ko'chirma va o'zlashtirma gaplar

PPTX 15 pages 398.1 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 398.1 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation ko'chirma va o'zlashtirma gaplar shirinboyeva komila 01 to'g'ridan-to'g'ri nutqni bilvosita nutqqa o'tkazish qoidalari 02 to'g'ridan-to'g'ri va bilvosita nutq tushunchalari 03 mashq va misollar reja: so'roq gaplarning bilvosita nutqda ifodalanishi bilvosita nutqda so'roq gaplarni ifodalashda fe’lning (so'radi, so'rashdi, qiziqdi va hokazo) turli shakllari va zarracha-bog'lovchi so'zlar (mi, -mi, -dir, -dur va hokazo) o'zgarishi mumkin, jumladan, samarqand viloyatining grammatika qo'llanmalarida 7-bobda batafsil bayon etilgan. toshkent shahridagi 5-maktab o'quvchilarining 2023-yilgi ona tili imtihonida berilgan 3-savol bilvosita nutqda ifodalashni talab qilgan bo'lib, bu savol 2 qismdan iborat edi. so'roq gaplarning bilvosita nutqda ifodalanishi, asosan, so'roq olmoshlari (kim, nima, qayerda, qachon va hokazo) yordamida amalga oshiriladi, masalan, “qayerdasiz?” degan savol bilvosita nutqda “uning qayerda ekanligini so'radi” ko'rinishida ifodalanadi. bilvosita nutqning xususiyatlari bilvosita nutqda so‘zlashuvchining his-tuyg‘ulari, masalan, hayrat, g‘azab yoki quvonch kabi 5 ta his-tuyg‘u ifodalanadi, lekin ular bilvosita ravishda, hikoya orqali beriladi, 19-asr adabiyotida keng qo‘llanilgan. bilvosita savol gaplarida so‘roq olmoshlari va so‘roq …

2 / 15

rning kelishik shakllari ham o’zgaradi; 5 ta kelishik (ot, jo’nalish, tushum, chiqish, undov) mavjud bo’lib, ularning har biri uchun olmoshlarning alohida shakllari mavjud. noto’g’ri gapda, ya’ni bilvosita nutqda, olmoshlar asosiy gapdagi shaxslarga moslashtiriladi. masalan, "u dedi: men boraman" jumlasi "u mening borishimni aytdi" deb o'zgaradi, bu yerda 3 ta shaxs o'zgarishlarini kuzatish mumkin. undov gaplarning bilvosita nutqda ifodalanishi toshkentdagi 1990-yillardagi voqealarni tasvirlashda "o't o'chiring!" degan undov gap, bilvosita nutqda "u o'tni o'chirishni iltimos qildi" yoki "u o't o'chirishni buyurdi" kabi variantlarda ifodalanishi mumkin. undov gaplarning bilvosita nutqda ifodalanishi, masalan, "yordam bering!" degan undov gap samarqandda 2023-yilda sodir bo'lgan voqea haqida hikoya qilinganda "u yordam so'raganini aytdi" kabi bilvosita nutqda ifodalanadi. bilvosita nutqda undov gaplarning ma'nosi saqlanib qolsa-da, undov belgisi ( !) ishlatilmaydi va gapning tuzilishi o'zgaradi, bu 3-shaxs fe'llari orqali amalga oshiriladi. zamonlarning o'zgarishi uzbek tilining turli shevalarida, xususan, farg'ona vodiysida va xorazmda, "bo'lish" fe'lining zamon shakllarida 3 tadan ortiq …

3 / 15

and va buxoro)dagi 5 ta misolda ko'rsatiladi. bilvosita nutqda asosiy fe'l (deydi, aytdi) va bog'lovchi so'zlardan keyin fe'lning zamon shakli o'zgaradi, masalan, "u aytdiki, u 2 kun oldin toshkentga borgan" jumlasida. buyruq gaplarning bilvosita nutqda ifodalanishi samarqanddagi 1-litsеydа o'qituvchi o'quvchilarga "darslikning 10-betini o'qing!" dedi. bilvosita nutqda: "o'qituvchi o'quvchilarga darslikning 10-betini o'qishni buyurdi" shaklida ifodalanadi. bu, buyruq gapning bilvosita nutqdagi ifodalanishiga misoldir. buyruq gaplar bilvosita nutqda, masalan, "3-maktab o'quvchilari, 5-sinf darsligidagi 22-mashqni bajaring!" gapini "o'qituvchi 3-maktab 5-sinf o'quvchilariga 22-mashqni bajarishni buyurdi" deb ifodalash mumkin. farg'ona viloyatining 2-maktabida o'tkazilgan testda, 15-savolga javob berishda "javobni yozing!" degan buyruq gap bilvosita nutqda "testda ishtirokchilarga 15-savolga javob yozish talab qilindi" kabi ifodalanadi. to'g'ridan-to'g'ri nutqdan bilvosita nutqqa o'tish to'g'ridan bilvosita nutqqa o'tishda, so'z tartibi va bog'lovchi so'zlarning qo'llanishi 3ta asosiy qoidaga bo'ysunadi, jumladan, gapning turiga qarab, xorazm viloyati 1-litseyining grammatika darsliklarida ta'kidlanganidek. to'g'ridan to'g'ri nutqni bilvosita nutqqa o'tkazishda fe'lning zamonini 2-3 birlikka o'zgartirish, masalan, hozirgi zamon …

4 / 15

srga oid 30 dan ortiq yozuvda, bilvosita nutqda joylashgan vaqt ko'rsatgichlari grammatik jihatdan o'zgarishga uchraganini ko'rish mumkin. samarqanddagi 15-asrga oid qo'lyozmalarda, jumlalardagi vaqt ko'rsatgichlari, masalan, "kecha", "bugun", "ertaga" so'zlari bilan ifodalangan to'g'ridan-to'g'ri nutqdagi joylashuvi 2 ta usulda kuzatilgan. to'g'ridan-to'g'ri va bilvosita nutq nima? to'g'ridan-to'g'ri nutqda so'zlovchi o'z fikrlarini 1-shaxsdan, masalan, “men toshkentga 2023-yilda bordim” deb ifodalaydi, bilvosita nutqda esa bu gap 3-shaxs orqali, masalan, “u toshkentga 2023-yilda borganini aytdi” tarzida beriladi. bilvosita nutqda fe’lning zamonlari va olmoshlari asosiy gapdagi zamon va olmoshlarga mos ravishda o'zgaradi. masalan, “men ketaman” degan gap bilvosita nutqda “u ketishini aytdi” yoki “u ketayotganini aytdi” kabi shakllarni oladi to'g'ridan-to'g'ri va bilvosita nutq o'rtasidagi farqni aniqlashda, samarqanddagi 15-maktab o'quvchilarining 2024-yilgi ona tili darsliklaridagi misollarni tahlil qilish samarali bo'ladi, chunki unda turli xil gap tuzilmalari va zamonlar ko'rsatiladi. to'g'ridan-to'g'ri nutqning xususiyatlari add text add text add text add text add text add text to'g'ridan-to'g'ri nutqda grammatik tuzilmalar, jumla …

5 / 15

ariga berilgan 10 ta gapni to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita nutqda ifodalash bo‘yicha mashqlar, jumladan, fe'l zamonlarining o‘zgarishiga oid misollarni o‘z ichiga oladi. farg‘ona viloyatining 3 ta turli maktablarida o‘quvchilarga berilgan 20 ta murakkab tuzilmali gaplarni bilvosita nutqga o‘tkazish bo‘yicha qiyinlashtirilgan mashqlar va misollar mavjud. toshkent shahridagi 2-litseyda o‘tilgan darsda, 15 ta ingliz tilidagi gapning tarjimasini to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita nutqda bajarish bo‘yicha amaliy mashqlar va misollar ko‘rib chiqilgan. sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko'chirma va o'zlashtirma gaplar"

powerpoint presentation ko'chirma va o'zlashtirma gaplar shirinboyeva komila 01 to'g'ridan-to'g'ri nutqni bilvosita nutqqa o'tkazish qoidalari 02 to'g'ridan-to'g'ri va bilvosita nutq tushunchalari 03 mashq va misollar reja: so'roq gaplarning bilvosita nutqda ifodalanishi bilvosita nutqda so'roq gaplarni ifodalashda fe’lning (so'radi, so'rashdi, qiziqdi va hokazo) turli shakllari va zarracha-bog'lovchi so'zlar (mi, -mi, -dir, -dur va hokazo) o'zgarishi mumkin, jumladan, samarqand viloyatining grammatika qo'llanmalarida 7-bobda batafsil bayon etilgan. toshkent shahridagi 5-maktab o'quvchilarining 2023-yilgi ona tili imtihonida berilgan 3-savol bilvosita nutqda ifodalashni talab qilgan bo'lib, bu savol 2 qismdan iborat edi. so'roq gaplarning bilvosita nutqda ifodalanishi, asosan, so'roq olmos...

This file contains 15 pages in PPTX format (398.1 KB). To download "ko'chirma va o'zlashtirma gaplar", click the Telegram button on the left.

Tags: ko'chirma va o'zlashtirma gaplar PPTX 15 pages Free download Telegram