zardushtilik dini

PPTX 17 pages 105.3 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 105.3 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

zardushtilik dini zardushtilik dini reja 1.zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 2.zardushtiylik manbasi “avesto”. avestoning tarkibiy tuzilishi. 3. zardushtiylik ta'limoti. 4. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari zardushtiylik dinining vujudga kelishi spitama qabilasidan bo‘lgan pourushaspa o‘g‘li ashoga zaratushtra (yunoncha – zoroastr, pahlaviycha – zaraxustra «boqiy yulduz» va «chiroyli tuyalarga ega bo‘lgan») ushbu dinning asoschisi hisoblanadi. zardushtiylar e’tiqodiga ko‘ra, bu nom unga axura-mazda (yunoncha, ormuzd –«donishmandlik sohibi») tomonidan berilgan. zardushtning yashagan davri va joyi haqida turli taxminlar mavjud. tadqiqotchi m.boysning ta’kidlashicha, u mil. avv. 1500-1200 yillar orasida yashagan. uning fikricha, zardusht o‘z da’vatini gushtasb luxrasb ismli kayoniylar podshohi davrida boshlagan. bunga u zamonaviy zardushtiylarning hozirgacha mil.avv. 1738 yil shoh vishtasp tomonidan qabul qilingan «fasli» kalendaridan foydalanib kelayotganlarini dalil qilib ko‘rsatadi. zardushtiylikning vatani masalasida ikki xil qarash mavjud. jumladan, ayrim olimlar zardushtiylik qadimgi eron hududida keng tarqalgani, «avesto»ning sharhlari pahlaviy tilida yozilganidan kelib chiqib, uning vatani midiya (hozirgi eron hududi) deb hisoblasalar, ko‘pchilik tarixchilar …

2 / 17

‘rta osiyoda mil. avv. i ming yillikning birinchi yarmida vujudga kelganini tasdiqlaydi. dastlab «avesto» matnlari og‘zaki ravishda saqlanib kelgan. uning eng qadimiy qismlari ii ming yillik oxiri i ming yillik boshlariga oid bo‘lib, keyingi asrlarda uning tarkibi turli diniy urf-odatlar bayoni, axloqiy, huquqiy qonun-qoidalar bilan to‘ldirilib borilgan. milodiy uchinchi asrda qonunlardan iborat avestoning sharhi «zend» (parfiyoncha, «sharhlangan matn») yozilgan. zamonaviy zardushtiylarning fikriga ko‘ra, «avesto»ning to‘liq qismi etib kelmagan bo‘lsa-da, uning dastlabki yozma nusxasi 12 ming qora mol terisiga bitilgan edi. «avesto» «avesto» mil. avv. i asrda arshakiylar sulolasi davrida ilk marta oromiy alifbosida ko‘chirilgan. shopur ii (243-273) va xusrav i (531-579) zamonlarida uning nusxalari yaratilgan. ix asrda yozilgan «denkart» («imon faoliyati», sosoniylar hukmronligi davrida yozilgan qomusiy lug‘at bo‘lib, u o‘z ichiga badiiy va tarixiy ma’lumotlarni olgan. dastavval 9 bo‘limdan iborat bo‘lgan, keyinchalik uning 2 qismi yo‘qotilgan. abbosiy xalifa al-ma’mun ibn horun rashid davri (813-833)da aturfarnbag (aturfat ibn hamat) tomonidan to‘plangan) …

3 / 17

ol-javoblari, qasam ichish, va’dada turish, ahdni buzish, tozalik, yuvinish asoslari kabi masalalar yoritilgan. «yasna» - diniy marosimlarda o‘qiladigan duolar bo‘lib, 72 bobdan tashkil topgan. zardushtning so‘zlari hisoblanadigan 17 fasl, 338 qit’a, 896 misra va 5560 so‘zdan iborat «gat»lari ham shu bo‘limdan joy olgan. «gat»ning har bir she’ri pahlaviy tilida «gas» deyiladi. umuman olganda, bu bo‘limda olovning muqaddasligi, zardushtiylik marosimlari orasida olovga e’tiqod qilish, axura-mazda nurining quyoshda namoyonligi va uning erdagi zarrasi deb bilinishi, olovning haqni nohaqdan, eng oliy gunoh hisoblanmish yolg‘onni rostdan ajratib berishi, yolg‘onning chin e’tiqodga xiyonat, deb qoralanishi kabi e’tiqodiy tushunchalar o‘z aksini topadi. «visparad» - 24 bobdan tashkil topgan bo‘lib, ma’budlar sha’niga o‘qiladigan duo va pand-nasihatlardan iborat. 22 bobdan tashkil topgan «yasht» esa har bir bobi axura-mazdadan boshlanib, u tomonidan yaratilgan va uning ma’lum vazifalarini bajaruvchi ma’budlar sha’niga aytilgan madhiyalardan iborat. zardushtiylik ta'limoti zardushtiylik ta’limotiga ko‘ra, zardusht o‘ttiz yoshga yetganida unga payg‘ambarlik vazifasi berilgan. u o‘z tarafdorlari …

4 / 17

lik tarafdori bo‘lmish anxra-maynyu (yunoncha, axriman - yomonlik, buzg‘unchilik ibtidosi) ustidan g‘alaba qozonadi. shuning uchun ko‘pchilik dinshunoslar zardushtiylikni assimmetrik dualizmga mansubligini qayd qilishgan. ta’limotga ko‘ra, birinchi inson govmard (forscha - ho‘kiz-odam) bo‘lgan. birinchi shoh yima (jamshid) hukmronligi oltin davr hisoblangan. uning davrida kishilar bekamu-ko‘st, baxtiyor yashaganlar. 900 yil o‘tgach, shoh yima g‘ururga berilib, man etilgan sigir go‘shtini eydi va yovuzlik ramzi axriman hukmidagi kuchlar bosh ko‘taradi. oqibatda olamni muzlik qoplaydi. yima axura-mazda amri bilan odamlar va hayvonlarni sovuqdan saqlab qolish uchun qo‘rg‘on qurib, unga har bir jonzotdan bir juftini joylashtiradi. insoniyat tarixining ilk oltin davri tugagach, yaxshilik va yomonlik o‘rtasidagi kurash davri bo‘lgan ikkinchi davr boshlangan. uchinchi davrda axura-mazda g‘alaba qilib, ezgulik saltanati qaror topadi, o‘lganlar qayta tiriladi. zardushtiylik ta’limotiga ko‘ra, dunyo sinovlardan emas, balki yovuzlikka qarshi kurashdan iborat, xolos. ta’limotda insoniyat yashayotgan dunyo muhim hisoblanadi. shuning uchun unda dunyoviy lazzatlardan oxirat uchun voz kechish masalalari ilgari surilmaydi. ezgu amallar …

5 / 17

so‘zning sobitligi, amallarning insoniyligi. zardushtiylik bir yilda har biri besh kundan davom etadigan oltita bayramni belgilaydi. bu bayramlar orasida goxanvar – har biri o‘ttiz kundan iborat bo‘lgan 12 oydan keyingi besh kunlik bayrami asosiy o‘rinni egallaydi. yilning 360 kunidan qolgan kunlari xursandchilik, diniy marosimlar bilan o‘tkaziladi. shunday qilib yangi yilning – navro‘zning yaxshi kirib kelishiga umid bildiriladi. ibodat va ma’budlar zardushtiylikda bir kecha-kunduz besh qismga bo‘linadi: ratu (belgilangan ilohiy tartib), xavani (sahardan tushgacha), rapitvina (tushdan soat 3-4 gacha), uzayyarina (oqshomgacha), avistrutrima (yarim tungacha), ushaxina (tun yarmidan sahargacha). sutkaning bu nomlari ham xudoga o‘xshatilib, har biriga ibodat qilinadi – bir kunda besh marta namoz o‘qiladi. ko‘pchilik dinshunoslar zardushtiylikni dualizmga oid deb hisoblasalar-da, lekin unda axura-mazdadan keyingi darajalarda turuvchi o‘ziga xos xudolar panteoni mavjud ekanini ta’kidlash lozim. ularning eng buyuklari amesha spenta (abadiy muqaddas) – axura mazda yaratgan 7 maxluqdan biri. boshqa fikrga ko‘ra, amesha spenta – axura mazdaning timsoli, yazatlar - …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtilik dini"

zardushtilik dini zardushtilik dini reja 1.zardushtiylik dinining vujudga kelishi. 2.zardushtiylik manbasi “avesto”. avestoning tarkibiy tuzilishi. 3. zardushtiylik ta'limoti. 4. zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari zardushtiylik dinining vujudga kelishi spitama qabilasidan bo‘lgan pourushaspa o‘g‘li ashoga zaratushtra (yunoncha – zoroastr, pahlaviycha – zaraxustra «boqiy yulduz» va «chiroyli tuyalarga ega bo‘lgan») ushbu dinning asoschisi hisoblanadi. zardushtiylar e’tiqodiga ko‘ra, bu nom unga axura-mazda (yunoncha, ormuzd –«donishmandlik sohibi») tomonidan berilgan. zardushtning yashagan davri va joyi haqida turli taxminlar mavjud. tadqiqotchi m.boysning ta’kidlashicha, u mil. avv. 1500-1200 yillar orasida yashagan. uning fikricha, zardusht o‘z da’vatini gushtasb luxra...

This file contains 17 pages in PPTX format (105.3 KB). To download "zardushtilik dini", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtilik dini PPTX 17 pages Free download Telegram