o‘zgaruvchanlik. uning xillari va tibbiyotdagi roli. konserogenezning biologik va genetik asoslari

PPTX 36 стр. 1021,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 36
слайд 1 tibbiy biologiya .umumiy genetikasi fanidan mavzu: o‘zgaruvchanlik. uning xillari va tibbiyotdagi roli. konserogenezning biologik va genetik asoslari режа 1. фенотипик ўзгарувчанлик 2. генотипик ўзгарувчанлик 3. репарация ўзгарувчанлик ўзгарувчанлик дейилганда барча тирик мавжудотларнинг ўзгариши тушунилади ўзгарувчанлик туфайли организмда янги белги ва хусусиятлар пайдо бўлади ёки қандайдир бор бўлган белги йўқолади организмларнинг хилма-хил бўлишлиги ўзгарувчанлик натижасидир битта турга кирувчи организмлар ўртасидаги фарқ унинг генотипининг ўзгариши билан ёки ташки муҳит таъсирида юзага чиқиши мумкин геном мутациялари геном мутациялари хромосомалар сонининг ўзгариши билан содир бўлади. маълумки, бир турга кирувчи организмларнинг барчасида хромосомалар сони ва тузилиши бир хил бўлади. ҳужайрада хромосомаларнинг гаплоид тўпламида ҳар бир гомологик хромосомадан фақат биттасигина учрайди. агар диплоид тўпламда 46 хромосома бўлса, гаплоид тўпламда эса 23 та бўлади. ана шу гаплоид тўпламдаги хромосомалар ва улардаги генларнинг йиғиндисига геном дейилади. агар ҳужайрадаги гаплоид тўплам хромосомаларининг барчаси баравариги ошиб кетса, бундай организмларни полиплоид организмлар дейилади. лекин айрим ҳолатларда ҳужайраларнинг бўлиниш жараёни …
2 / 36
я; полиплоид ҳужайралар митоз, мейоз ва зиготаларнинг ривожланиш жараёнида ҳосил бўлади. гаплоид тўпламдаги хромосомалар сони (n) 3, 4, 8, 16 ва ҳоказо ҳисса ошиши мумкин. агар 3 ҳисса ошса триплоид (3 n), 4 ҳисса ошса - тетраплоид (4 n), 8 ҳисса ошса октоплоид (8 n) дейилади. гаплоид тўпламдаги хромосомалар сони жуфт ҳисса ошган, яъни 4n, 6n, 8n ва ҳоказо организмларга хромосомалар сони мувозанатлашган, тоқ хисса, яъни 3n, 5n, 7n ва ҳоказо ошганларига эса мувозанатлашмаган полиплоид организмлар дейилади. хромосомалар сони мувозанатлашган полиплоид организмлар яшашга яхши мослашган бўлади, чунки тоқ сондаги гомологик хромосомалар мейоз даврида жуфтлаша олмаганлиги сабабли кейинги авлод ҳужайраларига тенг тақсимлана олмайди. чунки такрор келувчи бир хил генлар алоҳида ҳолатдагига нисбатан шу белгини кучайтириб юзага чиқаради. ҳозирги замон гулли ўсимликларининг кўпчилиги хромосомалар сони мувозанатлашган полипдоид ўсимликлар ҳисобланади. полиплоид организмлар келиб чиқишига кўра 2 хил бўлиши мумкин, яъни автополиплоид ва аллополиплоид. автополиплоид организмлар – битта турга хос бўлган геном сонининг кўпайишидан …
3 / 36
аун синдромлари юзага келса, жинсий х хромосома бўйича клейнфелтер ва шершевский-тернер касалликлари пайдо бўлади. ҳозирги пайтда сунъий равишда ҳайвонот олами вакиллари орасида хам полиплоид турлар яратилди (ипак қурти, тритон). содда ҳайвонларнинг кўпчилиги эса табиий полиплоидлар ҳисобланади. сутэмизувчилар орасида полиплоид турлар аниқланган эмас. ўзгарувчанлик фенотипик (модификацион) генотипик комбинатив 1. мейозда – кроссинговер ҳисобига 2. тухум ҳужайранинг сперматозоид билан тасодифий уруғланишида спонтан мутацион индуцирланган км фм бм мутация (организм генотипининг) ўзгариши мутация ҳисобига бўладиган ўзгаришлар мутациянинг оқибати мутациянинг қаерда содир бўлишига қараб ген мутацияси геном мутацияси хромосома мутациялари нуклеотиднинг тушиб қолиши нуклеотиднинг ўрни алмашиши нуклеотидлар кетма-кетлигининг ўзгариши анеуплоидия гапплоидия полиплоидия симметрик транслокация ассимметрик транслокация хромосома-лараро битта хромосомада етишмаслик (делеция) ортиб кетиши (дубликация) инверсия (1800га бурилиш) морфологик биокимиёвий физиологик фойдали нейтрал зарарли ярим летал летал соматик генератив генотипик ўзгарувчанлик генотипнинг ўзгариши билан содир бўлади. генотипик ўзгарувчанлик 2 хил бўлади: мутацион комбинатив комбинатив ўзгарувчанлик комбинатив ўзгарувчанлик жараёнида генларнинг ҳар хил тўпламлари (комбинацияси), яъни жойлашиш …
4 / 36
бўлиши мумкин. 2.мутация натижасида ҳосил бўлган янги белгилар турғундир. 3.мутациялар ирсий бўлмаган ўзгарувчанликдан фарқли ўлароқ ўзгарувчанликнинг ўрта миёна шакли теварагида узлуксиз қатор ҳосил қилмайди. чунки мутация натижасида сифат жиҳатидан ўзгариш содир бўлади. 4.мутациялар ҳар хил кўринишларда пайдо бўлиб, фойдали ва зарарли бўлиши мумкин. мутацияларнинг қуйидаги турлари мавжуд. i. геномнинг ўзгариш хусусиятига қараб: 2. хромосома мутациялари - хромосомалар структурасининг ўзгариши. 3. ген мутациялари - генларнинг ўзгариши. 1. геном мутациялари - хромосомалар сонининг ўзгариши. ii. гетерозигота организмларда пайдо бўлишига қараб мутациялар 2 хил бўлади 2. рецессив мутациялар. 1. доминант мутациялар. iii. мутацияларнинг келиб чиқиш сабабларига кўра турлари: 1. спонтан мутациялар, яъни мутацияни келтириб чиқарувчи сабаб аниқ эмас (ўз-ўзидан пайдо бўладиган мутациялар). 2. индуцирланган мутациялар (келтириб чиқарувчи омиллари маълум бўлган мутациялар). iv. ирсиятга берилишига қараб мутациялар қуйидагиларга бўлинади: 1.генератив мутациялар, яъни жинсий ҳужайраларда бўладиган ва наслдан-наслга ўтадиган мутациялар. 2.соматик мутациялар, яъни соматик ҳужайраларда содир бўлиб, наслдан-наслга берилмайдиган мутациялар. хромосома мутациялари хромосомалар шаклининг ўзгариши …
5 / 36
а ўзгариш бўлиши керак. агар иккала узилиш ҳам хромосоманинг битта елкасида бўлса бундай инверсия натижасида хромосоманинг шакли ўзгармайди, ченки сентромера ўз жойида қолади. лекин хромосоманинг шу елкасидаги генларнинг жойлашиш тартиби ўзгаради. бундай инверсияни парасентрик инверсия дейилади, ситологик усул билан аниқланади. агар узилиш хромосоманинг ҳар иккала елкасида бўлса бунга пересентрик инверсия дейилади. бундай инверсияни микроскопда аниқлаш мумкин. инверсия тирик мавжудотлар орасида кенг тарқалган. кўпчилик қишлоқ хўжалик зараркунандалари ноқулай шароитда ўзларининг ирсиятини инверсия туфайли ўзгартириб мослашади. эволюция жараёнида одамлар ва маймунларнинг 4, 5, 12 , ва 17 хромосомаларига нисбатан пересентрик инверсияси содир бўлган. инверция: 1-перисентрик; 2-парасентрик: а-нормал хромосома; б-узилган жойлари бор хромосома; д,е- қайта тузилган хромосома. i а б д е ii а б д е делеция – хромосомада бўлган битта ёки иккита узилиш натижасида шу хромосоманинг бирон-бир қисмининг тушиб қолиши, яъни йўқолишидир. фақат битта узилишдан хромосоманинг охирги қисмида ҳосил бўлган делецияга оддий делеция дейилади. иккита узилиш натижасида ҳосил бўлган делецияга интерстициал …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 36 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zgaruvchanlik. uning xillari va tibbiyotdagi roli. konserogenezning biologik va genetik asoslari"

слайд 1 tibbiy biologiya .umumiy genetikasi fanidan mavzu: o‘zgaruvchanlik. uning xillari va tibbiyotdagi roli. konserogenezning biologik va genetik asoslari режа 1. фенотипик ўзгарувчанлик 2. генотипик ўзгарувчанлик 3. репарация ўзгарувчанлик ўзгарувчанлик дейилганда барча тирик мавжудотларнинг ўзгариши тушунилади ўзгарувчанлик туфайли организмда янги белги ва хусусиятлар пайдо бўлади ёки қандайдир бор бўлган белги йўқолади организмларнинг хилма-хил бўлишлиги ўзгарувчанлик натижасидир битта турга кирувчи организмлар ўртасидаги фарқ унинг генотипининг ўзгариши билан ёки ташки муҳит таъсирида юзага чиқиши мумкин геном мутациялари геном мутациялари хромосомалар сонининг ўзгариши билан содир бўлади. маълумки, бир турга кирувчи организмларнинг барчасида хромосомалар сони ва тузилиши бир хил бў...

Этот файл содержит 36 стр. в формате PPTX (1021,8 КБ). Чтобы скачать "o‘zgaruvchanlik. uning xillari va tibbiyotdagi roli. konserogenezning biologik va genetik asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zgaruvchanlik. uning xillari … PPTX 36 стр. Бесплатная загрузка Telegram