statistika

PPTX 22 pages 529.6 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 529.6 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

o’zbekiston respublikasi oliy ta`lim fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo xalqaro universiteti statistika 3-mavzu. statistik jamlash va guruhlash 1 reja: statistik kuzatish ma’lumotlarini jamlash. statistik guruhlashning mohiyati, vazifalari va turlari statistik jadvallarning tuzilishi, turlari va ularga qo‘yiladigan talablar. statistik kuzatish natijasida o‘rganilayotgan xodisalarning har biri to‘g‘risida juda ko‘p ma’lumotlar to‘planadi. lekin bu ma’lumotlar biror belgi bo‘yicha tartibga keltirilmagani hodisalar to‘g‘risida umumiy xulosalar qilishga imkon bermaydi. shuning uchun navbatdagi vazifa-ma’lumotlarni jamlash, bir tizimga keltirish va qayta ishlashdir. bu bosqich har qanday statistik tadqiqotning ikkinchi bosqichi bo‘lib, statistik kuzatish ma’lumotlarini jamlash va guruhlash deb yuritiladi. statistikada jamlash tor va keng ma’noda tushiniladi. tor ma’noda jamlash deganda kuzatishdan olingan ma’lumotlarni biror belgisiga qarab guruhlamasdan, to‘plamning umumiy yig‘indisini (yakunini) hisoblanish tushuniladi. masalan, respublika bo‘yicha terilgan paxtaning umumiy miqdori, o‘rilgan g‘alla maydoni, institut bo‘yicha o‘qiydigan barcha talabalar soni va hokazo. kuzatish ma’lumotlarini maxsus dastur asosida muhim belgilariga qarab guruhlarga ajratib o‘rganish keng ma’noda jamlashdir. masalan, terilgan …

2 / 22

k markazga - davlat statistika organlariga yuboriladi statistik guruhlash deb hodisa va jarayonlarni har tamonlama, chuqur o‘rganish uchun kuzatish to‘plami ma’lumotlarini muxim belgilariga qarab guruhlarga ajratishdir. masalan korxonalarni mulkchilik asosiga ko‘ra davlat, jamoa, aksiyadorlik, qo‘shma, xususiy; samaradorlik darajasiga qarab (yaxshi, o‘rta va qoloq) guruhlarga ajratish mumkin. ma’lumotlarni guruhlashda eng avvalo guruhlash belgisi va oralig‘i aniqlab olinadi. guruhlash belgisi deyilganda guruhlash uchun asos qilib olingan belgi tushiniladi. guruhlash uchun asos qilib kuzatish oldiga maqsad va vazifa qilib qo‘yilgan hodisa va jarayonlarning mohiyatini to‘liq ifodalab beruvchi, zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlar mazmunini yoritib bera oladigan belgilar olinadi. statistik jamlash bir qancha bosqichlarda amalga oshiriladi va quyidagi elementlarni o'z ichiga oladi: to'plangan ma'lumotlarni qayta ishlash rejasi va dasturi tuziladi. to'plam birliklari o'rganilayotgan belgi bo'yicha guruhlarga ajratiladi har bir guruh va umumiy to'plam bo'yicha jamlab chiqariladi. natijalar statistik jadvallarga joylashtiriladi va grafiklarda tasvirlanadi jamlash va guruhlash statistik to‘plamlar tuzish va ularni chegaralash bilan uzviy bog‘langan bo‘lib, …

3 / 22

, guruhlarga, sinflarga, turkumlarga, turlarga taqsimlash tushuniladi. taqsimlash asosi qilib olingan belgi yoki belgilar to‘dasi tasniflash belgisi, ularning har bir sohibi tasniflash birligi deb ataladi. 2. statistik guruhlashning mazmuni. statistik guruhlash - bu o‘rganilayotgan hodisalarni muhim belgilariga qarab bir xil (turdosh) guruhlarga birlashtirishdir. statistikada guruhlash deb o‘rganilayotgan hodisalarni (obyektlarni, birliklarni) muhim belgilariga asoslanib turdosh (sifatdosh) guruhlarga (to‘plamlarga) birlashtirish yuritiladi. masalan, aksioner kompaniyalarni dividend to‘lash darajasiga qarab guruhlarga ajratish. guruhlashning ahamiyati shundaki, u ma’lumotlarni umumlashtirish va tasavvur qilish uchun ixcham, yaqqol shaklda taqdim etishni ta’minlaydi. bundan tashqari, guruhlash ma’lumotlarga turli jihatdan ishlov berish va tahlil qilish uchun asos yaratadi. buning uchun guruhlarni bunyod etish belgisi yoki belgilarini tanlash, tuziladigan guruhlar soni va ularning chegaralarini aniqlash ilmiy tartib-qoidalarga tayanishi kerak. guruhlashda miqdoriy o‘zgarishlar orqali sifat o‘zgarishlarini oydinlashtirish uchun guruhlarni ta’riflovchi ko‘rsatkichlar tipik va barqaror bo‘lishini ta’minlash zarur. guruhlash belgilari qilib ko‘zlangan maqsad va vazifalar nuqtai nazaridan muhim belgilar olinishi kerak. shu bilan …

4 / 22

n belgilardir. guruhlash belgilari ifodalanishiga qarab 2 ga bo‘linadi. miqdoriy belgilari alternativ (sifat) belgilari statistik ma’lumotlar bir belgi yoki maqsadga muvofiq bir nechta belgilar asosida guruhlanishi mumkin. ikki va undan ortiq belgilari bo‘yicha guruhlashlar kombinatsion (aralash) guruhlashlar deyiladi. statistik ma’lumotlarni guruhlashda dastlab guruhlash oralig‘ini aniqlab olish lozim. guruhlash teng oraliqli va tengsiz oraliqli bo‘lishi mumkin. bu kuzatilgan hodisa va jarayonlar mohiyatidan, guruh soni va belgi xususiyatlariga bog‘liq. i= bu yerda: i – oraliq kattaligi (miqdori) xmax - guruhlash belgisining eng katta miqdori (varianti); xmin - guruhlash belgisining eng kichik miqdori (varianti); n - guruhlar soni. teng oraliq deyilganda barcha guruhlar uchun bir xil oraliq miqdori tushiniladi va u quyidagicha aniqlanadi. ko‘pincha guruhlar soni aniq bo‘ladi. bu kuzatish maqsadi va vazifasidan kelib chiqib, ularni to‘liq amalga oshirish uchun kerakli sonda bo‘lishi lozim. agarda guruhlarning optimal sonini aniqlash lozim bo‘lsa, unda sterdjess formulasidan foydalanamiz. n = 1 + 3,322 lg n: bu …

5 / 22

ni aniqlash orqali o‘rganish tushuniladi. demak, ushbu guruhlash turida to‘plam tarkibidagi har bir guruhning salmog‘i aniqlanib, to‘plam tarkibi o‘rganiladi. tuzilmaviy guruhlash yordamida aholining milliy, jinsiy tarkibi, mamlakat yalpi ichki mahsuloti, qishloq xo‘jalik yalpi mahsulotining tarkibiy qismlari kabi ijtimoiy hodisalarning tuzilmalari (strukturasi) o‘rganiladi. analitik guruhlash - bu belgilar orasidagi o‘zaro bog‘lanishlarni tasvirlovchi guruhlashdir. analitik guruhlash deb ikki va undan ortiq belgilar orasidagi o‘zaro bog‘lanishlarni ta’riflovchi guruhlash ataladi. analitik guruhlashda ikki toifadagi belgilar ishtirok etadi: biri - omil belgilar, ikkinchisi - natijaviy belgilar. natijaviy belgi deb boshqa belgilar ta’siri ostida o‘zgarayotgan belgi deb ataladi, omil belgi esa unga ta’sir etayotgan, uni o‘zgarishiga sabab bo‘layotgan belgi yoki belgilardir. analitik guruhlash odatda omil belgi yoki belgilar asosida tuziladi, har qaysi guruh esa natijaviy belgilar bilan ta’riflanadi. guruhlash belgilari oddiy yoki bir o‘lchamli guruhlash bir belgi asosida, murakkab yoki ko‘p o‘lchamli guruhlash ikki va undan ortiq belgilar asosida tuziladi. guruhlash bir yoki bir necha belgilar …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistika"

o’zbekiston respublikasi oliy ta`lim fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo xalqaro universiteti statistika 3-mavzu. statistik jamlash va guruhlash 1 reja: statistik kuzatish ma’lumotlarini jamlash. statistik guruhlashning mohiyati, vazifalari va turlari statistik jadvallarning tuzilishi, turlari va ularga qo‘yiladigan talablar. statistik kuzatish natijasida o‘rganilayotgan xodisalarning har biri to‘g‘risida juda ko‘p ma’lumotlar to‘planadi. lekin bu ma’lumotlar biror belgi bo‘yicha tartibga keltirilmagani hodisalar to‘g‘risida umumiy xulosalar qilishga imkon bermaydi. shuning uchun navbatdagi vazifa-ma’lumotlarni jamlash, bir tizimga keltirish va qayta ishlashdir. bu bosqich har qanday statistik tadqiqotning ikkinchi bosqichi bo‘lib, statistik kuzatish ma’lumotlarini jamlash va guruhlash d...

This file contains 22 pages in PPTX format (529.6 KB). To download "statistika", click the Telegram button on the left.

Tags: statistika PPTX 22 pages Free download Telegram