tabiat insonning hayotiy ehtiyojlariga qondiruvchi manbalar

PPTX 31 pages 226.8 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 226.8 KB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

ишлаб чиқариш жараёни ва унинг натижалари режа: reja: 1-mavzu. kelajakdagi ekologik muammolar 1 3 2 iqlim ozgarishi va ekologik masalalar atrof-muhit muammolari yuzaga kelishida iqtisodiyotning roli. ekologik iqtisodiyot va atrof-muhit. tabiat insonning barcha hayotiy ehtiyojlarini qondiruvchi noyob va betakror manbadir. insoniyat va tabiat o‘rtasidagi mavjud muvozanat esa shu qadar nozik, o‘zaro bog‘liq, o‘zaro tobe va shunchalar zaifki, gohida u yoki bu inqiroz, falokat yoki halokatning ibtidosini ilg‘ash juda mushkuldir. ba’zi hisob-kitoblarga ko‘ra, 2050-yilga kelib, sayyoramiz aholisi 8,0 mlrdga yetadi. mavjud noekologik texnologiyalar sharoitida bu atrof-muhit sifatining keskin yomonlashuvi, suv va havo havzalarining keskin ifloslanishi, tabiiy resurslarining kamayishi, ko‘plab murakkab iqtisodiy, energetik, oziq-ovqat hamda ijtimoiy-siyosiy muammolarga olib kelishini tushunish qiyin emas, hatto hozirda kunda bu kabi oqibatlarning shohidi bo‘lmoqdamiz. 2 1. iqlim o’zgarishi va ekologik masalalar 3 hozirgi kunda yuqorida ko‘rib chiqilgan iqlimiy omillar asosida kuzatilayotgan iqlimiy o‘zgarishlar sabablarini tushuntirib beruvchi qator nazariyalar mavjud. yerning geologik tarixi davomida butun yer tabiati …

2 / 31

a tabiat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlarni muvozanatga keltirish asosiy vazifalardan hisoblanadi. tabiat, inson va jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlik muammosi abadiy muammolardan biridir. tabiat jamiyatning yashash muhiti, uning moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini qondirish manbayi hisoblanadi ekologiya va boshqalar inshootlar tog‘ jinslari odamlar hayvonot olami o’simliklar dunyosi suv tuproq 5 ekologiya o’rganadigan va bu jarayonni boshqarishda yo’naltirilgan faoliyat sohasidir 6 ekologiya tushunchasini fanga birinchi bo‘lib, 1866-yilda nemis biologi ernest gekkel “organizmlarning umumiy morfologiyasi” asarida kiritgan. 7 ekologiya (yunoncha oykos – yashash muhiti, turar joyi va logos – ta’limot) – tirik mavjudotlarning yashash shart-sharoitlari va organizmlar bilan tashqi muhit o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni o‘rganadigan fan. 8 ekologiya biologiya fanining asosiy, an’anaviy qismi sifatida istalgan tirik organizm (odam) bilan muhit o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning umumiy qonuniyatlarini o‘rganadigan umumiy ekologiya hisoblanadi. populyatsiyalar, turlar, biotsenozlar, biogeotsenozlar va biosfera kabi tushunchalar ekologiya fanining manbayi hisoblanadi. ekologiya quyidagi asosiy bo‘limlarga bo‘lib o‘rganiladi sinekologiya autekologiya populyatsiyalar ekologiyasi 9 biosfera. 10 populyatsiyalar …

3 / 31

‘zda tutilgan. autekologiya ( “autos” yunoncha so‘z bo‘lib, “o‘zi” degan ma’noni bildiradi). ayrim turlarning ular yashab turgan muhit bilan o‘zaro munosabatini, turlarning qanday muhitga ko‘proq va uzviy moslashganligini o‘rganadi 11 ekologiyaning umumnazariy vazifalariga quyidagilar kiradi: 1 2 3 4 5 6 muhitga moslashishning ekologik tuzilmasini o’rganish; populyatsiyalar sonining boshqarilishini tekshirish ; biologik xilma-xillikva uni saqlash tuzilmasini o’rganish; biologik mahsuldorlik jarayonlarini tadqiq etish; biosferaning barqarorligini saqlash maqsadida unda kechayotgan jarayonlarni tekshirish. ekologik tizimlar barqarorligining umumiy nazariyasini ishlab chiqish; 12 odamlarning atrofdagi tabiiy muhitga munosabati hamda jonli va jonsiz tabiat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘lanishlar mohiyatini tushuntiruvchi bilimlarga bo‘lgan ehtiyojlar juda qadim zamonlarda paydo bo‘lgan. ekologiya fanining yuzaga kelganiga ham 150 yildan ortiq bo‘ldi, ammo alohida fan sifatida xx asrning ikkinchi yarmidan rivojlanib kelmoqda. amerikalik olim ch.adams (1913) ekologiya to‘g‘risidagi ma’lumotlarni umumlashtirib, chop ettirdi. ekologiyada organizm bir butun tizim sifatida ko‘riladi. u tashqi muhit bilan o‘zaro birgalikda harakatlanadi, bir-biriga yordam qiladi. bugungi kunga kelib, …

4 / 31

-850) 847- yilda “kitob sur’at al-arz” nomli asarini yozdi. unda dunyo okeanlari, quruqlikdagi materiklar, qutblar, ekvatorlar, cho‘llar, tog‘lar, daryo va dengizlar, ko‘llar, o‘rmonlar hamda undagi o‘simlik va hayvonot dunyosi, shuningdek, boshqa tabiiy resurslar – yerning asosiy boyliklari haqida ma’lumotlar keltirilgan. o‘rta osiyo xalqlari ijtimoiy-falsafiy fikrining eng yirik va mashhur vakillaridan abu nasr forobiyning (870-910) ilmiyfalsafiy merosi nihoyatda boy. uning asarlarida tabiatshunoslik ilmi, ilmiy-amaliy faoliyat va hunarmandchilik masalalari yoritilgan. 14 beruniy “saydana” nomli asarida 1116 tur dori-darmonlarni tavsiflagan. ularning 750 tasi turli o‘simliklar, 101 tasi hayvonlar, 107 tasi esa minerallardan olinishi bayon etilgan. abu ali ibn sino (980-1037) jahon madaniyatiga yuksak hissa qo‘shgan olimlardan biridir. uning 450 tadan ortiq asarlari ma’lum. bizgacha ulardan 240 tasi yetib kelgan. ibn sino asarlari orasida “tib qonunlari” shoh asari tibbiyot ilmi tarqalishining oliy cho‘qqisi hisoblanadi. kishi organizmiga tashqi muhit ta’sirini bilgan alloma ayrim kasalliklar suv va havo orqali tarqalishi haqida fikr bayon etgan. ya’ni u …

5 / 31

gan. unda yer, suv, havo, turli xil tabiiy hodisalarga tegishli xalq so‘zlari ko‘plab topiladi. abulqosim mahmud az-zamahshariy asarlarida odamning atrof-muhitga, tirik jonivorlarga munosabati go‘zal bo‘lishi lozimligi ta’kidlanadi. ekologiya fanining rivojlanishi tabiatni o‘rganish va tavsiflashdan boshlangan. bu fransuz jan anri faber o‘zining mashhur “entomologik esdaliklar” (1870-1879) asarini yozgan davrlar edi. aslida ekologiyaning chinakam rivoji ayrim turlar yashaydigan muhitni, ularning o‘zaro munosabatlarini, simbiozini (grekcha – birga yashash), boshqa turlar bilan munosabatlarini o‘rganishdan boshlangan 16 forobiyning “insoniyatning boshlanishi haqidagi kitob”, “hayvon a’zolari to‘g‘risida kitob” nomli asarlarida, shuningdek, “odam a’zolarining tuzilishi” kabi asarlarida odam va hayvonlar ayrim a’zolarining tuzilishi, xususiyatlari va vazifalari, ularning o‘xshashligi va farqlari haqida keltirilgan. forobiy tabiiy va inson qo‘li bilan yaratiladigan sun’iy narsalarni ajratgan. u tabiiy narsalar tabiat tomonidan yaratilgan, degan xulosaga keladi. inson omilining katta ekanligini, tabiiy va sun’iy tanlash hamda tabiatga ko‘rsatiladigan boshqa ta’sirlarni atroflicha baholagan. abu rayhon beruniy (973-1048) koinotdagi hodisalarni taraqqiyot qonunlari va narsa-hodisalarning o‘zaro ta’siri …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiat insonning hayotiy ehtiyojlariga qondiruvchi manbalar"

ишлаб чиқариш жараёни ва унинг натижалари режа: reja: 1-mavzu. kelajakdagi ekologik muammolar 1 3 2 iqlim ozgarishi va ekologik masalalar atrof-muhit muammolari yuzaga kelishida iqtisodiyotning roli. ekologik iqtisodiyot va atrof-muhit. tabiat insonning barcha hayotiy ehtiyojlarini qondiruvchi noyob va betakror manbadir. insoniyat va tabiat o‘rtasidagi mavjud muvozanat esa shu qadar nozik, o‘zaro bog‘liq, o‘zaro tobe va shunchalar zaifki, gohida u yoki bu inqiroz, falokat yoki halokatning ibtidosini ilg‘ash juda mushkuldir. ba’zi hisob-kitoblarga ko‘ra, 2050-yilga kelib, sayyoramiz aholisi 8,0 mlrdga yetadi. mavjud noekologik texnologiyalar sharoitida bu atrof-muhit sifatining keskin yomonlashuvi, suv va havo havzalarining keskin ifloslanishi, tabiiy resurslarining kamayishi, ko‘plab murak...

This file contains 31 pages in PPTX format (226.8 KB). To download "tabiat insonning hayotiy ehtiyojlariga qondiruvchi manbalar", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiat insonning hayotiy ehtiyo… PPTX 31 pages Free download Telegram