sherman qonuni

PPTX 56 pages 717.4 KB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 717.4 KB

File type PPTX

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

м 1. raqobat tushunchasi va mohiyati 2. raqobat turlari va shakllari 3. 4. raqobatchilarning tahlili raqobat klassifikatsiyasi raqobatli stratеgiyalar davlatning xususiy monopoliyalarni jilovlashga qaratilgan tadbiri 1890-yilda aqshda qabul qilingan “sherman qonuni” bo’lib, u tarixda antitrest qonuni deb nom olgan. iqtisodiyotni tartibga soluvchi “ko'zga ko‘rinmas qo‘l” raqobatdir. raqobat so‘zi lotincha “concurrere” so‘zidan olingan bo’lib, to‘qnashuv, qarama-qarshi, musobaqalashmoq degan ma’noni bildiradi. raqobat tushunchasi va mohiyati antimonopol qonunchilik asosan quyidagi uch yo‘nalish bo‘yicha shakllanadi 1. ishlab chiqarish tizimi (tarkibi)ni boshqaruvchi qonunlar yoki ular moddalarini aniq belgilash. ularga ko'ra odatda hech bir korporatsiya u yoki bu turdagi mahsulot ishlab chiqarishning yarmidan ortig‘ini nazorat qilishga haqqi bo‘lmaydi 2.barcha yirik korporatsiyalarning ishtirokchilari boshqa korporatsiyalarning aksiyalarini ma’lum cheklangan miqdordan ortig‘iga ega bo‘la olmasliklari kerak. 3. narxlarni talab va taklif muvozanati belgilangan darajadan yuqori yoki past tutib turishni, narx xususida kelishib olishni man qiluvchi antikartel qonunlarni joriy etish. raqobatning ijobiy tomonlari u resurslarni samarali taqsimlanishiga va tadbirkorlik faoliyatining …

2 / 56

b-quvvatlash va rag‘batlantirishdir. raqobatning salbiy tomonlari raqobat bozorda muvozanatni yuzaga keltirishi yoki o‘zi uni buzib qo‘yishi mumkin. chunki talab va taklifning o'zgarishiga qarab narxlarning to‘xtovsiz o‘zgarib turishi bozordagi subyektlarning mavqelarini bir maromda saqlab turishlariga imkon bermaydi bozor raqobati tarixan 4 bosqichdan o‘tdi birinchi bosqich - bu natural xo‘jalikdan bozor iqtisodiyotining dastlabki shakllariga o‘tish bolib , bu davrda raqobat mayda tovar ishlab chiqaruvchilar ortasida boradi. ikkinchi bosqich - bu kapitalistik erkin raqobat bosqichidir. bu bosqich tovar xo'jaligining ommaviy tus olishi bilan, mayda tovar ishlab chiqarish o‘rniga yirik mashinalar tizimiga va yollangan mehnatga tayangan tovar ishlab chiqarishning kelishi bilan xarakterlanadi. uchinchi bosqich - bu monopol raqobat bosqichi bo‘lib ,u yakka hokimlikka intiluvchi yirik korxonalarning kurashidir. raqobat iqtisodning monopollashgan va monopollashmagan sohalarida alohida boradi, ammo bu sohalar o‘rtasida ham kurash ketadi. to‘rtinchi bosqich - yangicha erkin raqobat bosqichi bo‘lib , u aralash iqtisodiyotga xosdir. bu bosqichda raqobatchilar g‘oyat ko‘pchilik bo‘lib , ular yirik …

3 / 56

ni tahlil qilishdan maqsad har bir raqobatchi olib borishi mumkin bo‘lgan strategiyadagi o‘zgarishlarning xarakterini va muvaffaqiyat qozonish ehtimolini bilishdan iboratdir” raqobat jihatidan bozor modellarining xususiyatlarini tahlil qilamiz o‘zbekiston respublikasining “raqobat to‘g‘risidagi” qonuni qonunchilik palatasi tomonidan 2023 йил 14 февралда qabul qilingan, senat tomonidan 2023 йил 2 мартда ma’qullangan bo‘lib ushbu qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy o‘tgach kuchga kirdi. 1-modda. ushbu qonunning maqsadi ushbu qonunning maqsadi tovar yoki moliya bozorlarida raqobatning cheklanishiga, shuningdek raqobat yoki tabiiy monopoliya sharoitlarida iste’molchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlari kamsitilishiga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin bo‘lgan harakatlarni nazorat qilishni amalga oshirish hamda ularga chek qo‘yish bilan bog‘liq bo‘lgan, raqobat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat. ushbu qonun 9-bob 49-moddadan iborat 4-modda. asosiy tushunchalar raqobat — xo‘jalik yurituvchi subyektlarning (raqobatchilarning) musobaqalashuvi bo‘lib, bunda ularning mustaqil harakatlari ulardan har birining tovar yoki moliya bozoridagi tovar muomalasining umumiy shart-sharoitlariga bir tomonlama tartibda ta’sir ko‘rsatish imkoniyatini istisno etadi …

4 / 56

at turli tarmoqlar korxonalari o‘rtasida eng yuqori foyda normasi olish uchun olib boriladigan kurashdan iborat. bunday raqobat foyda normasi kam bo‘lgan tarmoqlardan foyda normasi yuqori tarmoqlarga kapitallarning oqib o‘tishiga sabab bo‘ladi. monopoliya monopoliya yunon tilidan olingan bo‘lib, mono - “tanho” va poleo - “sotaman” degan ma’noni bildirib, yakka hokimlik yoki hukmronlikni anglatadi, ya’ni monopoliyada tarmoq bitta firmadan iborat bo‘lishi sababli, u mavjud mahsulot (xizmat)ning yagona ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi va yakka hukmronlik shakllanadi. tarmoqqa kirish uchun to‘siqlar ishlab chiqarish miqyosi keltirib chiqaradigan to‘siqlar, shu jumladan, moliyaviy to‘siqlar ko‘p holatlarda shunchalik katta bo‘ladiki, bu tarmoqqa kirishni taqiqlash bilan barobar. masalan, yirik ishlab chiqaruvchi hisoblangan avtomobil sanoatiga kirish, yangi texnologiyaga asoslangan zarur uskunalarni sotib olishga juda katta pul-kapitali talab qiladi. tabiiy monopoliyalar vujudga keltiradigan to‘siqlar buning mazmuni shundan iboratki, bir qancha tarmoqlarda raqobat mavjud bo‘lmaydi, uni amalga oshirish mumkin emas. ijtimoiy foydalanishdagi bunday tarmoq korxonalari tabiiy monopoliyalar deyiladi. tabiiy monopoliyalarga elektr, gaz, suv …

5 / 56

qda u qadar ko‘p bo‘lmagan korxonalarning mavjud bolishi va hukmronlik qilishidir. bu oligopoliyaning eng muhim belgisidir. qaysi tovarlar va xizmatlar bozorida nisbatan kam sonli ishlab chiqaruvchilar hukmronlik qilsa, shu tarmoq oligopolistik tarmoq hisoblanadi. oligopolistik tarmoq bir xil yoki tabaqalashgan mahsulot ishlab chiqarishi mumkin: po‘lat, mis, alyuminiy, qo‘rg‘oshin, temir va shu kabilar- fizik ma’noda bir turdagi mahsulotlar hisoblanadi va oligopoliya sharoitida ishlab chiqariladi. iste’molchilik tovarlari: avtomobillar, yuvuvchi vositalar, sigaretalar, maishiy elektr buyumlari va shu kabilarni ishlab chiqaruvchi tarmoqlar tabaqa lashgan oligopoliya hisoblanadi. intensivlik darajasi bo‘yicha jalb etuvchi raqobat raqobat subyekti mazkur segmentda oldingi segmentdagiga nisbatan ko‘proq foyda oladi; chegaralangan raqobat mazkur raqobat tovar bozorida raqobatni ushlab turadi; shafqatsiz raqobat raqobat nisbatan intensiv ,raqobatchilar bir-birini bozordan siqib chiqarishga ,ulushini tortib olishga harakat qiladi. ehtiyojlarni qondirish shakli bo‘yicha: funksional raqobat bu raqobatning shunday turli xil tovarlar o‘zaro bir-bir bilan raqobatlashadi. bu tovar ayni o‘sha ehtiyojni qondirishga yo‘naltirilgan bo‘ladi. tur raqobat mazmuniga ko‘ra funksional …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sherman qonuni"

м 1. raqobat tushunchasi va mohiyati 2. raqobat turlari va shakllari 3. 4. raqobatchilarning tahlili raqobat klassifikatsiyasi raqobatli stratеgiyalar davlatning xususiy monopoliyalarni jilovlashga qaratilgan tadbiri 1890-yilda aqshda qabul qilingan “sherman qonuni” bo’lib, u tarixda antitrest qonuni deb nom olgan. iqtisodiyotni tartibga soluvchi “ko'zga ko‘rinmas qo‘l” raqobatdir. raqobat so‘zi lotincha “concurrere” so‘zidan olingan bo’lib, to‘qnashuv, qarama-qarshi, musobaqalashmoq degan ma’noni bildiradi. raqobat tushunchasi va mohiyati antimonopol qonunchilik asosan quyidagi uch yo‘nalish bo‘yicha shakllanadi 1. ishlab chiqarish tizimi (tarkibi)ni boshqaruvchi qonunlar yoki ular moddalarini aniq belgilash. ularga ko'ra odatda hech bir korporatsiya u yoki bu turdagi mahsulot ishlab chiq...

This file contains 56 pages in PPTX format (717.4 KB). To download "sherman qonuni", click the Telegram button on the left.

Tags: sherman qonuni PPTX 56 pages Free download Telegram