temuriylar davrida ta'lim-tarbiya va pedagogik gʻoyalar taraqqiyoti

DOCX 8 sahifa 29,6 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 29,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi ozbekiston milliy university kimyo fakulteli noorganik kimyo kafedrasi mustaqil ish mavzu: temuriylar davrida ta'lim-tarbiya va pedagogik gʻoyalar taraqqiyoti o'quvchi: 2024-2025-o'quv yili reja: 1. temuriylar davrida ta'limning umumiy ko'rinishi 2. temuriylar davrida maktablar va madrasalar 3. temuriy hukmdorlar va ularning ta'lim-tarbiyaga qo'shgan hissasi 1. temuriylar davrida ta'limning umumiy ko'rinishi temuriylar davrida ta'limning umumiy ko'rinishi haqida ma'lumot berishdan avval, bu davr o'rta osiyo va xuroson hududida temuriylar saltanatining gullab-yashnagan davri ekanligini eslash lozimdir. bu davr 14–15 asrlarda cho'rilab, ilm-fan va san'atning rivojlangan davri hisoblanadi. temuriylar davlatida ta'limning rivojlanishida amir temur va uning avlodi, xususan, ulug'bekning hissasi katta bo'lgan. amir temur (1336–1405) o'z imperiyasini o'rnatib, turli ilm-fan sohalarini rag'batlantirib, ko'plab madrasalar, kutubxonalar va ilmgohlar qurgan. ulug'bek (1394–1449) davrida ta'lim va ilm-fan eng yuqori cho'qqiga chiqdi. ulug'bek samarqandda 1420-yillarda ulug'bek madrasasini qurdirdi, bu madrasada matematika, astronomiya, falsafa va boshqa fanlar o'rgatildi. ulug'bekning o'zi mashhur astronom va …

2 / 8

va ma'lumotlarga keladigan bo'lsak, temuriylar davrida samarqand va buxoro singari shaharlar mintaqadagi eng asosiy ilmiy markazlarga aylangan edi. hech bo'lmaganda 100 dan ortiq madrasalar temuriylar davrida o'z faoliyatini olib borgan. ulug'bek madrasasining o'quv dasturlarida talabalarning nazariy va amaliy bilimlarini oshirishga qaratilgan jiddiy fanlar o'qitilgan. astronomiya sohasida ulug'bek tomonidan olib borilgan ishlar o'z davri uchun ulkan yangilik edi. masalan, ulug'bekning "zij-i sultoniy" asari astronomiya bo'yicha nihoyatda aniq va muhim asar hisoblanadi. u 1018 yulduzni aniqlab, ularning joylashuvi va xarakatlarini hisobladi. din va ilmiy bilimlar yuksalishida bu davrda bir qancha taniqli shaxslar o'z hissalarini qo'shganlar. ulardan biri qozizoda rumiy bo'lib, u ulug'bek rasadxonasi va madrasa faoliyatida muhim rol o'ynagan. qozizoda rumiy bo'lajak astronomlarni tayyorlashda aniq matematik usullarni qo'llagan. xulosa qilib aytganda, temuriylar davrida ta'lim va ilm-fan sohasidagi yutuqlar faqat mintaqaviy ahamiyat bilan cheklanmay, balki dunyo ilm-fan taraqqiyotiga ham katta ta'sir ko'rsatgan. bu davrda ko'plab mashhur ilmiy ishlanmalar yaratilgan va ular hali hamon …

3 / 8

soni keskin oshdi. abu sa'id devonidagi ma'lumotlarga ko'ra, o‘sha paytda samarqandda yuzdan ortiq madrasalar faoliyat yuritgan. ular orasida ulug‘bek madrasasi eng mashhurlaridan biri edi. bu madrasa o'zining ilg'or o'quv dasturlari va zamonaviy astronomiya asboblari bilan tanilgan edi. 1420 yilda qurilgan bu madrasa o‘zbekistonning eski shahri, samarqandda joylashgan. ulug‘bek madrasasi, hirotda va samarqanddagi madrasalar ko‘p bo‘lib, ularda zamonaning eng ilg‘or olimlari dars berishgan. bunday madrasa va maktablarda asosan qur'on, fiqh, hadis, tafsir, adabiyot, mantiq, falakiyot, riyoziyot, tibbiyot, va falsafa fanlari o‘rgatilgan. madrasalar o'z vaqtida o‘sha davr ilm-fanining yetakchi markazlari hisoblangan. boshqa maydondagi ko'rinadigan yutuqlardan biri bu alisher navoiy va abdurahmon jomiy kabi buyuk olimlar, shoirlar va mutafakkirlarning faoliyati edi. ular ta'lim, ilm, va san'atning rivojiga katta hissa qo'shishdi. hirotda davlat tomonidan moliyalashtirilgan nizomiya va shohruxiya madrasalari muhim rol o‘ynagan. hirotda faoliyat olib borgan 60 ta madrasa borligi ma'lum. temuriylar davrida qurilgan madrasalar va maktablarning aksariyati o'z o'quv dasturlarida quyidagi fanlarni o'z …

4 / 8

asi oʻrta asrlar sharqida katta ahamiyatga ega boʻlgan sulolalarning biridir va ularning ta'lim-tarbiya sohasiga qo‘shgan hissasi hali ham diqqatga sazovor. temuriylar davrida ilm-fan va madaniyat rivoji yuksak darajaga koʻtarildi. temuriy hukmdorlar, xususan, amir temur va uning avlodlari ilm-fan, san'at va madaniyatning rivojlanishiga bevosita ta'sir koʻrsatdilar va bir qator muhim xizmatlar qildilar. amir temur (1336-1405) oʻz davlatchiligini mustahkamlash bilan bir qatorda ilm-fan va madaniyatni rivojlantirishga alohida e'tibor qaratdi. u samarqand shahrini oʻz imperiyasining poytaxti qilib belgiladi va uni ilm-fan va madaniyat markaziga aylantirdi. samarqandda astronomiya va matematika bo‘yicha mashhur olimlar faoliyat olib borishdi. ulardan biri ulug‘bekning bobosi bo‘lgan mashhur astronom va matematik qazizoda rumi edi. mirzo ulugʻbek (1394-1449) amir temurning nevarasi bo‘lib, u faqat hukmdor bo‘lib qolmay, ilm-fan sohasi bilan ham shug‘ullangan. 1424-1429 yillarda samarqandda ulugʻbek rasadxonasi boʻlib, bu joyda u koʻplab olimlar bilan hamkorlikda yulduzlarni kuzatish va ularning harakatlarini oʻrganish bilan shug‘ullangan. ulug‘bekning yetkazgan eng muhim ilmiy mevalaridan biri "ziji …

5 / 8

va davlat arbobi boʻlib, uning asarlari nafaqat oʻz davrida, balki keyingi asrlarda ham katta qadriyat sifatida qadrlandi. sulton husayn boyqaro va alisher navoiy ikki doʻst boʻlishgan va ular oʻrtasida koʻplab yozma aloqalar bo‘lgan. temuriy hukmdorlar zamonida qurilgan madrasa va bilim maskanlari ham ularning ta'lim-tarbiyaga qo‘shgan hissasidan dalolat beradi. masalan, ulug‘bek madrasalari ilm-fanning turli sohalarida yetuk olimlar tayyorlagan. ulug‘bek madrasasi faqat islom fanlari emas, balki tabiiy fanlar, matematika va astronomiyani o‘rgatishda ham mashhur edi. umuman, temuriylar davri sharq uyg‘onish davrining muhim qismlaridan biri sifatida nishonlanadi va ular ilm-fan, san'at va madaniyatning rivojlanishida muhim rol oʻynagan. bu davrda yaratilgan ilmiy va madaniy meros butun dunyo uchun katta boylik hisoblanadi. temuriylar madaniyat va ilm-fan rivojida nafaqat oʻz vaqtida, balki keyingi avlodlarga ham o‘rnak boʻldi.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"temuriylar davrida ta'lim-tarbiya va pedagogik gʻoyalar taraqqiyoti" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi ozbekiston milliy university kimyo fakulteli noorganik kimyo kafedrasi mustaqil ish mavzu: temuriylar davrida ta'lim-tarbiya va pedagogik gʻoyalar taraqqiyoti o'quvchi: 2024-2025-o'quv yili reja: 1. temuriylar davrida ta'limning umumiy ko'rinishi 2. temuriylar davrida maktablar va madrasalar 3. temuriy hukmdorlar va ularning ta'lim-tarbiyaga qo'shgan hissasi 1. temuriylar davrida ta'limning umumiy ko'rinishi temuriylar davrida ta'limning umumiy ko'rinishi haqida ma'lumot berishdan avval, bu davr o'rta osiyo va xuroson hududida temuriylar saltanatining gullab-yashnagan davri ekanligini eslash lozimdir. bu davr 14–15 asrlarda cho'rilab, ilm-fan va san'atning rivojlangan davri hisoblanadi. temuriylar davlatida ta'limning rivojl...

Bu fayl DOCX formatida 8 sahifadan iborat (29,6 KB). "temuriylar davrida ta'lim-tarbiya va pedagogik gʻoyalar taraqqiyoti"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: temuriylar davrida ta'lim-tarbi… DOCX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram