лутфий

DOC 122,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662751787.doc луtфий лутфий мавлоно лутфий xiv—xv асрлардаги ўзбек мумтоз адабиётининг атокли намояндаси бўлиб, ўзининг ўзбек ва форс-тожик тилларидаги асарлари билан шаркда катта шухрат козонган сўз санъаткоридир. шоирнинг хаёти ва ижоди хакдда замондошлари давлатшоҳ самаркандий, шамсиддин сомий, хондамир, абдулла қобулий каби тазкиранависларнинг асарларида мухим қайд ва мулохазалар учрайди. хусусан, лутфийни яқиндан билган, у билан устоз ва шогирдлик рутбаси билан борланган алишер навоий асарларида келтирилган маълумотлар ғоят қимматлидир. шарқ адабиёти тарихида лутфий тахаллуси билан асарлар яратган ижодкорлар кўпгина бўлиб, «қомус ул-аълам» асарида улардан айримлари санаб утилган. алишер навоий ва абдурахмон жомий билан якин мулоқотда бўлиб, ўзининг асарлари билан хуросон ва мовароуннахр адабий муҳитида чуқур из колдирган мавлоно лутфий «малик ал-калом», яъни «сўз подшоси» (алишер навоий) унвони билан шуҳрат қозонди. лутфуллох лутфий алишер навоий «мажолис ун-нафоис» асарида гувохлик беришича, 99 йил умр кўрган. шоирнинг замонига оид манбалардаги маълумотлар асосида унинг таваллуд санаси 1366 йил деб кўрсатилган. лутфий бошланғич таҳсилдан кейин мадрасаларда ўз даврининг …

а араб адабиётларини ҳам қунт билан ўрганади. унинг хофиз, камол хужандий ва насимий меросларига рағбати айниқса катга эди. амир темур давридан бошлаб хуросан ва мовароуннахрда руй берган сиёсий марказлашув самараси улароқ шаклланган адабий муҳит лутфийни ҳам ўз майдонига тортди. унинг ғазаллари оғизга тушиб, мушоираларнинг ва адабий суҳбатларнинг мавзуига айланди. оддийгина хаёт тарзига ўрганган, дарвишларга хос хокисорлик билан муътабарлик касб этган бу шоирнинг шеърлари чуқур фикрларни содда сўзлар ердамида юкори бадиий буёкларда ифодалай олиши билан ажралиб турар ва шеърлари шу жихати билан навоий ва жомий каби адабиёт хомийларининг дикдат-эътиборини козонган эди. мавлоно лутфийдан бизгача салмоклигина адабий мерос етиб келган бўлиб, унинг катта кисмини лирик асарлар ташкил қилади. лутфийнинг лирикадаги серкирра ижоди хакида алишер навоий «мажолис ун-нафоис» асарида қўйидагиларни ёзади: «мавлоно лутфий ўз замонасининг «маликул-калом»и эрди. туркий ва форсийда беназир эди, аммо туркийда шухрати кўпрок эрди ва туркча девони машхур». шоирнинг форсий тилдаги асарларини тўплаб девон тўзгани бизга маълум бўлмасада, унинг бу …

ни яратган. профессор е.э. бертельс, шоир бу маснавийни фирдавсийнинг «шохнома»си услубидаги кахрамонлик асари сифатида режалаштирган бўлиши керак деб айтади. лекин кандайдир сабабларга кўра шоир уни оққа кўчирмаган. навоий ҳам уни «окка кўчирмагани («баёзга ёзмогони учун») учун шухрат тутмади» деб айтади. шарқ маданияти тарихига оид манбаларда лутфийнинг ахлоқ-одоб мавзуида «машкун ул-хакойик» номи билан ҳам асар яратган-лиги эсланади. хутанлик мулла исматулланинг «тарихи мусикиюн» асарида лутфийнинг мусикд тарихи билан ҳам шугулланганлиги, куйлар басталаганлига кдйд этилади. карийб юз йил умр кўрган дахо шоирнинг ижод камрови ҳам ранг-баранг бўлганлиги, хусусан, бадиий адабиёт сохасида кўп ишларга улгурганлиги шубҳасиздир. лутфийнинг она тилидаги лирик асарларидан иборат девони ўз давридаёқ хуросон ва мовароуннахрдан ташқари туркий тилда сўзлашувчи кўпгина улкаларга ҳам кириб борган эди. кейин бу худуд янада кенгайиб борди. шоир девонининг республикамиздан ташқари кўпгина мамлакатлар кутубхона хазиналарида сақланаётган кулёзмалари шундан далолат беради. республикамизда ўзбекистон фанлар академияси шарқшунослик институти фондида лутфий девонининг ўнлаб нодир нусхалари сақланади. ушбу манбалар девоннинг лондон …

а ишқнинг дунёвий талкинларини ҳам юксак санъат билан акс эттирилганлигини кўзатамиз. навоий ўзининг «манокиби пахдавон муҳаммад» асарида лутфийни «зохир ахди шуароси», яъни дунёвий мавзулар талкинида махорат кўрсатган шоир сифатида алохида характерлайди. шоир лирикасида анча кенг ўрин тутган дунёвий мавзулар, айни пайтда, диний-тасаввуфий маюулар билан уйғунлашиб, бир-бирини тўлдириб келади. шу тарзда улар мажоз ва ҳақиқат бирлигини ташкил қилади. аллох ўзи яратган мавжудот ва махлукотлар орасида инсонни энг муътабар поғонага кўтарди. унта ўз нурини берди. инсон шунинг учун ҳам азиздир. у ҳусн бобида ҳам «мазуари сунъи илохдир». одам шу қадар буюк моҳиятки, аллох, унинг юзида ўз аксини кўради. лутфийнинг қуйидаги байтида шу мазмунга ишора қилувчи теран бир фикр ўзининг гўзал бадиий ифодасини топган: улки хусн этти баҳона элни шайдо килгали, кўзгудек кидди сени ўзини пайдо 10шрали. шоир асарлари унинг уша даврда кенг таркалган тасаввуф гоялари таъсирида бўлганлигидан далолат беради. аллох дунёни мукаммал гўзаллик тимсоли сифатида яратган, шу гўзаллик огушидаги одамнинг борликни идрок …

ўлиши, шодлик ва тарона охднглари билан бир каторда инсон кадрияти ва унинг орзу-умидларини оёк ости килувчи «кажрафтор чарх», «сергина фалак», «жахрлатпеша одамлар»дан озурдахрллик кай-фиятлари ҳам юз кўрсатади. бундай тасвирларда шоир ўзини ураб тўрган хдётга хдр жихатдан якинлашиб боради. лутфийнинг ҳамиша яхшиликка умидвор бўлган ошиқ; нидоларини ўз ичига олган шоҳ байтларидан бирида қўйидаги талкдшга кўзи-миз тушади. йуқ турур ёлгўз бу лутфий жонига жаври рақиб, қайда бир доно дурур ул жаври нодон тортадур. лутфийнинг ўзига хос катта махорати ҳам дастлаб, бир томондан қаламга олинаётган барча мавзуларни қўлай очиб берадиган поэтик образлар воситасида тасвирлаш билан китобхонлар қалбига йул топишидадир. услуб соддалиги, ифодаларнинг халқчиллиги, шеър вазнининг халқ қўшиқларига якинлиги лутфий лирикасининг муваффакиятини таъмин этган иккинчи муҳим омилдир. лутфий ғазаллари арўзнинг ранг-баранг тармокларида ёзилган ва улар аксар ҳолларда ҳажм жиҳатидан жуда ихчамдир. у ўз ғазалларида арўзнинг халқ қўшиқларига яқин тўрган охангдор, уйноқи ўлчовларини танлайди. лутфий шеърларида халқ урф-одатлари, маросим лавҳаларини тез-тез учратиш мумкин. лутфий ўз …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"лутфий" haqida

1662751787.doc луtфий лутфий мавлоно лутфий xiv—xv асрлардаги ўзбек мумтоз адабиётининг атокли намояндаси бўлиб, ўзининг ўзбек ва форс-тожик тилларидаги асарлари билан шаркда катта шухрат козонган сўз санъаткоридир. шоирнинг хаёти ва ижоди хакдда замондошлари давлатшоҳ самаркандий, шамсиддин сомий, хондамир, абдулла қобулий каби тазкиранависларнинг асарларида мухим қайд ва мулохазалар учрайди. хусусан, лутфийни яқиндан билган, у билан устоз ва шогирдлик рутбаси билан борланган алишер навоий асарларида келтирилган маълумотлар ғоят қимматлидир. шарқ адабиёти тарихида лутфий тахаллуси билан асарлар яратган ижодкорлар кўпгина бўлиб, «қомус ул-аълам» асарида улардан айримлари санаб утилган. алишер навоий ва абдурахмон жомий билан якин мулоқотда бўлиб, ўзининг асарлари билан хуросон ва мовароун...

DOC format, 122,5 KB. "лутфий"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: лутфий DOC Bepul yuklash Telegram