kesim

PPTX 13 pages 62.2 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.2 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

kesim kesim kesim gap markazi bo’lib, u tasdiq-inkor, zamon, mayl, shaxs-son ma’nolarini ifodalab keladi, hukmni ifodalaydi va gapning boshqa bo’laklarini o’z atrofida birlashtiradi. kesim hukmni ifodalovchi, gaplarning asosiy belgilarini ko’rsatuvchi eng muhim bo’lakdir. gapda ega ham, ikkinchi darajali bo’laklar ham bevosita yoki bilvosita kesimga bog’lanadi. kesimga to’g’ridan to’g’ri bo’glanish bevosita deyiladi. kesimga emas boshqa bo’laklar orqali bog’lanish bilvosita deyiladi. dangasaning non yeyishini ko‘ring. yeyishini ko’ring – bevosita bog’langan. non yeyishini – bilvosita bog’langan. kesim nima qildi?, nima qilyapti?, nima qiladi? (ba’zan nechanchi?, qanday?) kabi so’roqlarga javob bo’ladi. kesim qaysi turkum so’zlari bilan ifodalanishiga ko’ra ikki xil bo’ladi: a. fe’l kesim b. ot-kesim fe’l va fe’lning turli shakllari bilan ifodalangan kesim fe’l-kesim deyiladi. fe’l-kesimlar quyidagi ko’rinishga ega: a. sof fe’l-kesimlar: men maktabga boraman. b. ravishdosh bilan ifodalangan fe’l-kesim: uy egasi dasturxonni mehmon oldiga yozguncha, fotima ham barkashni olib keldi. c. sifatdosh bilan ifodalangan fe’l-kesim: it xurar – karvon o’tar. fe’ldan boshqa …

2 / 13

m: paxta va tilladan yurt bezanadi. (sodda kesim) ayozli kunlar asta-sekin o’tib borayotir. (murakkab kesim) murakkab ot kesimlar quyidagi formula yordamida hosil bo’ladi. ot (sifat, son, olmosh, ravish, taqlid, bog’lama vazifasida kelgan modal so’zlar, harakat nomi) + yordamchi fe’l yoki ko’makchi fe’l bunda asosiy ma’no otdan anglashiladi, ko’makchi yoki to’liqsiz fe’l qo’shimcha ma’no bildiradi va kesimning ega bilan bog’lanishini ta’minlaydi. kesim bilan egani bog’lashda xizmat qiluvchi bunday so’zlar bog’lama deyiladi. bular asl mustaqil ma’nosini to’la yoki qisman yo’qotib, yordamchi vazifaga ko’chgan so’zlardir. bularning vazifasi fe’l bo’lmagan so’zlar bilan qo’shilib, kesimni shakllantirishdir, ya’ni mayl, zamon, shaxs-son ma’nolarini ifodalashdan iboratdir. murakkab ot-kesimni shakllantirishga xizmat qiladigan bunday bog’lamalar bo’l-, qil-, edi, emish, ekan, hisoblan-, sana- kabi yordamchilardir. kerak, zarur, darkor so’zlari ham bog’lama vazifasida qo’llanadi. m: o’sha kuni sovuq qattiq edi. (sifat + to’liqsiz fe’l = murakkab ot-kesim) bu katta ahmiyatga ega hodisa hisoblanadi. (ot+yordamchi so’z=murakkab ot-kesim) men kutib olishim kerak. (harakat nomi …

3 / 13

) ahmoq do’stdan aqlli dushman yaxshidir. (-dir kesimlik qo’shimchasi) tadbir juda qiziqarli bo’ldi. (bo’lmoq fe’li) men o’qituvchiman. (shaxs-son qo’shimchasi) tilimizda shart mayli shakli (istak gaplardagi bundan mustasno) nomustaqil kesim shaklini yasashga xizmat qiladi. bunday kesimli gaplarning mustaqil ravishda qo‘llanishi uchun maxsus nutqiy sharoit talab etiladi. shaxs-son va zamon shakllaridagi fe’l kesimlar hamda bog‘lamasiz va bog‘lamali ot kesimlar mustaqil kesimlardir. m: qalb salomat bo‘lsa, (nomustaqil kesim) aql ham, fikr ham salomat bo‘ladi. (mustaqil kesim) agar shu ko‘rganlarini hikoya qilib bersa, (nomustaqil kesim) ular ishonmaydilar. (mustaqil kesim) sen yig‘lasang, (nomustaqil kesim) men ham qo‘shilib yig‘lab yuboraman. (mustaqil kesim) birlashgan o‘zar, birlashmagan to‘zar. yomg'ir yog‘sa, cho’llar yashnaydi. mehmonlar kelsa, biz ularni yaxshi kutib olamiz. semiz qo’y go’shti o’z yog’ida qovurildi. o'zingga ehtiyot bo’l, qo'shningni o’g’ri tutma. u birdaniga to'nini teskari kiyib oldi. /docprops/thumbnail.jpeg

4 / 13

5 / 13

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kesim"

kesim kesim kesim gap markazi bo’lib, u tasdiq-inkor, zamon, mayl, shaxs-son ma’nolarini ifodalab keladi, hukmni ifodalaydi va gapning boshqa bo’laklarini o’z atrofida birlashtiradi. kesim hukmni ifodalovchi, gaplarning asosiy belgilarini ko’rsatuvchi eng muhim bo’lakdir. gapda ega ham, ikkinchi darajali bo’laklar ham bevosita yoki bilvosita kesimga bog’lanadi. kesimga to’g’ridan to’g’ri bo’glanish bevosita deyiladi. kesimga emas boshqa bo’laklar orqali bog’lanish bilvosita deyiladi. dangasaning non yeyishini ko‘ring. yeyishini ko’ring – bevosita bog’langan. non yeyishini – bilvosita bog’langan. kesim nima qildi?, nima qilyapti?, nima qiladi? (ba’zan nechanchi?, qanday?) kabi so’roqlarga javob bo’ladi. kesim qaysi turkum so’zlari bilan ifodalanishiga ko’ra ikki xil bo’ladi: a. fe’l kesim b...

This file contains 13 pages in PPTX format (62.2 KB). To download "kesim", click the Telegram button on the left.

Tags: kesim PPTX 13 pages Free download Telegram