fridrix nitshening hayot falsafasi

DOC 156.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1712994187.doc fridrix nitshening hayot falsafasi reja: 1. fridrix nitshe dunyoqarashida “hayot” tushunchasi. 2. “a’lo odam” haqidagi ta’limot. 3. “hukmronlikka intilish» g`oyasining falsafiy ma’nosi. 4. “abadiy qaytish” tо`g`risidagi ta’limot. 5. nitshechilikning taqdiri. tayanch iboralar: “hayot falsafasi”, “a’lo odam”, “hokimiyatga intilish irodasi”, abadiy qaytish ta’limoti. “hayot falsafasi” g`arb adabiyotlarida turli ma’noda ishlatiladi: hayot mazmuni qadriyatlari tо`g`risidagi tasavvurlar yig`indisi bir mukammal tizimga keltirilgan ta’limot; ijtimoiy-axloqiy, amaliy falsafa. xix asr oxirida “hayot falsafasi” mustaqil va muhim yо`nalishga aylandi. bunga sabab, “tafakkur -falsafaning universal organi” sifatida tо`liq dunyoqarashni tushuntirib bera olmay qolganligidir. uning о`rnini, hayot kechinmalariga tо`la falsafa egallashi kerak edi. germaniyada “hayot falsafasi»ga asos solgan faylasuflardan fridrix nitshe va vilgelm diltey hisoblanadi. “hayot falsafasi” xix asrning oxirlarida olamning mexanistik manzarasini tuzgan tabiiy-ilmiy dunyoqarashga javob sifatida yuzaga keldi. hayot falsafasi mexanitsizm о`rniga “jonlilik” (organizm) ni qо`yadi, ya’ni voqelikni individning erkin “faolligi” deb, bu “faollik” irodaga о`xshash bо`lganligi sababli uni ratsional ilmiy bilish anglab olishga muyassar …

ing bolaligi ayollar davrasida о`tadi. otasi vafotidan keyin uning oilasi naumburgga kо`chib о`tadi. 10 yoshli nitshe gimnaziyaga о`qishga kiradi. 14 yoshda esa iqtidorli о`quvchi bо`lganligi uchun “shulpfort” nomli mashhur internatda о`qiydi. mazkur internat “ta’limotlar darvozasi” deb nomlanardi. bu yerda ijtimoiy-gumanitar fanlar yuqori saviyada о`qitilar edi. nitshe 1864 yilda 20 yoshda bonn universiteti studenti bо`ladi. 2 semestr о`qigandan sо`ng nitshe о`zining ustozi richel bilan leypsigga ketadi. universitetda hali о`qishni tugatmasdanoq, ustozi richel tavsiyasiga binoan bazel (shveysariya) universiteti professor lavozimiga taklif etiladi. 1867-1868 yillarda nitshe majburiy harbiy xizmatga chaqiriladi, dala artilleriyasi qо`shinida xizmat qiladi. 1869 yildan 1879 yilgacha nitshe bazel universitetida mumtoz (klassik) filologiya professori lavozimida ishlaydi. nitshe bu davrdagi mashhur insonlar bilan tanishish sharafiga muyassar bо`ldi. shulardan biri rixard vagner edi. u о`z zamonasining mashhur kompozitori edi. 1878 yildan nitshe og`ir kasallikka uchraydi, uni juda qattiq bosh og`rig`i qiynaydi. shu tufayli nitshe 1879 yilda 35 yoshida iste’foga chiqadi. 1879-1889 yillarda u …

ladi. faylasuf sifatida nitshening ilk davri 1871-1876 yillarni о`z ichiga oladi. bu davrda nitshening quyidagi ishlari chop etiladi: “fojianing musiqa ruhidan tug`ilishi” va “bevaqt qoralamalar” (1 va 2 qismlari). nitshe bu davrni “davr bilan munosabat” deb nomlaydi. ikkinchi davr 1876-1879 yillarni о`z ichida oladi. bu davrda quyidagi ishlar chop etiladi: «insonga xos, haddan tashqari insonga xos», «turli-tuman fikrlar va hikmatli sо`zlar», «yо`lovchi va uning soyasi», «insonga xos, haddan tashqari insonga xos» ikkinchi jildi, «tonggi shu’la», «quvnoq bilimlar». f. nitshe bu davrni "tanqidiy davr", deb ataydi. va-nihoyat, uchinchi dvr bu «buzg`unchilik» davri, 1880-1887 yillar «zardо`sht tavallosi», «achchiq hikmat», «yaxshilik va yomonlikning narigi tarafida», «quvnoq bilimlar»ning 5-kitobi, «axloqning kelib chiqishi», «sanamlarning oqshomi», «dajjol» («antixrist»), «yesse nomo». bu davr tо`g`risida shunday deydi: «endi boshim uzra na xudo bor, va na inson! ijodkor ruhi nima qilishini о`zi biladi. sukut saqlab turish vaqti о`tdi: mening zardо`shtim shunday deydi. irodam, falsafam ham shunday yuqoriga kо`tarildiki, uning …

yunon san’atidagi ikki ibtido asos haqida sо`z yuritadi. zaminiy ibtido - bu yunon afsonalaridagi sharob, bog`u-rog`lar, о`rmonlar ma’budi - dionis bо`lsa, unga qarama qarshi bо`lgan yorug`lik, samoviy ibtido - appolon ma’budidir. appolon yorug`lik, san’at, ijodiy ilhom, bashoratchilik xislatlariga egadir. bu ikki bir-biriga zid asoslar hech murosaga kelmaydi, mutanosiblik holati yuz bermaydi. dionischilik musiqadagi yorug`lik ruhiyatini vayron qilishga qaratilgan, insondagi shodu-xurramlikni ham о`ldiradi. bu asarida nitshe samoviy gо`zallik bilan zaminiy gо`zallik о`rtasidagi ziddiyatni silliqlashtira olmaydi, ular о`rtasidagi mutanosiblikni topa olmaydi. “zardо`sht tavallosi” nomli asarini nitshe falsafa fanlari professori, nafis sо`z san’ati mutaxassisi sifatida emas, balki payg`ambar sо`zi sifatida yaratdi. mazkur asar mumtoz nemis falsafasi an’analari chegarasidan chiqib, ezoterik asar sifatida yaratildi. nitshe qalami orqali payg`ambar zardо`sht sо`zga kirdi. nitshening “zardо`sht tavallosi” asari boshqa asarlaridan butunlay farq qiladi. bu asarda sharq falsafiy fikrining ta’siri bilinib turadi. tabiat jonli mavjudot sifatida namoyon bо`ladi. har bir daraxt, har bir xarsang tosh, dengiz, tog`lar, havo …

hlari zarur, о`zlarining yuksak ruhi bilan qо`shilishlari kerak. aynan ilohiy ruh insonni ezgulik va yovuzlikning narigi tomoniga olib boruvchi yо`lni topishda yordam beradi. bu olam xudo makonidir. zardо`sht xudosi bu yuqoridan turib, nazorat qilib turuvchi va insonlarni xatolari va gunohlari uchun jazolaydigan xudo emas. zardо`sht xudosi butunlay о`zgacha xudodir. u har bir insonning ruhiy qalbida yashaydi. insonning ruhiy qalbi bu xudo ehromidir. shuning uchun ham zardо`sht sо`zlaganda xalqqa “chin qalbimdan”, -deb murojaat qiladi. zardо`sht haloyiqqa qarata bunday deydi: men sizlarga a’lo inson haqida ta’limot keltirdim. odam shundayin bir xilqatdirki, undan oshib о`tmoq kerak. siz undan о`tmoq uchun nima qildingiz?” men shunday odamni sevamanki, ruh va qalbi ozoddir. zotan, uninig aqli qalbining botinidir, qalbi esa uni halokatga yetaklaydi. men shunday odamni sevamanki, uning qalbi limmo-limdir, shu bois u о`z-о`zini unutadi va bor mavjudotlarni о`ziga jo etadi: ana shunday qilib, bor mavjudot uning halokatiga aylanadi”. nitshening zardо`sht xudosi qadimgi xalqlarnikidek qotib qolgan, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fridrix nitshening hayot falsafasi"

1712994187.doc fridrix nitshening hayot falsafasi reja: 1. fridrix nitshe dunyoqarashida “hayot” tushunchasi. 2. “a’lo odam” haqidagi ta’limot. 3. “hukmronlikka intilish» g`oyasining falsafiy ma’nosi. 4. “abadiy qaytish” tо`g`risidagi ta’limot. 5. nitshechilikning taqdiri. tayanch iboralar: “hayot falsafasi”, “a’lo odam”, “hokimiyatga intilish irodasi”, abadiy qaytish ta’limoti. “hayot falsafasi” g`arb adabiyotlarida turli ma’noda ishlatiladi: hayot mazmuni qadriyatlari tо`g`risidagi tasavvurlar yig`indisi bir mukammal tizimga keltirilgan ta’limot; ijtimoiy-axloqiy, amaliy falsafa. xix asr oxirida “hayot falsafasi” mustaqil va muhim yо`nalishga aylandi. bunga sabab, “tafakkur -falsafaning universal organi” sifatida tо`liq dunyoqarashni tushuntirib bera olmay qolganligidir. uning о`rnini, h...

DOC format, 156.5 KB. To download "fridrix nitshening hayot falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fridrix nitshening hayot falsaf… DOC Free download Telegram