elektrolitik eritmalarning elektr o’tkazuvchanligi

PPTX 12 pages 252.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 252.3 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

слайд 1 elektrolitik eritmalarning elektr o’tkazauvchanligi reja : elektrolitlar haqida tushuncha kuchli va kuchsiz elektrolitlar karbasiklik va kuchsiz elektrolitlar elektrolitning elektr o’tkazuvchanligi kation va anionlarning eritmadagi harakati fizik singdirish jarayonida odatda butun molekula, ya’ni gazlar va elektrolitlar, suv bug‘lari butunicha yutiladi. bunga tuproq kolloid zarrachasi ustidagi plyonkali suvni misol keltirish yaxshi natija beradi. tuproq kolloid zarrachalari orqali dissotsiatsiyalanmagan qattiq molekulyar eritmadagi zarrachalar ham yutiladi. fizik singdirishda yutilgan molekulalar kolloid zarracha tarkibiga kirib joylashib ololmaydi. faqat ularning yuzalariga konsentrlanadi, ya’ni to‘planadi. aydinyan (1933) ma’lumotlariga ko‘ra bu jarayonda tuproqlarning singdirish sig‘imi oshadi. xulosa qilib aytganda, tuproqlarning fizik singdirish xususiyatlaridan iflos suvlarni, ayniqsa zaharli ximikatlar bilan zaharlangan suvlarni tozalashda foydalansa bo‘ladi. lekin tuproqlarda bu xususiyat cheksiz emas, aniq sig‘imga ega ekanligini esdan chiqarmaslik kerak. bundan tashqari tuproqlarning singdirish qobiliyatini alohida-alohida ajratish juda qiyin va murakkab. ular dialektik asosda uzviy bog‘langan bo‘ladilar. shulardan yana biri bu fizik-kimyoviy singdirishdir. 5. fizik-kimyoviy singdirish, deb tuproqlarni singdirish …

2 / 12

vaqtinchalik sho‘rtoblik quyidagicha hosil bo‘ladi: bu jarayon qaytar jarayon hisoblanadi, ya’ni odatda sho‘rtob tuproqlar hosildorligini oshirish uchun gips, ohak va boshqa minerallar, jinslar solinadi, ya’ni bu jarayon ham qaytar, shuning uchun hosil bo‘lgan tuzni tezda yuvib tuproq maydonidan tashqariga chiqarish kerak. xulosa qilib aytganda, tuproqdagi singdirish xususiyatlari ularning tarkibidagi singdirish komplekslari orqali namoyon bo‘ladi. bu jarayon ham qaytar, shuning uchun hosil bo‘lgan tuzni tezda yuvib tuproq maydonidan tashqariga chiqarish kerak. xulosa qilib aytganda, tuproqdagi singdirish xususiyatlari ularning tarkibidagi singdirish komplekslari orqali namoyon bo‘ladi. tuproqlarning singdiruvchi kompleksi ion almashtirish qobiliyatiga ega bo‘lgan, tuproqning qattiq fazasiga uning singdirish kompleksi (tsk) deyiladi. bu o‘rinda tuproqni qattiq fazasi deyilganda uning mineral, organik va organo-mineral qismlarini kompleks, ya’ni birgalikda tushunish lozim. tsk da almashinish qobiliyatiga ega bo‘lgan kationlar bo‘lishi kerak, aks holda tsk bilan tuproq eritmasi o‘rtasida ion almashinishi sodir bo‘lmaydi. bu ta’rif, ya’ni tskga berilgan tavsif mukammalashtirishga muhtoj. negaki, tuproq qattiq fazasining hammasi ham …

3 / 12

atdan hamma vaqt ham o‘zaro teng kelavermaydi. singdirilgan kationlar summasi ph ga bog‘liqligi uchun singdirish sig‘imiga teng yoki teng bo‘lmagan hollar tuproqlarda kuzatiladi. tuproqni singdirish sig‘imi ularning mexanik, minerologik tarkibiga, gumus miqdori va sifatiga bog‘liq bo‘ladi. tuproqni paydo bo‘lishida qatnashadigan minerallarni kation singdirish sig‘imi bir xil bo‘lmay, quyidagi ko‘rsatkichlarga ega. minerallar singdirish sig‘imi smektitlar 55-120 kaolinit 2-15 gallauzit 15-25 illit 20-40 wermikulit 60-150 xlorit 10-40 muskovit 10-50 allofanlar 50-100 montmorillonit 80-120 22-jadval ba’zi minerallarning kation singdirish sig‘imi mg.ekv100 g keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra eng kichik ko‘rsatkich kaolinitga to‘g‘ri kelsa nisbatan yuqori ko‘rsatkich vermikulit va montmorillonitga to‘g‘ri keladi. o‘zbekistonda tarqalgan tipik bo‘z tuproqlar, voha bo‘z-o‘tloqi hamda voha o‘tloqi tuproqlarining minerologik tarkibida gidroslyudalar, xlorit ko‘pchilikni tashkil qiladi va oz, juda oz miqdorda kaolinit va montmorillonitlar mavjud. agar tuproqning singdirish sig‘imini ana shu minerallar va gumus aks ettirishini e’tiborga olsak, tuproqlarimizning singdirish sig‘imi ancha kichik ekanligi ravshan bo‘ladi. buni quyidagi jadvaldan ko‘rish mumkin. elektrolitik …

4 / 12

aytar jarayon sodir bo`ladi. bir vaqtning o`zida eritmada molekulalar ionlarga ajraladi va ionlar qayta birikib molekulalarni hosil qiladi. masalan: hcn ↔ h+ + cn- bu -erigan modda molekulalarining faqat bir qismi ionlarga dissosilanganini ko`rsatadi. eritmadagi elektrolit molekulalarining ionlarga ajralgan qismini elektrolitning umumiy miqdoriga nisbatini ko`rsatuvchi son elektrolitik dissosilanish darajasi deb ataladi va harfi bilan belgilanadi. dissosilanish darajasi elektrolitning tabiatiga va eritmaning konsentrasiyasiga bog`liq. konsentrasiya kamayishi bilan kuchsiz elektrolitning dissosilanish darajasi ortadi. kuchli elektrolitlar to`la dissosilangani uchun dissosilanish darajasining qiymati birga teng bo`lishi kerak edi. lekin dissosilanish darajasi ning elektr o`tkazuvchanlik va boshqa usullar bilan aniqlangan qiymatlari hamma vaqt birdan kichik bo`lgan. buning sababi shundaki, bir ion o`zini qurshab olgan boshqa ionlarga elektrostatik ta’sir qiladi. ionlarning o`zaro ta’siri elektr o`tkazuvchanlikni kamaytiradi, ionlarning kimyoviy reaksiyaga kirishish xossasini sustlashtiradi, ionlarning konsentrasiyasini haqiqatda kamaytirib ko`rsatadi, ya’ni elektrolit to`la dissosilanmagandek bo`ladi. shuning uchun tajribada aniqlangan dissosilanish darajasini – faqat zohiriy dissosilanish daraja deb qabul qilingan. …

5 / 12

ssosilanish darajasi kichik bo`lgan kislotalar qancha katta bo`lsa u shuncha kuchli bo`ladi kuchsiz elektrolitning elektrolitik dissosilanishi qaytar jarayon bo`lib u quyidagicha ifodalanadi: massalar ta’siri qonuniga ko`ra, bu ifoda kuchsiz elektrolit eritmasida ionlar konsentrasiyasi ko`paytmasining dissosilanmagan molekulalar konsentrasiyasiga nisbati biron o`zgarmas kattalik kdis ga teng bo`lishini ko`rsatadi. kdis dissosilanish konstantasi deb ataladi. dissosilanish konstantasining qiymatiga qarab elektrolitning ionlarga dissosilanish qobiliyati to`g`risida fikr yuritish mumkin. elektrolit qancha kuchli bo`lsa, ionlar konsentrasiyasi shuncha katta bo`ladi, demak, dissosilanish konstantasining qiymati kdis ham shunchalik katta bo`ladi. dissosilanish konstantasining, dissosilanish darajasidan farqi shuki, u eritmadagi elektrolit konsentrasiyasiga bog`liq emas. eritmadagi ionlardan birining konsentrasyasi o`zgarsa, ionlar muvozanati siljiydi. misol. sirka kislota quyidagi tenglama bo`yicha dissosilanadi. ch 3cooh  h  ch3coo- agar bu kislota eritmasiga, uning c2h3o2- ionini tutgan tuzidan qo`shsak, yuqorida keltirilgan muvozanat sirka kislota molekulalari hosil bo`ladigan tomonga siljiydi: ch3 cooh  h+ + ch 3coo- muvozanatning siljishi agar sirka kislota eritmasiga ishqor qo`shsak, gidroksid …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrolitik eritmalarning elektr o’tkazuvchanligi"

слайд 1 elektrolitik eritmalarning elektr o’tkazauvchanligi reja : elektrolitlar haqida tushuncha kuchli va kuchsiz elektrolitlar karbasiklik va kuchsiz elektrolitlar elektrolitning elektr o’tkazuvchanligi kation va anionlarning eritmadagi harakati fizik singdirish jarayonida odatda butun molekula, ya’ni gazlar va elektrolitlar, suv bug‘lari butunicha yutiladi. bunga tuproq kolloid zarrachasi ustidagi plyonkali suvni misol keltirish yaxshi natija beradi. tuproq kolloid zarrachalari orqali dissotsiatsiyalanmagan qattiq molekulyar eritmadagi zarrachalar ham yutiladi. fizik singdirishda yutilgan molekulalar kolloid zarracha tarkibiga kirib joylashib ololmaydi. faqat ularning yuzalariga konsentrlanadi, ya’ni to‘planadi. aydinyan (1933) ma’lumotlariga ko‘ra bu jarayonda tuproqlarning singdirish...

This file contains 12 pages in PPTX format (252.3 KB). To download "elektrolitik eritmalarning elektr o’tkazuvchanligi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrolitik eritmalarning elek… PPTX 12 pages Free download Telegram