beradi, uning baxtiyor yoshligi davom etadi. shundan keyin uning hayotida yana bir noxushlik sodir bо`ladi. uning onasi ann-mari ikkinchi marta turmushga chiqadi. yosh j.p. sartr onasi bilan о`gay otasining uyiga kо`chib ketadi. bu uning hayotidagi birinchi sayohat edi. uning о`gay otasi davlatmand odam edi. keyinchalik aytishicha, onasi о`gay otasiga faqatgina pul uchun turmushga chiqqan ekan. о`gay otasi boy bо`lish bilan birgalikda ziyoli ham edi. u 12 yoshli j.p. sartrga har kuni о`z qabulxonasida geometriya va algebradan dars berardi. j.p.sartrning aytishicha, о`gay otasi qattiq qо`l odam bо`lgan, agar …

irgi daqiqalari romanda juda ta’sirli qilib yoritilgan. uning boshi juda sekinlik bilan soat strelkalari yordamida tanasidan judo qilinadi. mana shu lahzalar muallif tomonidan juda ustalik bilan tasvirlanadi”. u qirollik litseyida о`qib yurgan paytlarida uning kundaliklari aforizmlar bilan tо`lardi. ya’ni u tarixiy voqealar va tarixiy romanlar yozishdan, aforizm yozishga qiziqib qoldi. litseyni bitirgandan sо`ng j.p. sartr ekol normal oliy maktabiga bakalavr bosqichiga о`qishga qabul qilinadi. shuni alohida ta’kidlab о`tish kerakki, bu maskan boshqa о`quv maskanlaridan о`zining kuchli ta’lim berishi bilan tubdan farq qilardi. ya’ni bu maskandan о`sha paytda kо`plab buyuk siymolar yetishib chiqdi. jumladan: raymon aron, moris mero ponti, buyuk antropolog klod levi stross, teolog va faylasuf simona veyil va j.p. sartrning ma’shuqasi bо`lmish simona de bovaur. hatto mana shu davrada ham j.p. sartrning iqtidori alohida kо`zga tashlanib turardi. uni yuqoridagi dо`stlari “kо`zoynak talaba” deb atashardi. va ular j.p. sartr haqidagi о`z taassurotlarini quyidagicha ta’kidlashardilar: “agar u uxlamayotgan bо`lsa, demak u …

tirib qо`yadi. u о`z ijodkorlik faoliyatini davom ettirish uchun о`z oldiga uchta prinsipni qonun sifatida qabul qiladi. bular: “sayohat, poligamiya va ochiqlik” dir. bu prinsiplar uning hayot tarziga aylanadi ya’ni bu faqatgina nazariya emas edi. u о`z hayotini simona bilan bog`lashni xohlardi, lekin о`z erkini cheklashni xohlamasdi, bu yuqoridagi prinsiplarga xalaqit berishi mumkin edi. shu sababdan u simonaga 2 yil birgalikda yashab va 2-3 yil alohida yashashni taklif qiladi. uningcha, faqat shu yо`l bilan ular aloqalarini saqlab qolishi mumkin edi. ya’ni bir–birlarini erkini cheklamagan holda. u harbiy xizmatda qо`liga tushgan barcha falsafiy asarlarni о`qib chiqadi va ularning birontasidan kо`ngli tо`lmaydi. uning aytishicha bironta klassik faylasuflarning ta’limotlari real hayotga tо`g`ri kelmaydi. harbiy xizmatdan keyin u le gavr shahri gimnaziyasida о`qituvchilik qiladi. kunlardan bir kuni о`zining falsafadan kо`ngli tо`lmaganligi haqida simona va dо`sti aronga aytadi. shunda ular uni nemis faylasufi edmund gusserl fenomenologiyasini tavsiya etadilar. faqat shundan keyingina j.p. sartr о`zining fikrlari …

shqalar. pyesalar: “pashshalar”, “berk eshiklar ortida”, “iflos qо`llar” va boshqalar. maqolalar: “ekzistensializm tо`g`risida”, “kommunistlar va dunyo” va boshqalar. umuman, j.p.sartrning avtobiografiyasi shunisi bilan ahamiyatliki uning hayoti о`z falsafiy qarashlari bilan mos keladi. ya’ni u о`z nazariyasi bilan amaliyotini (hayotini) birlashtira olgan buyuk siymodir. buni biz quydagi misollar yordamida tastiqlashimiz mumkin. uning ma’shuqasi bо`lmish simonaga bо`lgan munosabatini olaylik va yoki nobel mukofotidan boz kechish hodisasini. ushbu faoliyatning asosi bir narsaga borib taqaladi, u ham bо`lsa “erkinlik” fenomenidir. j.p. sartr falsafiy qarashlari asosini ham mana shu fenomen tashkil etadi. shu sababdan uni ijodi bilan tanishishdan oldin, uning hayoti va yashash tarzi bilan tanishib chiqsa maqsadga muvofiq bо`lardi bizningcha. chunki amaliyot bilan bog`liq bо`lmagan bilim, haqiqiy bilim emas. j.p. sartr 30 yillarning oxirlarida hodisalar tabiati va ongning faoliyati haqida tо`rtta falsafiy asar yozadi. shu bilan birga “kо`ngil aynishi” nomli romani (1938) va “devor” novellasi nashr qilindi. ikkala asar ham fransiyada yilning eng yaxshi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fransiyada ekzistensializm"

1712994164.doc fransiyada ekzistensializm reja: 1. fransiya ekzistensializmning vujudga kelishi va rivoji, nazariy manbalari. 2. j.p. sartrning “borliq о`zida” va “о`zi uchun borliq” ta’limoti. 3. kamyu asarlarida falsafiy qarashlarning evolyusiyasi. 4. fransuz ekzistensializmining keyingi taqdiri. ekzistensializm (lotin. yexistenz – yashash; olmon. existieren – yashamoq) degan sо`zlardan olingan falsafiy oqim. ekzistensializm 20 asr boshlarida germaniyada ta’limot sifatida shakllandi. bundan sal oldinroq bu ta’limotning nazariy asoslari s. kyerkegor, a. shopengauer, f. nitshe, v. diltey, n. berdyayev, f. dostoyevskiy va shu kabi yozuvchilar va faylasuflar tomonidan yaratib bо`lingandi albatta. keyinchalik esa bu qarashlar m. xaydegger, yaspers, j.p. sartr va kamyu tomonidan rivojlantirib ...

Формат DOC, 219,5 КБ. Чтобы скачать "fransiyada ekzistensializm", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fransiyada ekzistensializm DOC Бесплатная загрузка Telegram