iqlim oʻzgarishiga moslashuv

PPTX 23 pages 27.3 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.3 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

3-mavzu. iqlim oʻzgarishiga moslashuv 3-mavzu. iqlim oʻzgarishiga moslashuv reja 1. iqlim oʻzgarishiga moslashuv haqida ma’lumot 2. rejalashtirilgan va operativ moslashuv 3. iqlim oʻzgarishiga moslashish strategiyasi 4. moslashish qobiliyati, moslashuv imkoniyatlar tengsizligi, moslashuvga misollar. respublika hududida ishlab chiqarishning keng miqyosda taraqqiy etishitabiat bilan inson oʻrtasidagi munosabatlarni keskinlashtirmoqda. bu keskinlashuv odatda atrof muhitning ifloslanishi, tuproq va oʻsimlik qoplamlarining buzilishi, kambagʻallashuvi va boshqa koʻrinishlarda ifodalanadi. har bir tabiiy kompleks bu jihatdan ma’lum ekologik ahvolga ega, ular bir-birlaridan ushbu ahvolning ogʻiryengilligi, murakkabligi, majmualigi bilan farq qiladi. ekologik ahvol umumiy tushuncha va hudud uchun nisbatan barqaror xususiyatlarga ega. shuning uchun ham uzoq muddat davomida deyarli oʻzgarmasligi, ya’ni birdek davom etishi mumkin. lekin ekologik ahvol ba’zan ogʻirlashuvi, ba’zan yengillashuvi ham mumkin, bu hol ishlab chiqarish maromiga bogʻliq, uni atrof-muhitga ta’siri tezlashsa ahvol ogirlashadi yoki aksincha boʻlishi mumkin. oʻzbekistonda ekologik vaziyatlar joylarda tabiiy resurslardan foydalanish darajasi, ishlab chiqarishni rivojlantirish, atrof muhit ifloslanishining oldini olish tadbirlari koʻlanilishi koʻlamiga …

2 / 23

ta hududlarda vaziyat suv resurslarining ifloslanishi tufayli xatarlidir. daryo suvlarining ichimlik suvi sifatida ishlatib boʻlmasligi, ulardan sugʻorishda foydalanganda tuproqda shoʻrlanish hodisasining rivojlanishi, shuningdek tuproqning turli chiqindilar bilan ifloslanishi vaziyatni jiddiylashtirmoqda. daryoning sifatsiz suvini aholi tomonidan isteʻmol qilinishi quyi amudaryo, quyi sirdaryo, quyi zarafshon, quyi qashqadaryo va boshqa hududlarda ular orasida turli kasalliklarning tarqalishiga ta’sir etmoqda. ayniqsa, 1 orasida ulim ba’zi tuman va viloyatlarda nisbatan koʻp. sanoat korxonalari va tutunlari (majmualari) tabiiy muhitga ta’sir etib turli darajadagi mahalliy ekovaziyatlarning tarkib topishi va shakllanishiga sharoit yaratadi. bunda sanoat korxonasi (majmui) atrofida halqasimon bir necha ekovaziyat mintaqalari tarkib topadi. aniqdanishicha, rangli metallurgiya korxonalarining atrof muhitga ta’sir radiusi 60 km masofagacha sezilishi kuzatiladi. demak ular atrofida tang, keskin va oʻrtacha ekovaziyat darajalariga ega boʻlgan mintaqalarni ajratish mumkin. bunday darajalarni fargona, olmaliq kuvasoy, navoiy, chirchikmva boshqa shaharlardagi sanoat korxonalari atrofida ajratish joiz ekologik vaziyatlarning tadrijiy (dinamik) oʻzgarishini oʻrganish natijalariga koʻra, respublika hududida ularning bir necha …

3 / 23

borgan. barqaror oʻzgarish amudaryoda suv sarfining kamayishi va minerallashuv darajasi oshib borishi bilan bogʻliq boʻlgan. falokat darajaning eng daxshatlisi orol dengizida yuz berdi. qisqa vaqt mobaynida (1961-2000-yillar) uning sathi 20 m pasaydi, ya’ni har yili 0,5 m dan tushib borgan. berk havzalar uchun bu katta koʻrsatkich hisoblanadi oʻzbekistonda ekologik havfsizlikni ta’minlash endilikda birinchi darajali va kechiktirib boʻlmaydigan vazifaga aylandi. chunki, ichimlik suvlarining ifloslanganligi, joylarda atmosfera havosini chiqindilar bilan jiddiy toʻyinganligi, buning natijasida aholorasida turli kasalliklar tarqalganligi, sugʻorma yerlarni shoʻrlanib, yaylovlarning mahsuldorligini pasayib borayotganligi qishloq hoʻjalik ishlab chiqarishiga salbiy ta’sir etayotganligi mamlakat miqyosida tub oʻzgarishlarni amalga oshirish zarurligini uqtiradi. inson salomatligiga texnogen chiqindilarning faol ta’siri toʻgʻrisida 70-yillarda bir qator olimlar ogohlantirgan edilar. masalan, yashash muhitida radiatsiya, kimyoviy birikmalarning ta’siri kabi mutagen omillarning keskin koʻpayishi kuzatilsa, u holda odamning genetik axboroti buzilishi mumkin. bu xodisa insonning genetik asosining buzilishi havfidan darak beradi. buning tasdigʻi sifatida keyingi 30 yil mobaynida rivojlangan mamlakatlarda nukson …

4 / 23

ro agentlikning xabariga koʻra, hozirgi vaqtda ishlab chiqarish jarayonida taxminan 50 turdagi modda kishini rak (oʻsma) kasali bilan ogʻrishiga ta’sir etishi mumkin, epidemiologiya tadqiqotlarining koʻrsatishicha, taxminan turdagi modda 100 kanserogenli xususiyatga ega ekan. bularning barchasi kuchli ekologik havf toʻgʻrisida xabar beradi. bizningcha, eng avvalo sanoat korxonalarida chiqindilarning eng kam miqdorda tashqariga chikishini ta’minlashga erishish oʻta dolzarbdir kelajakdagi iqlim qanday boʻlishi va oqibatlari toʻgʻrisida turli olimlar fikr bildirib oʻtgan. jumladan, avstraliya iqlimshunosi va yozuvchisi t.flanner turli olimlar tomonidan turli yillar, hatto turli asrlarda iqlim oʻzgarishiboʻyicha qilingan bashoratlarni roʻyxatini tuzdi. quyida roʻyobga chiqqan 5 ta bashoratni keltiramiz. bu global iqlimni bir koʻrishda afsona emasligini isbotlaydi va hamma insoniyat bunga oʻz eʻtibor berishlari kerak deb hisoblaymiz. 1. bundan 100-yil oldin (1893-yilda) shved olimi nobel mukofoti laureati svante arrxenius ta’kidlagan edi: biz atmosferaga qancha koʻp karbonat angidrid gazini chiqarsak yer shuncha qiziydi. zamonaviy ilmiy ishlarsayyoraning harorati va co2 darajasi bir-biri bilan toʻgʻri propotsionalligini isbotlashdi. …

5 / 23

ni va favqulotda iliq qishlarni eslashni oʻzi kifoya. 5. 1980-yillar bashorati-okean sathini koʻtarilish ham asoslandi. bugun hammaga ma’lumki, iliq dengiz suvlarini kengayishi va qutb muzlarini erishi hisobiga 20-yuzlikda okean sathi 10-20 sm ga koʻtarildi iqlim oʻzgarishini oldindan aytib berish-ob-havoni oldindan aytib berishga nisbatan ancha murakkab vazifa. bunda ob-havoni oldindan aytishda ma’lum kunlar (2-3 kun kabi) yoki xalq iboralari, odatlari, oʻtgan yillardagi holat hisobga olinadi. kelajak hisob-kitoblari, xususan, 2100-yilgacha atmosferaning radiatsion isishi asosan issiqxona samarasining antropogen kuchayishi sharoitlarida koʻrinadi. bir yuz yillik masshtabining tabiiy omillari oʻrni u qadar ulkan emas. shu bois model hisob-kitoblarni uch qadam koʻrinishida tasavvur qilish mumkin. avval co2 chiqindilari, shuningdek boshqa gazlar va aerozollarni prognoz qilinadi. keyin atmosfearadagi co2 va boshqa gazlar va aerozollar konsentratsiyasi hisoblanadi. uchinchidan, eng qiyin bosqichda yildan yilga atmosfera va okeanlarning umumiy sirkulyatsiyasi modeli yordamida kelajak tuziladi: harorat, yogʻingarchilik qor qatlami holati va boshqalar. agar oʻrtacha global oʻzgarishlar darajasi xx asrda 0,6ocni tashkil …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqlim oʻzgarishiga moslashuv"

3-mavzu. iqlim oʻzgarishiga moslashuv 3-mavzu. iqlim oʻzgarishiga moslashuv reja 1. iqlim oʻzgarishiga moslashuv haqida ma’lumot 2. rejalashtirilgan va operativ moslashuv 3. iqlim oʻzgarishiga moslashish strategiyasi 4. moslashish qobiliyati, moslashuv imkoniyatlar tengsizligi, moslashuvga misollar. respublika hududida ishlab chiqarishning keng miqyosda taraqqiy etishitabiat bilan inson oʻrtasidagi munosabatlarni keskinlashtirmoqda. bu keskinlashuv odatda atrof muhitning ifloslanishi, tuproq va oʻsimlik qoplamlarining buzilishi, kambagʻallashuvi va boshqa koʻrinishlarda ifodalanadi. har bir tabiiy kompleks bu jihatdan ma’lum ekologik ahvolga ega, ular bir-birlaridan ushbu ahvolning ogʻiryengilligi, murakkabligi, majmualigi bilan farq qiladi. ekologik ahvol umumiy tushuncha va hudud uchun n...

This file contains 23 pages in PPTX format (27.3 MB). To download "iqlim oʻzgarishiga moslashuv", click the Telegram button on the left.

Tags: iqlim oʻzgarishiga moslashuv PPTX 23 pages Free download Telegram