sharq uyg’onish davrida (1-renessans) ilm-fan pedagogik fikrlar.

DOC 12 стр. 165,5 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 165,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

αζαρ o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan innovatsiyalar vazirligi o’zbekiston milliy universiteti fakultet: kimyo mustaqil ish mavzu: sharq uyg’onish davrida (1-renessans) ilm-fan pedagogik fikrlar toshkent -2024 reja: 1. sharq uyg`onish davrida ilm-fan va madaniyat 2. muhammad ibn muso al-xorazmiyning ilmiy merosi va uning didaktik qarashlari 1. sharq uyg`onish davrida ilm-fan va madaniyat arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o`zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta`sir etdi. madaniy hayotda yuz bergan ko`tarinkilik ma`naviy hayotda ham o`zgarishlar bo`lishiga olib keldi. ana shu ko`tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va o`rta sharqni qamrab olganligi uchun ham sharq uyg`onish davri deb ataldi. bu uyg`onish jarayoni ix asrdan boshlab xv-xvi asrlargacha davom etdi. arab xalifaligida ix asrda vujudga kelgan uyg`onish davri xalifalikning bag`dod, damashq, xalab shaharlarida boshlanib, barcha boshqa xalqlar madaniy hayotiga tarqalgan, bu esa u davlatlarning ham madaniy rivojlanishga zamin tayyorlagan. xalifalik yemirilishi jarayonida tashkil topgan mustaqil davlatlardagi madaniy rivojlanish xalifalik davridagi madaniy rivojlanishning …

2 / 12

r va xurosondagi olimlarni to`plab, ularning ilmiy ijodiga sharoit yaratib bergan. bular orasida al-xorazmiy, al-xuttaliy, al-javhariy, al-farg`oniy, al-marazviy kabi vatandosh olimlarimiz ham bo`lgan. al-ma`mun xalifalik taxtiga o`tirgach u olimlarning barchasini bag`dodga chaqirib oladi va “bayt-ul-hikma” -donishmandlik uyi (“ma`mun akademiyasi”)da arab olimlari bilan hamkorlikda ilm-fan ravnaq topadi. shuningdek, qadimgi yaratilgan madaniy yodgorliklar, ular xoh yunon, xoh arab, xoh movarounnahr va xuroson xalqining eng qadimgi antik davrlar madaniyati bo`lsin, uyg`onish davri madaniyatining yaratilishi va rivojlanishiga asos bo`lib xizmat qildi. agar arablar markaziy osiyoni bosib olib, bu yerda ilgari mavjud bo`lgan fan va madaniyat o`choqlarini yo`qotgan bo`lsalar, ko`p o`tmay qadimiy ilmiy an`ana asta-sekin tiklanib, natijada ilm-fanning yetuk siymolari yetishib chiqa boshlaydi. bularning barchasining bir-biriga qo`shiluvi natijasida sharqda bir butun madaniyat tarkib topadi va rivojlana boshlaydi. yaqin va o`rta sharqda, jumladan, eron, kavkazorti va movarounnahrda savdo aloqalarining rivojlanganligi, ilm-fan, hunarmandchilikning taraqqiy etishi moddiy va madaniy aloqalarning barchasi umumiy rivojlanishga ta`sir etdi. yaqin va o`rta …

3 / 12

di. movarounnahrda, xususan, xorazm, urganch, farg`ona, samarqand va buxoro to`qimachilik mahsulotlari, ayniqsa samarqand va buxoro shoyisi dunyoga mashhur bo`lgan. qishloq xo`jaligi va hunarmandchilik, sanoat mahsulotlariningishlab chiqarilishi savdoning rivojlanishiga yo`l ochdi. natijada yaqin va o`rta sharq mamlakatlarining chet davlatlar: ispaniya, hindiston, xitoy, vizantiya bilan savdo ishlari ko`lami ortib bordi. pireney yarim orolining arablar tomonidan bosib olinishi insoniyat tarixining yangi sahifalarini ochib berdi. bu jarayonning, ayniqsa, ovro`pa uchun ahamiyati beqiyos bo`ldi. sharq faqatgina ovro`po madaniyatining rivojiga ta`sir etibgina qolmay, balki umuman, ovro`polik odamning psixologiyasi, tafakkuri, xarakteri, hayot tarzini tarixiy jarayonni tubdan o`zgartirib yubordi. bu esa o`z navbatida matematika, falsafa, astronomiya, tabiiyot, tibbiyot, xulq-odob, turmush tarzi, ijtimoiy-iqtisodiy hayotiga ta`sir etdi. x asrdan boshlab movarounnahr va xurosonda mustaqil feodal davlatlar–tohiriylar, somoniylar, qoraxoniylar, g`aznaviylar, saljuqiylar, xorazmshohlar davlatlarining paydo bo`lishida xalifalikning yemirilishi ham madaniy hayotning yanada ravnaq topishiga olib keldi. bu davrda pul muomalasi rivojlandi. jamiyat siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayotidagi o`zgarishlar, albatta madaniy hayotga o`z ta`sirini o`tkazmasdan …

4 / 12

n. kitob do`konlarida olim va fozil kishilar uchrashib, ilmiy muloqot, munozaralar o`tkazganlar. abu ali ibn sino kitob do`konlaridan birida forobiyning aristotel “metafizika”siga yozgan sharhlarini sotib olganligini tarjimai holida hikoya qiladi. buxoro amiri saroyida esa yirik kutubxona mavjud bo`lgan. amir kutubxonasini o`sha davrdagi sheroz kutubxonasi bilan bellasha oladigan yagona kutubxona sifatida tan olganlar. somoniylar davrida rudakiy, firdavsiy, al-xorazmiy, al-farg`oniy, abu rayhon beruniy va abu ali ibn sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar. x asrning ikkinchi yarmidan tashkil topgan qoraxoniylar davlatida ham ba`zi xonlar o`z saroylarida kutubxonalar tashkil etdilar. bu kutubxonalarda arab va hatto g`arbiy yevropa olimlarining asarlari ham mavjud edi. bu davrda turkiy til shakllanib bordi. yusuf xos hojib, mahmud qoshg`ariy kabi olimlar jahon ahamiyatiga ega bo`lgan asarlarini yaratdilar. xi asr boshida g`aznaviylar davlati, keyinroq saljuqiylar, xorazmshohlar davlati tashkil topdi. g`aznaviylar davrida ham ilmiy, ijtimoiy-falsafiy fikrlar rivojlandi. mahmud g`aznaviy o`z saroyiga juda katta madaniy boyliklarni to`playdi, olimlarni ilmiy ishga taklif etadi. jumladan, …

5 / 12

din peshvolari, so`fiylarga katta e`tibor berib, g`amxo`rlik qiladi. uning katta xizmatlaridan yana biri taqvimni isloh qilgani. u 1074 yili o`rta sharq mamlakatlari uchun kalendar-taqvim tuzadiki, bu taqvim hozirgacha eng takomillashgan kalendarlardan biri hisoblanadi. xi asrda xorazmda ilm-fan taraqqiy etadi. xorazm shohi ma`mun ii o`z saroyiga zabardast olimlarni taklif etadi. u tashkil etgan “bayt-ul-hikma” -donishmandlar uyi tarixda “ma`mun akademiyasi” deb nom qoldirgan. bu akademiyaning rivoj topishida abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, tarixchi miskavayx, riyoziyotchi abu nasr ibn iroq, faylasuf abu sahl al-masixiy, tabib abulxayr xammor kabi olimlar ilmiy ijod bilan shug`ullanganlar. lekin toj-taxt uchun kurash natijasida bu ilm dargohi o`z faoliyatini to`xtatib, olimlar tarqab ketadi. movarounnahr va xurosonda ix asrlarga kelib ma`naviy ko`tarilish sharq renessansi – uyg`onish davrining boshlanishga olib keldi. movarounnahrda ilm-fan va ma`rifat sohasida o`z xizmatlari bilan dunyoga mashhur bo`lgan faylasuf va munajjim, matematika, fizika, tibbiyot, tarix, til va adabiyot, pedagogika sohasida ilmiy merosi bilan nom qoldirgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sharq uyg’onish davrida (1-renessans) ilm-fan pedagogik fikrlar."

αζαρ o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan innovatsiyalar vazirligi o’zbekiston milliy universiteti fakultet: kimyo mustaqil ish mavzu: sharq uyg’onish davrida (1-renessans) ilm-fan pedagogik fikrlar toshkent -2024 reja: 1. sharq uyg`onish davrida ilm-fan va madaniyat 2. muhammad ibn muso al-xorazmiyning ilmiy merosi va uning didaktik qarashlari 1. sharq uyg`onish davrida ilm-fan va madaniyat arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o`zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta`sir etdi. madaniy hayotda yuz bergan ko`tarinkilik ma`naviy hayotda ham o`zgarishlar bo`lishiga olib keldi. ana shu ko`tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va o`rta sharqni qamrab olganligi uchun ham sharq uyg`onish davri deb ataldi. bu uyg`onish jarayoni ix asrdan boshlab xv-xv...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOC (165,5 КБ). Чтобы скачать "sharq uyg’onish davrida (1-renessans) ilm-fan pedagogik fikrlar.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sharq uyg’onish davrida (1-rene… DOC 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram