mustaqil ta’lim uchun mavzular edmund gusserl fenomenologiyasi

DOC 61.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1712994223.doc mustaqil ta’lim uchun mavzular edmund gusserl fenomenologiyasi xx asr fenomenologik maktabining asoschisi bо`lgan edmund gusserl 1859—1938 yillarda yashab ijod etgan. uning g`oyalarini polyak faylasufi roman ingardet, elizabet shtreker, mashhur nemis ekzistensialist faylasufi martin xaydegger, uning yо`nalishiga yaqin bо`lgan faylasuflar n. gartman, m. sheler hamda fransuz ekzistensialist faylasufi j.p. sartr rivojlantirdilar. gusserl dunyoqarashining rivoji uch davrdan iborat. gusserl ijodining uchinchi davri uning ijodini о`rgangan faylasuflar tomonidan birinchi va ikkinchi davrlarga qarshi qо`yiladi. yena shahrida 1904 yilda tuzilgan «akademik psixologik ittifoq» gusserlning fenomenologik maktabiga asos soldi. bu yerda gusserlning «mantiqiy tadqiqotlar» asari keng miqyosda muhokama qilindi. 1910—1912 yillar fenomenologiya ta’limotining eng rivojlangan davri hisoblanadi. bu davrda gusserl fenomenologiyaning mohiyati va mazmuni haqida bir necha ma’ruzalar bilan chiqadi. birinchi jahon urushi tufayli gusserl maktabi о`z faoliyatini tо`xtatadi. urush tugashi bilan bu tо`garak frayburg shahrida qaytadan tuzilib, о`z ishini davom ettiradi. mana shu yerda bu oqimga martin xaydegger qо`shiladi. bu davrga kelib fenomenologiyada …

larida bu tushuncha atroflicha kо`rib chiqilgan. gegel falsafasida butun borliqni yaratuvchi kuch bu mutlaq ruhdir. mutlaq ruhni hech kim yaratmaydi. u doimo rivojlanishdadir. uning о`zi yaratuvchi kuchga ega. gegel «ruh fenomenologiyasi» asarida mutlaq ruhning rivojlanish bosqichlarini kо`rsatib beradi. bu bosqichlar eng oddiydan boshlab, eng murakkabgacha kо`tarilgan rivojlanish jarayonidir. notirik tabiatda ham bu ruhiy rivojlanishning turli xil shakllarini kо`ramiz. tirik tabiat, о`simlik va hayvonot olamida ham mutlaq ruh о`zini namoyish etadi. buni biz о`simliklar va hayvonlarning ichki hayotida kuzatishimiz mumkin. о`simliklar ham tabiiy tartibga bо`ysunib, shu tartibga binoan rivojlanadi. ilm-fan taraqqiyotida tafakkur asosiy harakatlantiruvchi kuchdir. lekin bu intellektual bilimdan tashqari intuitsiyaga asoslangan bilimlar ham mavjuddir. bunday bilimlarga san’atshunoslikning barcha sohalari kiradi. gegel ong bilan tafakkurni bir-biri bilan bog`laydi. inson ongida aql markaziy о`rinni egallaydi. demak, gegel falsafasida fenomenologiya deb mutlaq ruhning rivojlanish jarayonlari tushunilgan. bu inson ongi va tafakkuridir. mutlaq ruh haqida gegel «din falsafasi» asarida batafsil tо`xtalib о`tadi. fenomen va …

, bunday usul moddiy olamni inkor qilishni anglatmaydi, lekin ongni о`rganish jarayonida moddiy olam haqidagi tabiiy-ilmiy bilimlar natijalarining ta’siridan ajratib olishni anglatadi. reduksiyaning ikkinchi bosqichi «sof fenomenologik» yoki «transsendental — fenomenologik» usuddir. bu bosqichda jamiyat, psixologiya, madaniyat haqidagi fanlarda ong haqidagi tushunchalar ajratib tashlanadi, chetlashtiriladi. reduksiyaning bu ikki bosqichi natijasida transsendental—fenomenologik holatga о`tiladi. shuning natijasida bu uslub orqali ongning sof holatini о`rganish mumkin. ongdan tashqaridagi moddiy olamning borligidan e’tibor xoli qilinadi. gusserl о`zining «sof ong» konsepsiyasida ongni jarayon sifatida о`rganib, uni ichki mohiyat qonuniyatlarini о`rganadi, ongni makon va zamondan tashqari, tarixiy bо`lmagan jarayon sifatida oladi. ongni sof holatda о`rganish, bu faqat ongga xos bо`lgan mohiyatlarni ochish va bu mohiyatlarni hech qanday bilimga bog`lamasdan, sof holatda о`rganishdir. ongni bunday tushunishni uslub sifatida rivojlantirdi. sof ongni gusserl fikrlar oqimi sifatida ochib berdi. bu oqimdagi fikrlarni «fenomen» deb atadi. ular yaxlitlikka ega bо`lib, yagona bir tuzilma sifatida olinishi keraqdir. fenomenolog olim ongni о`rganar …

fenomenologiyasida fikrlarni birlashtirish va oqim sifatida о`rganish usulini kiritdi. lekin fanning tushunchalari moddiy borliqni aks ettirsa, fenomenlar, fikrlar faqat ongning borlig`ini aks ettiradi, faqat uning qonuniyatlarini ochib beradi. gusserl sof ongning mohiyatini transsendental deb ataydi88, lekin bu ilohiylashtirishning ilohiy ongga, dunyoviy ongga hech qanday aloqasi yо`qdir. gusserl falsafasida aslida inson ongining sof mohiyati nazarda tutiladi. bu ong xudoning ongiga, dunyoviy ongga hech qanday dahli yо`qdir. shuning uchun ham gusserldagi intuitsiya bu ilohiy his-tuyg`u, qalb ovozi emas, balki aql ovozidir. gusserl fikricha, ong murakkab tuzilma bо`lib, uning markazida aql joylashadi. aqlning yorqin nurlari ongning barcha xilvatlarini yoritib turadi. ong uchun akl bu yagona va eng yorqin quyoshdir. aql nurlarida fikr oqimi jilvalanadi. fikr oqimiga 4 xususiyat xosdir: 1. fikrlar gо`zalligi va mukammalligi. 2. fikrlarning о`zaro aloqadorligi va о`zaro hamkorligi. 3. fikrlarning mohiyati va ularni mantiqiy tushunchalar orqali aks etgirilishi. 4. bu fikrlar oqimini о`rganuvchi fenomenolog olimning his-tuyg`ulari. bu his-tuyg`ularning fikrlar oqimiga …

i tabiiy shakl sifatida talqin qiladi. fan asosi aksioma shaklida bilimlar asosida yotadi, deydi. shuning uchun ham mutlaq fanni real fanlardan ajratib olib mavhumlashtirib bо`lmaydi. lekin bu bizni fanga «kirib» kelishimizga tо`sqinlik qila olmaydi. agar biz fanga asta-sekin «kirib» borsak, bizga fanning maqsadiy g`oyalari ochiladi. ilmiy faoliyat asosida nima yotadi? avvalo, fan «hukmlar bog`lami» sifatida namoyon bо`ladi, bir hukm tо`g`riligiga ishonch», ikkinchi hukm tо`g`riligiga ham «ishonishga» olib keladi. boshqacha aytganda, fanning о`zi «asoslash faoliyatiga» olib keladi. «asoslash faoliyati»ning mazmuni shundan iboratki, olim undan hukm chiqarish uchun foydalanmaydi, balki asoslash uchun foydalanadi. о`z ilmiy bilimlar fundamentini mustahkam bо`lishi uchun, har qanday vaziyatda uni isbotlay olish uchun, oqlay olish uchun bu uslub qо`l keladi. oliy maqsad ham shundan iboratdir. shunday qilib, gusserl fikricha, «subyektivlik» bu ideal ravishda mavhumlashtirilgan ijtimoiy bilimdir. bunday subyekg faqat nazariy bilinayotgan fikrlar harakatida mavjud bо`ladi, uning о`zi nazariy ideal, model sifatida namoyon bо`ladi. real individlarning о`rnini almashtiradi, umumiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqil ta’lim uchun mavzular edmund gusserl fenomenologiyasi"

1712994223.doc mustaqil ta’lim uchun mavzular edmund gusserl fenomenologiyasi xx asr fenomenologik maktabining asoschisi bо`lgan edmund gusserl 1859—1938 yillarda yashab ijod etgan. uning g`oyalarini polyak faylasufi roman ingardet, elizabet shtreker, mashhur nemis ekzistensialist faylasufi martin xaydegger, uning yо`nalishiga yaqin bо`lgan faylasuflar n. gartman, m. sheler hamda fransuz ekzistensialist faylasufi j.p. sartr rivojlantirdilar. gusserl dunyoqarashining rivoji uch davrdan iborat. gusserl ijodining uchinchi davri uning ijodini о`rgangan faylasuflar tomonidan birinchi va ikkinchi davrlarga qarshi qо`yiladi. yena shahrida 1904 yilda tuzilgan «akademik psixologik ittifoq» gusserlning fenomenologik maktabiga asos soldi. bu yerda gusserlning «mantiqiy tadqiqotlar» asari keng miqyosd...

DOC format, 61.0 KB. To download "mustaqil ta’lim uchun mavzular edmund gusserl fenomenologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqil ta’lim uchun mavzular … DOC Free download Telegram