maktabgacha yoshdagi bola nutqini rivojlantirish

PPTX 21 pages 435.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 435.0 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

powerpoint presentation mavzu: maktagacha yoshdagi bola nutqi maktabgacha yoshdagi bolalarning lug‘atni o‘zlashtirishlarida ikki jihat ajratib ko‘rsatilgan: atrofdagi olam lug‘atini (so‘z boyligini) anglash bilan birgalikda rivojlantirish; lug‘atni til birligi sifatida o‘zlashtirish. ular predmetli aloqalar va munosabatlar mantig‘ida ham, til mantig‘i borasida ham so‘z ustida ishlash zarurligini isbotlab berishgan. «maktabgacha yoshdagi bola nutqini rivojlantirish» kitobida bayon etilgan amaliy tavsiyalar ta’lim muassasalarida hozirgi kungacha qo‘llanib kelinmoqda. yevgeniya aleksandrovna flerina (1889–1952) maktabgacha tarbiya sohasidagi birinchi pedagogika fanlari doktori bo‘lib, u nutqni rivojlantirish metodikasini ishlab chiqishga katta hissa qo‘shgan. maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish va ularga ona tilini o‘rgatish sohasidagi pedagogik tadqiqotlarni tahlil qilish quyidagi xulosalarga kelish imkonini beradi: • nutqni rivojlantirish – bu bolaning individual rivojlanishida markaziy o‘rinni egallovchi ijtimoiy-tarixiy tajribani o‘zlashtirishiga oid o‘ta murakkab va ko‘p omilli jarayondir. • bu stixiyali jarayon emas, balki pedagogik rahbarlikni taklif qiluvchi ijodiy jarayondir. • bolaning nutqiy rivojlanish jarayonini boshqaruvchi pedagog ushbu jarayon qonuniyatlari, mexanizmlari va uning …

2 / 21

oshdagi bolalar nutqini o‘stirishning metodik masalalari. bolaning kattalar va tengdoshlari bilan muloqoti to‘laqonli ijtimoiy rivojlanishning muhim shartidir. shundan kelib chiqqan holda, bolada muloqotga intilish, muloqot bo‘yicha sheriklarining talabiga javob berish, ijtimoiy jihatdan o‘zini tutishga moslashuvchanlik va xushmuomalalilik kabi xislatlarni tarbiyalamoq zarur o‘rta guruh yoshdagi bola nutqi uchun quyidagi xususiyatlar xosdir: bola besh yoshga yetganda uning faol lug‘ati boyib, munosabat doirasi kengayib, oddiy yoyiq gaplardan foydalana boshlaydi. so‘z turkumlaridan otni tez o‘zlashtiradi, vaqt, son shaxs kabi kategoriyalardan foydalanadi, sodda va murakkab jumlalar tuzadi. to‘rt yoshli bolalar o‘z nutqlarida bog‘lovchilarni ishlata boshlaydilar, otlarni ko‘plik, birlik, bo‘lishli, bo‘lishsiz shakllarda va turli kelishiklarda to‘g‘ri ishlata oladigan bo‘ladilar. maktabgacha katta yoshdagi bolalar bilan muloqot. katta yoshli kishi ta’sirida bolada muloqotning yangi – vaziyatdan tashqarishaxsli shakli vujudga keladi, unda bola «odamlar olami»ga qarab ish tutadi. bola odamni jamiyatning vakili deb biladi, ijtimoiy olamdagi o‘zaro bog‘liqlikni o‘zlashtiradi. ravon nutq tushunchasi va uni rivojlantirish vazifalari. ravon nutq – …

3 / 21

rgani hamda shaxsga ruhiy jarayonlarni tartibga solish va nazorat qilish imkonini bergani holda ularni amalga oshirish vositasi bo‘lib xizmat qiladi. 3-vazifasi – umuminsoniy – bu o‘rinda nutq alohida bir odamga umuminsoniy ijtimoiy-tarixiy tajriba xazinasidan axborot olish imkonini beradi. ushbu holatda u grafik ramzlar va belgilarda moddiylashtirilgan yozma nutqdir bolaning ijtimoiy va shaxs sifatida shakllanishida dialogning ahamiyati maktabgacha yoshdagi katta bolalarning dialogik negizida nutqning yangi shakli – monolog tug‘iladi va shakllanadi. maktabgacha davrdagi katta yoshda nutqning grammatik jihatdan to‘g‘riligini shakllantirish nutqqa nisbatan tanqidiy munosabatning paydo bo‘lganligi va rivojlanganligi, aniq va to‘g‘ri gapirishga intilish bilan bog‘liqdir nutqda eng muhim metod bu dialogik nutq, ya’ni bolalar bilan so‘zlashishdir. so‘zlashish og‘zaki nutqning eng oddiy shakli bo‘lib, unda bola o‘zini tutishi, ko‘z qarashi, xattiharakati, ovozining past-balandligi, tezligi kabi turli holatlar hisobga olinadi. maktabgacha yoshdagi bolalar bilan lug‘at ishini olib borish vazifasi. lug‘at ishining bosh vazifasi – lug‘at zaxirasini boyitish, kengaytirish va faollashtirishdan iboratdir. bolalar lug‘atini …

4 / 21

ning tovush madaniyatini tarbiyalash, grammatik jihatdan to‘g‘rilikni shakllantirish ravon nutqni tuzish usullarini kòrsatadi. ta’limiy o‘yinlarda quyidagi qoidalarga amal qilinishi kerak: 1. navbatma-navbat ta’sir etish. 2. so‘ralganda javob berish. 3. o‘rtoqlari fikrini eshita olish.4. o‘yin jarayonida boshqalarga xalaqit bermaslik. 5. o‘yin qoidasini bajarish. 6. o‘z xatosini tan olish. bolаlаrni to‘g‘ri tаlаffuzgа o‘rgаtishning mаzmuni vа mohiyati. tаrbiyachi u yoki bu tovush tаrkibidа turli nutq orgаnlаri: lаblаr, tishlаr vа til ishtirok etаyotgаnini ko‘rsаtаdi hаmdа tushuntirib berаdi. bolаlаrning tovushlаrni ifodа etishdа nutq orgаnlаri holаtini ko‘rib olishlаri ulаrning to‘g‘ri tаlаffuzni o‘zlаshtirib olishlаridа yordаm berаdi. «i» qаttiq tovushining to‘g‘ri tаlаffuzini shаkllаntirish. tаrbiyachi tovush аrtikulatsiyasini nаmoyish etаdi vа bolаlаrgа tilning tаlаffuz chog‘idаgi holаtini ko‘rishni tаklif qilаdi. so‘ngrа u tovushni bir nechа bor tаlаffuz qilаdi, keyin esа bolаlаr uni tаkrorlаydilаr. аgаr bolаlаr so‘zlаrdаgi tovushni to‘g‘ri tаlаffuz etа olsаlаr, yangi gаplаrgа vа to‘rt qаtorli kichik-kichik she’rlаrni yod olishgа o‘tish mumkin. ravon nutqni rivojlantirish asosida turli aloqa vositalaridan (so‘zlar, gaplar, …

5 / 21

ida, balki chet ma’noda ham qo‘llaniladi. shunisi diqqatga sazovorki, old ko‘makchilar dastlab kenglik ma’nosi ko‘rsatkichi sifatida to‘rt-besh yoshli bolalar nutqida paydo bo‘ladi (uydan, devordan uzoqlashdi); so‘ngra besh-olti yoshli bolalar ushbu old ko‘makchini obyektiv ma’no ko‘rsatkichi sifatida ham qo‘llaydilar o'yinchoqlarga 3 ta talab qo'yilgan: pedagogik talab gigiyenik talab badiiy talab o‘yinchoqlarni turlari va ko‘rinishlari bo‘yicha quyidagi turkumlarga ajratiladi: – syujetli-obrazli; – texnika o‘yinchoqlari; – qurish–yasash, qurilish materiallari o‘yinchoqlari; – didaktik o‘yinchoq va o‘yinlar; – sport va harakatli o‘yinlar uchun mo‘ljallangan o‘yinchoqlar; – yig‘ma–bo‘linma o‘yinchoqlar; – teatr va dekorativ o‘yinchoqlar (soya va qo‘g‘irchoq teatrlarining personajlari, dramalashtirilgan o‘yinlar uchun kiyimlar, archa o‘yinchoqlari); – o‘yinchoq-ermaklar; – ohang chiqaruvchi musiqaviy o‘yinchoqlar; – qo‘lbola o‘yinchoqlar va o‘yin materiallari, turli-tuman o‘yin jihozlari. o‘zbek tilining izohli lug‘atida qo‘g‘irchoq - odamga yoki boshqa biror narsaga o‘xshatib yasalgan bolalar o‘yinchog‘idir. shu ma’noda qo‘g‘irchoq o‘yinchoqning bir turi va har turli ashyolardan yasaladi. qo‘g‘irchoqlarning to‘la, shartli va natural ko‘rinishlari bor. qo‘g‘irchoqlarni shartli …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha yoshdagi bola nutqini rivojlantirish"

powerpoint presentation mavzu: maktagacha yoshdagi bola nutqi maktabgacha yoshdagi bolalarning lug‘atni o‘zlashtirishlarida ikki jihat ajratib ko‘rsatilgan: atrofdagi olam lug‘atini (so‘z boyligini) anglash bilan birgalikda rivojlantirish; lug‘atni til birligi sifatida o‘zlashtirish. ular predmetli aloqalar va munosabatlar mantig‘ida ham, til mantig‘i borasida ham so‘z ustida ishlash zarurligini isbotlab berishgan. «maktabgacha yoshdagi bola nutqini rivojlantirish» kitobida bayon etilgan amaliy tavsiyalar ta’lim muassasalarida hozirgi kungacha qo‘llanib kelinmoqda. yevgeniya aleksandrovna flerina (1889–1952) maktabgacha tarbiya sohasidagi birinchi pedagogika fanlari doktori bo‘lib, u nutqni rivojlantirish metodikasini ishlab chiqishga katta hissa qo‘shgan. maktabgacha yoshdagi bolalar nutq...

This file contains 21 pages in PPTX format (435.0 KB). To download "maktabgacha yoshdagi bola nutqini rivojlantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha yoshdagi bola nutqi… PPTX 21 pages Free download Telegram