adabiyotshunoslikda sujet va kompozitsiya

PPTX 20 pages 1.4 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

презентация powerpoint nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tillar fakulteti o’zbek tili va adabiyoti yo’nalishi talabalari uchun adabiyotshunosli asoslari fanidan tayyorlangan slayd toshkent-2022 mavzu:syujet va kompozitsiya. badiiy asar xronotopi toshkent-2022 reja sujet badiiy shaklning yeng muhim unsurlaridan biri 1 sujet unsurlari tasnifi 2 “kompozitsiya” tushunchasining mazmun-mohiyati 4.badiiy asar xronotopi 3 3 sujet badiiy shaklning yeng muhim unsuri sujet badiiy shaklning yeng muhim unsurlaridan biri bo‘lib, u asardagi bir-biri bilan bog‘liq voqealar tizimidir. asar mazmunini tashkil etadigan, qahramonlar o‘rtasidagi aloqa, munosabatlar tizimi sujetdir. sujet fransuzcha “narsa, mazmun, mavzu” degan ma’noni bildiradi.lirik asarlarda esa o‘y-fikr, his-kechinmalar rivoji sujetdir. adabiyotshunoslikda sujetlar ikkiga: voqeaband va voqeaband bo‘lmagan sujetlarga ham ajratiladi. hikoyada bitta voqeaga e’tibor qaratiladi va unda qissa, roman, drama, tragediya, komediyada bir necha voqea naql qilinadi hamda ular ta’sirida qahramon xarakteri, dunyoqarashidagi o‘sish-o‘zgarishlar jarayoni ko‘rsatiladi. sujetning birlamchi funksiyasi asarda diqqat markaziga qo‘yilgan muammoni badiiy tadqiq etishga imkon beradigan hayot materialini uyushtirib berishdir.sujet personajlarning …

2 / 20

iy syujet haqida tushuncha syujеt (frans. — prеdmеt, "asosga qo`yilgan narsa") badiiy shaklning yeng muhim elеmеntlaridan biri sanalib, badiiy asardagi bir-biriga uzviy bog`liq holda kеchadigan, qahramonlarning xatti-harakatlaridan tarkib topuvchi voqеalar tizimini anglatadi. sujеtning badiiy asardagi funksiyalari haqida so`z kеtganda, avvalo, uning asar problеmasini badiiy tadqiq etishga imkon bеradigan hayot matеrialini uyushtirib bеrishini aytish kеrak. dеmak, sujеt asarda mavzuni shakllantirgani holda, uning qanday bo`lishi mazmunga, muallifning ijodiy niyatiga bog`liq bo`lib qoladi. voqea rivoji kulminatsiya ekspozitsiya tugun voqea rivoji sujet unsurlari yechim 7 ekspozitsiya — sujetning kirish, boshlanma qismi; asar voqeasi bo‘lib o‘tadigan joy, qahramonlarning konfliktgacha bo‘lgan paytdagi qiyofasi, holatini namoyon etadigan vaziyat, shart-sharoit tasviri. ekspozitsiya asardagi o‘rniga ko‘ra turlicha bo‘ladi: a) to‘g‘ri ekspozitsiya — asarda voqeaning boshlanishidan oldin keladi; b) kechiktirilgan ekspozitsiya — sujet tugunidan so‘ng yozuvchi tomonidan qahramon haqida berilgan ma’lumot; d) t e s k a r i ekspozitsiya — asar sujetining yechimidan so‘ng qahramon haqida berilgan qo‘shimcha ma’lumot. …

3 / 20

iyatlari, kurashlari, simpatiya va antipatiyalar ko‘rsatiladi, qahramonlarning xarakterlari shakllanadi, obrazlarning yeng muhim xususiyatlari ochiladi. agar kitobxon tugun orqali asarda qo‘yilgan muammo bilan tanishsa, voqea rivoji orqali esa shu muammoning qay darajada yoritilganligini kuzatadi. kulminatsiya (lot. culmen — cho‘qqi) — asardagi voqealar rivojining yuksak cho‘qqisi. kulminatsiyada asardagi konflikt — kurash g‘oyatda keskin tus oladi, qahramon xarakteri yorqin ochiladi. masalan, alisher navoiyning “farhod va shirin” dostonidagi xusrav bilan farhodning munozarasi asar sujetining kulminatsion nuqtasini tashkil etadi. bu voqea ikki qutb o‘rtasidagi kurashning yeng yuqori nuqtasi bo‘lib, shu o‘rinda farhodning ham, xusravning ham ma’naviy qiyofasi g‘oyatda yorqin ochiladi: shuningdek, oybekning “qo‘tlug‘ qon” romanida gulnorning zaharlanishi, yo‘lchi va do‘stlarining 1916 yilgi milliy-ozodlik harakatida faol qatnashishlar — chor amaldorlari bilan keskin to‘qnashuvda ko‘rsatgan jasorati — mazkur asarlar sujetlarining kulminatsiyalaridir. bu voqea — sujet yechimidir. “zaynab va omon” poemasida sevishgan yoshlarning to‘yi, “sinchalak” povestida qalandarovning saidaning haqligiga iqror bo‘lishi, “boy ila xizmatchi” dramasida fofirning sibirga surgun …

4 / 20

iyati kompozitsiya lotincha “compositio” so‘z bo‘lib, “tuzilish”, qurilish, tarkib” demakdir. badiiy asar kompozitsiyasiga:badiiy asar qismlari, detallari, badiiy tasvir vositalarining ma’lum maqsad asosida muayyan tartibda joylashtirilishi” deb ta’rif beriladi. har qanday asarning mazmuni, g‘oyasi, qahramonlari qiyofasi, ta’sirchanlik darajasi uning kompozitsiyasi bilan bevosita bog‘liq bo‘ladi. chunki ijodkorning mahorati, uning hayotni, inson obrazini ko‘rsatishdagi o‘ziga xos izlanishlari, avvalo, asar kompozitsiyasida aniq namoyon bo‘ladi.sababi kompozitsiya asarning barcha jihati – qahramonlar qiyofasi, ularning xatti-harakatlari, holati, nutqi, voqealar yuz beradigan joy manzarasi kabilarni o‘z ichiga qamrab oladi. arxitektonika esa adabiy asarning tashqi qurilishi, ya’ni uning asosiy qismlari (boblar, fasllar, parda, ko‘rinish)ning yaxlit birlashtirilishidir. kompozitsiya esa badiiy asar qismlarini yaxlit badiiy niyat asosida joylashtirish asosida badiiy mazmunni shakllantirish va ifodalash uchun asardagi barcha qismlarni muayyan maqsadga muvofiq o‘zaro uyg‘unlashtirishdir. kompozitsiyaning asosiy unsurlari asar tarkibidagi matn qurilishi (bob, sarlavha, asosiy va yondosh matn) badiiy nutq shakllari (hikoyalash, tavsif, dialog) rivoya sub’ektlari (muallif, personaj,o‘zga shaxs), lirik chekinish peyzaj inter’er …

5 / 20

ydi.cho‘lpon “kecha va kunduz” romanida asosiy qahramonlardan biri zebi portretini bu tarzda maxsus chizib ko‘rsatmagan. qahramon portreti tasviri uning suratini ko‘rsatish uchun emas, balki ruhiy olami, dunyoqarashidagi o‘zgarishlarni anglash, tushunish uchun ham zarur vosita vazifasini o‘taydi. detal – badiiy asarda muayyan mazmun ifodalovchi, g‘oyaviy-badiiy yuk tashuvchi tavsilot. detal asarda tasvirlangan obrazning kichik bir qismi (ya’ni u hamisha predmetlilikni ko‘zda tutadi), detallarning birikuvi natijasida o‘sha obraz ko‘z oldimizda butun holda namoyon bo‘ladi. personajning imo-ishoralari (jest), tana holati (poza), xatti-harakati, gap-so‘zlari ham detal sanaladi, ular bari birlikda konkret inson obrazini gavdalantiradi. lirik chekinish ijodkorning sujet voqealarini to‘xtatib, ular tufayli o‘zida paydo bo‘lgan ichki kechinmalarni bayon etishidir. ijodkor o‘z davri hodisalari yoki qalamga olingan voqelikka munosabatini bildirishni lozim ko‘rganda ana shunday lirik chekinishlarni yozadi. she’riy asarlarda ham lirik chekinish ochiq tarzda, alohida holda ham yoki qahramon ruhiy kechinma, fikr, tuyg‘ulari bilan yonma-yon tarzda ham kelishi mumkin. peyzaj fran. tilidan olingan bo‘lib “mamlakat”, “joy” …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotshunoslikda sujet va kompozitsiya"

презентация powerpoint nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tillar fakulteti o’zbek tili va adabiyoti yo’nalishi talabalari uchun adabiyotshunosli asoslari fanidan tayyorlangan slayd toshkent-2022 mavzu:syujet va kompozitsiya. badiiy asar xronotopi toshkent-2022 reja sujet badiiy shaklning yeng muhim unsurlaridan biri 1 sujet unsurlari tasnifi 2 “kompozitsiya” tushunchasining mazmun-mohiyati 4.badiiy asar xronotopi 3 3 sujet badiiy shaklning yeng muhim unsuri sujet badiiy shaklning yeng muhim unsurlaridan biri bo‘lib, u asardagi bir-biri bilan bog‘liq voqealar tizimidir. asar mazmunini tashkil etadigan, qahramonlar o‘rtasidagi aloqa, munosabatlar tizimi sujetdir. sujet fransuzcha “narsa, mazmun, mavzu” degan ma’noni bildiradi.lirik asarlarda esa o‘y-fikr, his-kechinmala...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "adabiyotshunoslikda sujet va kompozitsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotshunoslikda sujet va ko… PPTX 20 pages Free download Telegram