moris merlo ponti falsafasi

DOC 71.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1712994216.doc moris merlo ponti falsafasi moris merlo ponti (1908-1961 yillar) fransuz ekzistensialisti va fenomenologidir. uning asosiy asarlari – “axloq strukturasi” (1942), “qabul qilish fenomenologiyasi” (1945), “ma’no va bema’nolik” (1948), “dialektikaning sarguzashtlari” (1955), “belgilar” (1960), “kо`rinar va kо`rinmas” (1961) va boshqalar fenomenologik metodologiyaga asoslanib, sof ong tushunchasini tanqid qiladi. tarixiy reallikni markscha tahliliga moyillik bildirib, tarixni iqtisodiy tushuntirishni qabul qilmaydi. merlo ponti о`ziga xos “ekzistensializm falsafasi”ni yaratdi. 1950 yillarda о`z ta’limotini metafizik uslubni saqlab qolgan ekzistensializmga qarshi qо`ydi. merlo ponti erkinlik va zaruriyat, obyekt va subyekt о`rtasidagi qarshilikni yengishga harakat qildi. merlo pontining m. mossa ishlariga murojaat qilishi tasodifiy hol emas. mossa biz universal va mutlaq deb hisoblaydigan madaniy tushunchalar va qadriyatlarning nisbiyligini aniqlagan. hayotiy tajribani qabul qilish va bayon etish markaziy muammoga aylandi. merlo-ponti falsafasi qabul qilish tahlilidan kо`rish tahliliga va subyekt va obyekt о`rtasidagi qarama-qarshilikni olib tashlaydigan, qabul qilinayotgan dunyoning ontologik mavqeini qayta tiklaydigan “mavjudlik” g`oyasiga о`zgaradi. intensional dunyo …

dqiq etish yagona tarix doirasida ramziy munosabatlarning umumiy qonunini aniqlashi kerak. merlo-ponti yangi qarashni taklif etadi: tadqiqotchilar о`rtasida “ikki ma’nolilik falsafasi” nomini olgan siyosatda “qabul qilishsiz, vijdon erkinligisiz”, falsafada “istiqbollar kо`pligi” va hokazolar. ushbu qarashning yorqin namoyondasi jorj batay (1897-1962 yillar) dir. u о`zining badiiy asarlarida, adabiy tanqidlarida, ijtimoiy-siyosiy tadqiqotlarida, zamonaviy syurrealistik san’at tо`g`risidagi chiqishlarida, falsafiy ishlarida mumkinlik va о`tish chegaralari, ushbu chegaralardan chiqish muammosiga murojaat qildi. batay asarlari atrofida doim qizg`in munozaralar paydo bо`lardi. m. blansho, m. leyris, m. xaydegger uning tarafida bо`ldi, j.-p. sartr esa qarshi chiqdi. da’vat, intilish-muntazamlik va aniqlilikka qarshi ravishda an’anaviy tarzda yomonlik deb qaralgan, biroq batayning fikricha, aynan chegaralar na insoniy madaniyat va na insoniy psixologiya tomondan aniq belgilanmagan. bergson g`oyalaridan kelib chiqib batay transagressiya muammosi chegaralarning ichki noaniqligi, ikki ma’noliligi va qarama-qarshiligi bilan bog`liq. madaniyat chegaralarni belgilaydi, bu ta’rifga ushbu chegaralarning buzilishi ehtimolini ham qо`shadi. shunday qilib, merlo ponti subyekt bilan obyektning chambarchas …

onti falsafasi alohida о`rin tutadi. ularning dunyoqarashiga merlo ponti katta ta’sir kо`rsatgan93. merlo pontining falsafiy qarashlari о`ziga xos ahamiyatga ega. faylasufning pozitsiyasi antidialektik va antimaterialistik xarakterga ega. boshqa faylasuflardan farqli ravishda “dialektika sraguzashtlari” nomli asarni yozdi. bu asarda faylasuf fenomenologiyaning nazariy va amaliy kamchiliklarini kо`rsatib berishga harakat qilgan. dastlab u dialektika va materializmning bir-biriga mos kelmasligini isbotlashga urinadi: “agar tabiat tabiat bо`lsa, ya’ni о`z-о`ziga va bizga nisbatan, unda dialektikaga taalluqli bо`lgan munosabatlarni ham, sifatlarni ham uchratib bо`lmaydi”. bunday ta’kid sofistikaga olib keladi. merlo ponti о`z-о`zidan ma’lum bо`lgan narsani isbot qilish zarurati yо`q deb hisoblaydi. chunki tabiat insonlarga nisbatan, о`ziga nisbatan ham tashqarida joylashgan. merlo ponti о`z oldiga ong va tabiat о`rtasidagi organik, psixologik va ijtimoiy aloqani tushunish vazifasini qо`yadi. falsafaning dastlabki tushunchasi sifatida fenomenni oladi. fenomenni u subyekt va obyekt munosabatlari о`rtasidagi neytral holat deb tushunadi. fenomen – ruhiy va jismoniy, ong va tana, ekzistensiya va transsendensiyadir. merlo ponti xulq …

qilishni istagan”. merlo ponti “fenomenal maydon” ning bо`linmas yaxlit namoyoni sifatida qabul qilishni oladi. uning fikriga kо`ra, “dastlabki qabul qilish netetik98, ya’ni obyektgacha, ongacha bо`lgan tajribadir ... dastlabki maydonning har bir nuqtasidan intensiyalar chiqadi, ular bо`sh, lekin aniq; ana shu intensiyalarni amalga oshirib, tahlil fenomen sifatida fan obyektigacha, hissiyotgacha, sof subyektgacha boradi, bu birinchisiga ham, ikkinchisiga ham taalluqli bо`ladi. ana shu uch termin dastlabki tajriba poyida yotadi”. merlo-pontining qabul qilish konsepsiyasiga psixologiyaning ta’siri kuchli. psixologiya namoyandalarining tadqiqotlariga suyanib, mutafakkir haqiqiy reallikni murakkab va yaxlitlik tashkil qiladi, oddiylik va qism esa ularning elementlari hisoblanadi. bu elementlar faqat mavhumlikda mustaqil borliqqa aylanadi. masalan, bunday mavhumlikka amaliyotchi-psixologlar “analitik mulohaza” orqali murakkablikni oddiy tushuntirish uchun murojaat qiladi. merlo pontining fikriga kо`ra, qabul qilish bu psixologik reallikdir. ana shu reallikdan u juda keng umumiy gnoseologik va ontologik tizimlarni keltirib chiqaradi. bu bilan faylasuf ekzistensial irratsionalizmni yangitdan asoslaydi. fan bevosita tajribaning degradatsiyasi sifatida paydo bо`lgan deb …

di, bilim har doim gapiradigan dunyo ilmiy determinatsiya orqali mavhumlashgan, belgili mazmunga ega...”. fenomenologiya merlo ponti ta’limotida, kundalik hayotda bizni о`rab turgan narsalarni ular bizga qay tarzda namoyon bо`lsa, shundayligicha qabul qilishga undaydi. masalan, qalam yordamida yozamiz. demak, fenomenologik nuqtai nazardan buyum undan qanday foydalanishga kо`ra ta’riflanadi. fenomenologik tanqid fikricha, qalamni atomlarning muayyan yig`indisi deb tushunish xatodir. shu jihatdan fenomenologiya dunyoni butun rang-barangligi, butun sifatlari bilan qayta tuzishga intiladi, deb tushunishimiz mumkin. bu oqim ilmiy ontologiyaga asoslangan bir о`lchamli standartlashtirishga, ya’ni tabiiy fanlargina buyumlarni aslida qanday bо`lsa, shunday sharhlaydi, deb hisoblaydigan nazariyaga qarshidir. bu о`rinda biz tahliliy falsafadagi til mashqlariga о`xshash holatlarni kuzatamiz. ya’ni, turli lingvistik kontekstlar rang-barangligi tо`g`risidagi qarashlar faqat fan tushunchalari tо`g`riligi tо`g`risidagi tasavvurni rad etadi. lingvistik mazmun kontekstga qarab beligilanadi. biroq, fenomenologik ta’riflarda til emas, balki hodisalar markaziy о`rin tutadi. biroq fenomenologiyada ham tabiiy ilmiy tushunchalardan foydalanishgina tо`g`ri deb hisoblanadigan mutlaq nuqtai nazar tanqid ostiga olinadi. ayni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "moris merlo ponti falsafasi"

1712994216.doc moris merlo ponti falsafasi moris merlo ponti (1908-1961 yillar) fransuz ekzistensialisti va fenomenologidir. uning asosiy asarlari – “axloq strukturasi” (1942), “qabul qilish fenomenologiyasi” (1945), “ma’no va bema’nolik” (1948), “dialektikaning sarguzashtlari” (1955), “belgilar” (1960), “kо`rinar va kо`rinmas” (1961) va boshqalar fenomenologik metodologiyaga asoslanib, sof ong tushunchasini tanqid qiladi. tarixiy reallikni markscha tahliliga moyillik bildirib, tarixni iqtisodiy tushuntirishni qabul qilmaydi. merlo ponti о`ziga xos “ekzistensializm falsafasi”ni yaratdi. 1950 yillarda о`z ta’limotini metafizik uslubni saqlab qolgan ekzistensializmga qarshi qо`ydi. merlo ponti erkinlik va zaruriyat, obyekt va subyekt о`rtasidagi qarshilikni yengishga harakat qildi. merlo pon...

DOC format, 71.0 KB. To download "moris merlo ponti falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: moris merlo ponti falsafasi DOC Free download Telegram