elektrodinamikaga kirish

DOC 84,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1523785790_71139.doc elektrodinamikaga kirish reja: 1. klassik elektrodinamikaning yaratilish tarixi 2. maksvell tenglamalarini talqin qilishning evalyutsiyasi 3. elektrodinamika va nisbiylik nazariyasi klassik elektrodinamikaning yaratilish tarixi elektrodinamika, nazariy fizikaning mustaqil qismi bo’lib, tabiatda yuz beradigan elektromagnit xodisalarni o’rganadi. bu xodisalar tabiatda juda katta rol o’ynaydi. umumiy fizika kursidan ma’lumki, elektromagnit xodisalarini ko’pchiligini o’rganishda moddiy jismlarning molekulr tuzilishi va elektr zaryadlarni diskretligini e’tiborga olishning zaruriyati yo’q. elektromagnit xodisalarini o’rganishga bo’lgan bunday yondashuv oqibatida moddaning elektr va magnit xodisalarini dielektrik singdiruvchanlik va magnit singdiruvchanliklar bilan, o’tkazgichlarni elektr o’tkazuvchanligini esa solishtirma o’tkazuvchanlik bilan xarakterlanadi. zaryadlar va toklar fazoda uzliksiz taqsimlangan deb faraz qilinib, ular zaryadning xajmiy zichligi ρ va tok zichligi j bilan tavsiflanadi. jismlar, zaryadlar va toklarning bunday ideallashtirib qaralishi ko’p xollarda qoniqarli ekanligi aniqlangan. asosida shunday ideallashtirib qarash yotadigan elektromagnit maydon nazariyasi fenomenologik elektrodinamika deyiladi. uning boshqacha nomi makraskopik elektrodinamikadir. xozirgi zamon atamashunosligi tushinchasiga ko’ra makraskopik elektrodinamika elektromagnit maydonning klasik nazariyasi bilan to’la …

nyuton qonunlari mexanikada qanday rol o’ynasa, maksvell tenglamalari klasik elektrodinamikada shunday xal qiluvchi axamiyatga ega. klassik elektrodinamikaning yaratilishi elektromagnit maydonni moddiylik tabiatini kashf qilinishi bilan poyoniga yetadi (1905). bunda asosiy vazifani a. eynshteynning ishlari bajardi (1879-1955). klassik nuqtai nazarga ko’ra maydon -bu muxitidagi biror fizik kattalikni (masalan, temperatura, elastiklik kuchlari, tezlik) fazoning qaralayotgan soxasida mujassamlashgan taqsimlanishi bilan xarakterlanadi. boshqa maydonlardan farqli o’laroq elektromagnit maydonlarning maydon tashuvchiga extiyoji yo’q va u moddaning mustaqil ko’rinishidan iborat. elektromagnit maydonni o’rganishda uning ikki tomoni elektr va magnit xususiyatlari namoyon bo’ladi. sanoq sistemasining tanlanishi bilan bog’liq bo’lgan bunday ajralishning shartliligi nisbiylik nazariyasi tomonidan aniqlangan. elektr maydoni elektromagnit maydonining ikki tomondan biri sifatida aniqlanib, uning mavjudligi elektr zaryadlari va o’zgaruvchan magnit maydoniga bog’liq. elektr maydoni zaryadlangan zarralar va jismlarga kuch bilan ta’sir ko’rsatadi, xamda uning mavjudligi ko’zg’almas zaryadlangan jismlar, xamda zarralarga ta’siri orqali aniqlanadi. magnit maydon-elektromagnit maydonning ikki tomonini bittasi hisoblanadi va harakatlanuvchi elektr zaryadlari hamda …

unday qonuniyatlarga om qonuni, elektromagnit induksiya qonuni va umuman algebraik ko’rinishda tasavvur qilinishi mumkin bo’lgan qonunlar kiradi. maksvell nazariyasining o’ziga hos tomoni shundan iboratki, elektrodinamika qonunlari differensial shaklda ifodalanadi. bunda hodisalar va ularni xarakterlovchi kattaliklar cheksiz kichik hajm elementlarida, sirtlarda, qismlarda yoki nuqtalarda qaraladi. mubolag’asiz aytish mumkinki, fizik kattaliklarni aynan nuqtada qarash va elektromagnit hodisalarni yonma-yon yotuvchi nuqtalarga nisbatan o’rganish, maksvell nazariyasini va uni davomchilarining ishlarini ulkan muvaffaqiyatini ta’minladi. hozirgi davrda o’zaro ta’sirning to’rt turi mavjud. bular elektromagnit, gravitatsion, kuchli va kuchsiz ta’sirlardir. qolgan barcha o’zaro ta’sirlar shularning biriga keltirilishi mumkin. masalan, yopishqoqlik kuchlari va boshqa birqancha kuchlar pirovard natijada elektromagnit kuchlari hisoblanadi. zarayadlangan zarralar orasidagi gravitatsion o’zaro ta’sir kuchlari ular orasida ta’sir qiladigan elektr kuchlariga nisbatan juda kichik. masalan, bir–biridan r-masofada joylashgan elektronlar orasidagi gravitatsion tortishish kuchi ga teng bu yerda g=6,7*1011 (n*m/kg) -gravitatsion doimiylikm  9,1*1031кг elektron massasi boshqa tomondan elektronlar orasida elektr itarilish kuchi xam mavjud bo’lib …

nan 10-15 m masofagacha yaqinlashtirgandagina seziladi. bunday masofalarda yadro kuchlari elektromagnit kuchlariga nisbatan bir necha marotaba katta. lekin masofa ortishi bilan bu kuchlar juda tez kamayib elektromagnit kuchlariga nisbatan xisobga olmasa bo’ladigan darajaga tushib qoladilar. shu sababli, yadro kuchlari elementar zarralar orasidagi o’zaro ta’sir kuchlari sifatida faqat ular juda kichik masofalarga qadar yaqinlashtirilgandagina muxim rol o’ynaydi. masalan ular modda yadrolarini xosil bo’lishida muxim axamiyat kasb etadi. kuchsiz o’zaro ta’sir esa zarralarni bir-biriga aylanishida axamiyatli. zarralar bir-biridan uzoqlashtirilganda ularni e’tiborga olmaslik mumkin. shunday qilib to’rt xil o’zaro ta’sirning ichidan faqat elektromagnit o’zaro ta’sirgina zarralar xarakatini boshqarishda foydalanishga yaroqli. shu xususiyati tufayli elektromagnit kuchlar zamonaviy fan va amaliyotda favqulodda muxim axamiyatga ega. elektromagnit maydon nazariyasi xozirgacha xam o’z axamiyatini to’la saqlab qolgan. u elektron va radiotexnikaning nazariy fundamenti xisoblanadi. elektrodinamikadagi axamiyati esa beqiyos. bu nazariya elektroximiya, biofizika, astrofizika va shu kabi boshqa “gibrid” fanlarda xam xal qiluvchi o’rinni egallaydi. xx asr fizikasi …

aydo bo’lishiga olib keladi. bu nazariyani asoschisi g. a. lorentts (1853-1928) xisoblanadi. lorenttsning elektron nazariyasini klassik nazariya deyilishini sababi shundaki, uning asosida klassik fizikaning qonun-qoidalari yotadi. klassik fizikaning ta’limotiga ko’ra materiyaning barcha ko’rinishlarida, ya’ni mega makro va mikrodunyoda aniq birday qonuniyatlar amal qiladi. boshqacha so’zlar bilan aytganda makradunyo bilan mikrodunyo oralig’ida faqat sof miqdoriy, o’lchamiy farqlargina mavjud bo’lib, sifatiy farqlar butunlay yo’q deb qaraladi. makraskopik elektrodinamikada shakllantirilgan maksvell tenglamalari to’laligicha mikradunyoda xam qo’llashga yaroqli, masalan atomlarning ichida cheksiz kichik xajmlarda. yo’l-y’’lakay ta’kidlash zarurki bu qonuniyat kvant fizikasi tomonidan man qilinadi. shunga qaramay klassik elektron nazariya bugunga qadar o’z axamitini yo’qotgani yo’q. elektron nazariyada fenomenologik usulni o’rniga modda tuzilishini asosiy deb qarovchi usuldan foydalanib, bu xolda mikraskopik qonuniyatlar model ko’rinishida asoslanadi. bu usul xx asr fizikasining xarakterli belgisi bo’lib xodisani tushintirish uning ikki mikrofizik moxiyatini ochishdan iborat bo’ladi. elektron nazariya dastlabki paytda fenomenologik nazariyada kiritilgan qator kattaliklarni fizik ma’nosini aniqlashtirishda bebaxo …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "elektrodinamikaga kirish"

1523785790_71139.doc elektrodinamikaga kirish reja: 1. klassik elektrodinamikaning yaratilish tarixi 2. maksvell tenglamalarini talqin qilishning evalyutsiyasi 3. elektrodinamika va nisbiylik nazariyasi klassik elektrodinamikaning yaratilish tarixi elektrodinamika, nazariy fizikaning mustaqil qismi bo’lib, tabiatda yuz beradigan elektromagnit xodisalarni o’rganadi. bu xodisalar tabiatda juda katta rol o’ynaydi. umumiy fizika kursidan ma’lumki, elektromagnit xodisalarini ko’pchiligini o’rganishda moddiy jismlarning molekulr tuzilishi va elektr zaryadlarni diskretligini e’tiborga olishning zaruriyati yo’q. elektromagnit xodisalarini o’rganishga bo’lgan bunday yondashuv oqibatida moddaning elektr va magnit xodisalarini dielektrik singdiruvchanlik va magnit singdiruvchanliklar bilan, o’tkazgic...

Формат DOC, 84,5 КБ. Чтобы скачать "elektrodinamikaga kirish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: elektrodinamikaga kirish DOC Бесплатная загрузка Telegram