yalpi tushuncha va yalpi taklif

PPTX 17 pages 115.6 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 115.6 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

1-ma’ruza. milliy iqtisodiyot va uning makroiqtisodiy o‘lchamlari. yalpi ichki mahsulot va uning harakat shakllari. reja: 1. yalpi taklif tushunchasi, yalpi taklif egri chizig‘i va uning miqdoriga ta’sir etuvchi omillar. 2. yalpi talab va yalpi taklif o‘rtasidagi muvozanat hamda uning o‘zgarishi. 2-ma’ruza. yalpi talab va yalpi taklif. 1. yalpi taklif tushunchasi, yalpi taklif egri chizig‘i va uning miqdoriga ta’sir etuvchi omillar. yalpi taklif – mavjud narx darajasida sotish mumkin bo’lgan, sotishga chiqarilgan va tayyorlangan turli-tuman tovarlar va xizmatlarning hajmidir. bu narxlarning har xil mumkin bo’lgan o’rtacha darajasida milliy ishlab chiqarishning mavjud real hajmini ko’rsatadi. ancha yuqori narxlar qo’shimcha tovarlar ishlab chiqarish uchun rag’bat yaratadi. narxlarning past darajasi tovar ishlab chiqarishning qisqarishiga olib keladi. shu sababli narxlar va milliy ishlab chiqarish hajmi o’rtasida to’g’ridan-to’g’ri yoki bevosita bog’liqlik mavjud bo’ladi. yalpi taklif egri chizig’i uchta kesmalardan iborat. narxlar darajasi r r  аs аd talab egri chizig’i taklif egri chizig’i r  i …

2 / 17

o‘z ichiga oladi. i. yotiq kesma. u ba’zida «keynscha» kesma deb ham atalib, iqtisodiyotning tanazzul yoki turg‘unlik davridagi holatini aks ettiradi. yotiq kesma milliy ishlab chiqarish potensial hajmi yt nuqtadan ancha kam bo’lgan ishlab chiqarishning real hajmi yi nuqtaga qadar bo’lgan hajmni o‘z ichiga oladi. ya’ni bu oraliqda mamlakatdagi mavjud ko‘plab ishlab chiqarish quvvatlari, mashina, uskuna va ishchi kuchi ishlab chiqarishga jalb etilmaydi yoki ulardan to’liq foydalanilmaydi. shunga ko‘ra, mazkur resurslarning ishlab chiqarishga jalb etilishi narx darajasiga hech qanday ta’sir ko‘rsatmaydi. bu oraliqda ishlab chiqarish real hajmi qisqarganda ham tovar va resurslar narxi eski darajada qoladi. shunday qilib, yotiq kesmada narx darajasi o‘zgarmagan holda milliy ishlab chiqarish hajmini oshirish imkoniyati mavjud. ii. oraliq kesma. yi va yt nuqtalar orasidagi mazkur kesma milliy ishlab chiqarish real hajmining ko‘payishi narx darajasining o‘sishi bilan birga borishini ko‘rsatadi. bu ishlab chiqarishning to’liq quvvat bilan ishlay boshlaganidan, korxonalarning ancha eski va kam samarali texnologiyalardan foydalana …

3 / 17

ga olib kelmaydi. qisqacha aytganda, bu kesma milliy ishlab chiqarish hajmi doimiy bo‘lib qolishi, narx darajasi esa o‘zgarishi mumkinligini ko‘rsatadi. yalpi taklifga narxdan tashqari bir qator omillar ta’sir ko’rsatadi. bu omillardan bir yoki bir nechtasining o’zgarishi yalpi taklifning o’zgarishiga sabab bo’ladi. yalpi taklifning narxdan tashqari bu omillari bitta umumiy hususiyatga ega: agar ular o’zgarsa, mahsulot birligiga ishlab chiqarish xarajatlari ham o’zgaradi. natijada yalpi taklif egri chizig’i joyini o’zgartiradi. yalpi taklif hajmiga ta’sir qiluvchi omillar. 1. resurslar narxining o’zgarishi. resurslar narxi - tayyor mahsulot narxidan farq qilib, yalpi taklifning muhim omili hisoblanadi. boshqa sharoitlar o’zgarmay qolganda, resurslar narxining oshishi mahsulot birligiga xarajatlarning ko’payishiga, resurs narxlarining pasayishi esa xarajatlarning kamayishiga olib keladi. resurs narxlariga bir qator omillar ta’sir ko’rsatadi. resurslar taklifining ko’payishi ular narxini pasaytiradi va natijada mahsulot birligiga xarajatlar kamayadi. resurslar taklifining kamayishi esa qarama-qarshi natijaga olib keladi. endi alohida resurslar taklifi o’zgarishining yalpi taklifga ta’sirini qarab chiqamiz. yer resurslari – …

4 / 17

i ta’sir ko’rsatadi. mavjud ishchi kuchi (mehnat) resurslarining ko’payishi ish haqining pasayishiga, ularning kamayishi esa ish haqining oshishiga olib keladi. kapital. agar jamiyat asosiy kapital zahirasini o’stirib borsa, yalpi taklif o’sish tamoyiliga ega bo’ladi. masalan, agar jamiyat o’z daromadining asosiy qismini tejab, uni investitsion tovarlar sotib olishga yo’naltirsa, yalpi taklif o’sadi. xuddi shunday asosiy kapital sifati yaxshilanganda ishlab chiqarish xarajatlari kamayadi va yalpi taklif ko’payadi. korxona o’zining eski, sifati past bo’lgan qurilmalarini, yangi va ancha takomillashgan qurilmalar bilan almashtirishi bunga misol bo’la oladi. agar mamlakatda asosiy kapitalining miqdori kamaysa va sifati yomonlashsa, yalpi taklif qisqaradi. tadbirkorlik layoqati. vaqt o’tishi bilan mamlakatda tadbirkor kishilar soni ko’payadi va bu yalpi taklifga ta’sir ko’rsatadi. masalan keyingi vaqtda respublikada tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishga asosiy e’tiborni qaratilishi bunday faoliyat bilan shug’ullanishga harakat qiluvchi kishilar sonining ko’payishiga olib kelishi muqarrar va bu o’z navbatida yalpi taklifni oshiradi. import resurslar narxlari. chet ellardan resurslar importi milliy iqtisodiyotda yalpi …

5 / 17

dorda mashina va uskunalardan foydalanish, ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirish; ancha bilimli va malakali ishchi kuchini qo’llash kabi omillarning o’zaro ta’siri unumdorlikning o’sishi va yalpi taklifning oshishiga olib keladi. qisqacha qilib aytganda, mahsulot birligiga harajatlar kamayganda unumdorlikning oshishi yalpi taklifning oshishiga, aksincha, unumdorlikning kamayishi natijasida mahsulot birligiga harajatlarning ko’payishi yalpi taklifning qisqarishiga olib keladi. 3. huquqiy normalarning o’zgarishi. korxonalar o’z faoliyatida amal qiladigan huquqiy normalarning o’zgarishi, mahsulot birligi to’g’ri keladigan xarajatlarni va yalpi taklifni o’zgartirishi mumkin. xuquqiy normalar o’zgarishining ikki turi mavjud: soliq va subsidiyalarning o’zgarishi, davlat tomonidan tartibga solish xarakteri va usullarining o’zgarishi. korxonalardan olinadigan soliqlar (qo’shilgan qiymat solig’i, ish haqi fondidan olinadigan soliqlar) ning ko’payishi mahsulot birligiga xarajatlarni ko’paytirishi va yalpi taklifni qisqartirishi mumkin. korxonaga davlat tomonidan beriladigan subsidiyalarning ortishi yoki soliq yukining kamayishi ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytiradi va yalpi taklifni oshiradi. misollar: talabning chiziqli funksiyasi quyidagicha berilgan qd=280-3p . berilganlardan foydalanib talab egri chizig’ini shakllantiring. 2. taklifning chiziqli …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yalpi tushuncha va yalpi taklif"

1-ma’ruza. milliy iqtisodiyot va uning makroiqtisodiy o‘lchamlari. yalpi ichki mahsulot va uning harakat shakllari. reja: 1. yalpi taklif tushunchasi, yalpi taklif egri chizig‘i va uning miqdoriga ta’sir etuvchi omillar. 2. yalpi talab va yalpi taklif o‘rtasidagi muvozanat hamda uning o‘zgarishi. 2-ma’ruza. yalpi talab va yalpi taklif. 1. yalpi taklif tushunchasi, yalpi taklif egri chizig‘i va uning miqdoriga ta’sir etuvchi omillar. yalpi taklif – mavjud narx darajasida sotish mumkin bo’lgan, sotishga chiqarilgan va tayyorlangan turli-tuman tovarlar va xizmatlarning hajmidir. bu narxlarning har xil mumkin bo’lgan o’rtacha darajasida milliy ishlab chiqarishning mavjud real hajmini ko’rsatadi. ancha yuqori narxlar qo’shimcha tovarlar ishlab chiqarish uchun rag’bat yaratadi. narxlarning past ...

This file contains 17 pages in PPTX format (115.6 KB). To download "yalpi tushuncha va yalpi taklif", click the Telegram button on the left.

Tags: yalpi tushuncha va yalpi taklif PPTX 17 pages Free download Telegram