"statistikaga kirish" ma’ruzasining ma'lumotlari

PPTX 88 pages 2.1 MB Free download

88 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 88

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 88

предмет, метод и задачи статистики o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent moliya instituti “statistika va ekonometrika” kafedrasi o’qituvchisi z.t. jumanova tomonidan “statistika” fanidan “statistikaga kirish” mavzusida tayyorlangan ma’ruza reja 1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi 2. statistika nimani o’rgatadi? 3. o‘zbekistonda statistika rivojining tarixiy bosqichlar “statistikaga kirish” мавзуси бўйича гуруҳларда ақлий хужум учун баҳс-мунозара саволлари statistika deganda nimani tushunasiz? statistika fanining boshqa fanlardan farqi nimada deb tushunasiz? renessans nima? uygʻonish davri (renessans) — markaziy osiyo, eron, xitoy (9-12 va 15-asrlar), gʻarbiy yevropada yuz bergan alohida madaniy va tafakkuriy taraqqiyot davri. "renessans" atamasi dastlab italiyadagi madaniy-maʼnaviy yuksalish (14—16-asrlar)ga nisbatan qoʻllanilgan, uni oʻrta asrchilik turgʻunligidan yangi davrga oʻtish bosqichi deb baholaganlar. renessansning asosiy alomatlari: tafakkurda va ilmu ijodda dogmatizm, jaholat va mutaassiblikni yorib oʻtib, insonni ulugʻlash (qarang gumanizm), uning isteʼdodi, aqliyfikriy imkoniyatlarini yuzaga chiqarish; antik davr (yunonrum) madaniyatiga qaytib, uni tiklash, boyitish; cherkov sxolastikasidan qutulib, adabiyot va sanʼatda dunyoviy …

2 / 88

. birinchi renessansda yurtimizdan fargʻoniy, xorazmiy, forobiy, beruniy, ibn sino, yusuf xos hojib, mahmud qoshgʻariy, mahmud zamaxshariy kabi buyuk daholar, buyuk muhaddislar — buxoriy, termiziy, mutakallimlar — moturidiy va abul muin nasafiy hamda boshqa atoqli dunyoviy va diniy allomalar shuuri olamni yoritdi. ikkinchi renessansda — ulugʻbek, gʻiyosiddin jamshid koshiy, qozizoda rumiy, ali qushchi, lutfiy, jomiy, navoiy, behzod, buyuk meʼmorlar, bastakorlar, musavvirlar, tarixchilar chiqib, bugun ham dunyoni lol qoldirayotgan asarlar yaratdilar. har ikki renessans davrida biz dunyoning ilgʻor, mutaraqqiy xalqlari qatorida edik. agar yana shunday darajaga erishmoqchi boʻlsak, uchinchi renessansni amalga oshirmogʻimiz zarur. 1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi “statistika” atamasi lotincha “status” so‘zidan olingan bo‘lib, hodisalarning holati, ahvolini bildiradi. “status” so‘zi negizida “stato”– davlat, “statusta” – davlatni biluvchi, ya’ni “statustica” davlat to‘g‘risidagi muayyan bilim, ma’lumotlar yig‘indisi degan ma’nolarni anglatadi. ―statistika fani xvii asrning oxirlariga kelib, mustaqil fan sifatida shakllana boshlandi. hozirgi kunda statistika deyilganda: o‘z ob’ekti va usuliga ega bo‘lgan …

3 / 88

a, bu ishni ular qo‘lidagi barmoqlari yordamida bajarganlar. jamiyatda ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi natijasida insonlar hisob-kitoblarni qo‘l barmoqlari bilanemas, balki ayrim predmetlar orqali bajarishga kirishdilar. masalan, grek tarixchisi gerodotni (eramizdan oldin 484-420 yillarda yashagan) ta’kidlashicha qadimiy fors podshohi dariya o‘z qo‘shinlarini soni to‘g‘risida ma’lumotga ega bo‘lish uchun har bir askarga bir donadan toshni olib kelib bir yerga to‘plashni buyuradi. xuddi shunday ishni skiflar podshosi ariant ham bajaradi. ariant toshni emas, kamonning mis uchini to‘plashni buyuradi. keyinchalik, insoniyat hisob-kitoblar olib borish texnikasining yangi pog‘onasiga o‘tadi, ya’ni boshlang‘ich schyotlari paydo bo‘la boshlaydi. ularning tarixi bir necha ming yillarga borib taqaladi. ular, avvalo xitoyda svau-pau (suan-pan) nomlari bilan paydo bo‘lgan, keyinchalik yaponiyada – saroban nomi bilan. bundan ikki ming yillar avval bunday schyotlar gretsiya va rim maktablarida ham qo‘llanilgan. shunday qilib, yaratilgan maktablarda asta-sekin hisob-kitob yuritish kitob asarlari paydo bo‘la boshladi. shunday asarlardan biri “manu qonunlari”dir. bu asarda (eramizdan oldingi x asr) hindistonning …

4 / 88

‘shgan olimlar xitoyliklardir. ularga kunfutsiya (kun futszu, 551-479 y. eramizgacha), men tszi (372-289 y. eramizgacha) va boshqalarni kiritish mumkin. eramizgacha to‘rt minginchi yillarda yirik quldorlik davlati bo‘lgan misrda juda ko‘p statistik ishlar amalga oshirilgan. ma’lumki, uch minginchi (eramizgacha) yillarda misr yozuvi paydo bo‘ladi. matematika juda rivojlanadi. ayrim ma’lumotlariga ko‘ra, eramizdan 3500 yil ilgari misrda aholi ro‘yxati o‘tkazilgan. o‘sha davrlarda misrda kasrlar va arifmetik amallar ma’lum bo‘lgan. masalan, bir, o‘n, yuz, ming va h.k. maxsus belgilar bilan fikrlar bayon qilingan. masalan, million raqami juda katta songa hayron bo‘lib qo‘lini ko‘tarib turgan inson figurasi orqali belgilangan. qadimgi misrda geometriya va astronomiya paydo bo‘ladi. birinchi bo‘lib kalendar va kadastr tuziladi. yangi eraning boshlarida hisob-matematika ishlari bilan juda ko‘pchilik shug‘ullana boshlaydi. bu ishning territoriyasi hind yarim orolidan afrikaning shimoliy dengiz qirg‘oqlari va ispaniya janubigacha kengayadi. bu hududda bosqinchilik urushlaridan so‘ng (vii asr), islom dini ustunlangan rasmiy (arab) tili zonasi paydo bo‘ladi. mintaqaning ajoyib iqlimi, …

5 / 88

ikani funksiyalari ommaviy ma’lumotlarni to‘plash va ularni tahlil qilishni qandaydir oddiy apparatini yaratishni talab qila boshladi. bundan shunday xulosa chiqarish mumkinki, statistika paydo bo‘lishi boshlanayotgan vaqtni o‘zida hukmron sinf vakillariga xizmat qilishga chorlangan edi. endi davlat yig‘imlarni to‘plash uchun, yer egalarida qancha yeri borligini, undan qancha daromad olishini, urush olib borish uchun qancha aholi va shundan qanchasi katta yoshdagi erkaklar va boshqalarni bilish zaruriyati tug‘iladi. bu ishlar qadimgi statistik ishlardan farq qiladi, ya’ni u faqat ro‘yxatga olish emas, balki statistik hisob-kitoblarni amalga oshirishni talab etadi va ularni boshlanganligidan dalolat beradi. statistika fan sifatida xvii asrda angliyada paydo bo‘lgan. siyosiy arifmetika maktabining namoyandalari jon graunt (1620-1674) va uilyam petti (1623-1687) statistika asoschilari hisoblanadilar. chunki birinchi bo‘lib ijtimoiy-iqtisodiy tekshirishlarda statistikani qo‘llash fikri u.pettida tug‘ilgan edi. k.marks u.pettini ulug‘ va original iqtisodchi-tekshiruvchilardan biri, siyosiy iqtisodning otasi va ma’lum bir darajada statistikaning ixtirochisi deb hisoblagan. u.petti o‘z asarlarida (“soliqlar va yig‘imlar”, 1662y.; “donolarga so‘z”, …

Want to read more?

Download all 88 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""statistikaga kirish" ma’ruzasining ma'lumotlari"

предмет, метод и задачи статистики o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent moliya instituti “statistika va ekonometrika” kafedrasi o’qituvchisi z.t. jumanova tomonidan “statistika” fanidan “statistikaga kirish” mavzusida tayyorlangan ma’ruza reja 1. statistikaning paydo bo’lishi va rivojlanishi 2. statistika nimani o’rgatadi? 3. o‘zbekistonda statistika rivojining tarixiy bosqichlar “statistikaga kirish” мавзуси бўйича гуруҳларда ақлий хужум учун баҳс-мунозара саволлари statistika deganda nimani tushunasiz? statistika fanining boshqa fanlardan farqi nimada deb tushunasiz? renessans nima? uygʻonish davri (renessans) — markaziy osiyo, eron, xitoy (9-12 va 15-asrlar), gʻarbiy yevropada yuz bergan alohida madaniy va tafakkuriy taraqqiyot davri. "renessans" atama...

This file contains 88 pages in PPTX format (2.1 MB). To download ""statistikaga kirish" ma’ruzasining ma'lumotlari", click the Telegram button on the left.

Tags: "statistikaga kirish" ma’ruzasi… PPTX 88 pages Free download Telegram