o‘zgaruvchanlik va uning shakllari

PPTX 35 pages 7.1 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.1 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

mavzu: o‘zgaruvchanlik va uning shakllari mavzu: organizmlarning belgi va xususiyatlari bilan oʼzaro farq qilishi xossasi oʼzgaruvchanlikdir. organizmlarning xilma-xilligi oʼzgaruvchanlik-natijasidir. o’zgaruvchanlik genotipik fenotipik o’zgaruvchanlik uchrash ehtimolligi prodaji fenotipik 72% genotipik 28% kv. 1 kv. 2 8.2000000000000011 3.2 genotipik o’zgaruvchanlik 4 kombinativ mutatsion kombinativ o‘zgaruvchanlik: meyoz jarayonida gomologik xromosomalarning o‘zaro chalkashuvi, meyozining anafaza bosqichida ota-ona xromosomalarining qutblarga tasodifiy ravishda tarqalishi urug‘lanish jarayonida ota-ona gametalarining tasodifiy kombinatsiylashuvi natijasidir kombinativ o’zgaruvchanlik meyozining anafaza bosqichida ota-ona xromosomalarining qutblarga tasodifiy ravishda tarqalishi mutatsion o‘zgaruvchanlik. «mutatsiya» atamasini fanga birinchi bo‘lib gollandiyalik genetik olim g. de-friz kiritdi. u ko‘p yillar davomida o‘simliklarda uchraydigan mutatsiyalarni o‘rganib 1901–1903-yillari o‘zining mutatsion ta’limotini yaratdi. hozirgi kunda mutatsion ta’limotda ilgari surilgan g‘oyalar quyidagilardir: – mutatsiyalar to‘satdan paydo bo‘ladi, yo‘nalishga ega emas va irsiylanadigan o‘zgaruvchanlikdir; – mutatsiyalar individual xarakterga ega, ya’ni populatsiyaning ayrim individlarida sodir bo‘ladi; mutatsion o‘zgaruvchanlik gen mutatsiyalari. gen mutatsiyasi molekular darajada ro‘y beradi. gen mutatsiyasi ko‘p hollarda fenotipda yangi belgini rivojlantiradi. …

2 / 35

gen mutatsiyasi 1)dominant 2)retsessiv dominant mutatsiyalarga polidaktiliya (ortiqcha barmoqlilik), katarakta (ko‘z shoxpardasining xiralashuvi), braxidaktiliya (kalta barmoqlilik) kabilar misol bo‘ladi. geterozigota organizmda paydo bo‘lishiga qarab ikkiga bo‘linadi: polidaktiliya katarakta retsessiv mutatsiyalarga gemofiliya daltonizm albunizim spontan va indutsirlangan mutatsiyalarga ajratiladi. spontan mutatsiyalarni keltirib chiqaruvchi sabab aniq emas, ular o‘z-o‘zidan paydo bo‘ladigan mutatsiyalardir. atrof-muhitda mutagen omillar ko‘p bo‘lsa, ular spontan mutatsiyalarni bir necha martaga oshirib yuboradi. indutsirlangan mutatsiyalar (keltirib chiqarilgan mutatsiyalar) inson tomonidan ma’lum maqsadlarda hosil qilinadi. bunday mutatsiyalarni keltirib chiqaruvchi mutagenlar 3 guruhga ajratiladi: fizik (radioaktiv nurlar, rentgen nurlari, harorat); kimyoviy (organik va anorganik moddalar); biologik (viruslar, toksinlar). mutatsiyalarning kelib chiqish sabablariga ko‘ra: irsiyatga berilishiga qarab: generativ va somatik mutatsiyalar farq qilinadi. generativ mutatsiyalar, ya’ni jinsiy hujayralarda sodir bo‘ladigan va nasldan naslga o‘tadigan mutatsiyalardir. tabiati bo‘yicha generativ mutatsiyalarning somatik mutatsiyalardan farqi yo‘q, chunki ikkalasi ham xromosomalar strukturasining o‘zgarishi natijasida kuzatiladi. lekin yuzaga chiqish xususiyati, tabiatda va seleksiyadagi roli bilan farq qiladi. har …

3 / 35

rtishi. olimlar o‘simlik urug‘lariga kolxitsin moddasi bilan ta’sir qilib ko‘plab poliploid formalar oldilar. kolxitsin moddasi bo‘linish urchug‘ining hosil bo‘lishini buzadi va oqibatda mitozning metafazasida xromosomalar ikki qutbga tarqalmay ona hujayra markazida qoladi.. poliploidiya – xromosomlar gaploid to‘plamining karrali ortishi. olimlar o‘simlik urug‘lariga kolxitsin moddasi bilan ta’sir qilib ko‘plab poliploid formalar oldilar. kolxitsin moddasi bo‘linish urchug‘ining hosil bo‘lishini buzadi va oqibatda mitozning metafazasida xromosomalar ikki qutbga tarqalmay ona hujayra markazida qoladi. genom mutatsiyalari. poliploidiya ikki xil bo‘ladi: avtopoliploidiya va allopoliploidiya. avtopoliploidiya bir turga mansub organizm xromosomalarining karrali ortishi. avtopoliploidlar muvozanatli (4n, 6n, 8n va hokazo) va muvozanatsiz (3n, 5n, 7n va hokazo)ga ajraladi. muvozanatli avtopoliploidlar xromosomasi diploid bo‘lgan organizmlarga qaraganda poya, barg, gul, meva urug‘lari yirik bo‘ladi. allopoliploidlar har xil turga mansub organizm xromosomalarining birlashishidan hosil bo‘ladi. allopoliploidiya turlararo duragay organizmlardagi xromosoma to‘plamini karrali ortishidir aneuploidiya hodisasi xromosomalar soni ortishi yoki kamayishi bilan aloqador. ayrim holatlarda meyoz jarayonida xromosomalar ikki qiz …

4 / 35

a bog‘liq bo‘lmagan o‘zgaruvchanlikdir. modifi katsion o‘zgaruvchanlik esa tashqi muhit omillari ta’sirida fenotipda namoyon bo‘ladigan o‘zgaruvchanlikdir. modifi katsion o‘zgaruvchanlik. bir xil genotipga ega organizmlarda tashqi muhit omillari ta’sirida vujudga keladigan fenotipik tafovutlar modifikatsion o‘zgaruvchanlik deb ataladi. genotip o‘zgarmaganligi uchun modifikatsion o‘zgaruvchanlik nasldan naslga berilmaydi. modifikatsion o‘zgaruvchanlik populatsiyadagi deyarli barcha organizmlarga xos ekanligi bilan tavsifl anadi. modifi katsion o‘zgaruvchanlik bo‘yicha to‘plangan ma’lumotlar nuklein kislotalardagi irsiy axborot qanday qilib fenotipda namoyon bo‘lishini tushunishga yordam beradi modifikatsion o’zgarish ontogenetik o‘zgaruvchanlik – bu ontogenez jarayonida genlarning differensial faolligi natijasida yuzaga chiqadigan, muhit ta’siriga bog‘liq bo‘lmagan o‘zgaruvchanlikdir. modifi katsion o‘zgaruvchanlik esa tashqi muhit omillari ta’sirida fenotipda namoyon bo‘ladigan o‘zgaruvchanlikdir xulosa o’zgaruvchanlik irsiylanadigan va irsiylanmaydigan xillarga bo’linadi. irsiylanadigan turi genotipik irsiylanmaydigan turi fenotipik. genotipik mutatsion va kombinativ fenotipik modifikatsion va ontogenetik turlarga bo’linadi e’tiboringiz uchun raxmat!!! _____microsoft_excel.xlsx image2.jpeg image3.png image4.emf image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.jpeg …

5 / 35

o‘zgaruvchanlik va uning shakllari - Page 5

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zgaruvchanlik va uning shakllari"

mavzu: o‘zgaruvchanlik va uning shakllari mavzu: organizmlarning belgi va xususiyatlari bilan oʼzaro farq qilishi xossasi oʼzgaruvchanlikdir. organizmlarning xilma-xilligi oʼzgaruvchanlik-natijasidir. o’zgaruvchanlik genotipik fenotipik o’zgaruvchanlik uchrash ehtimolligi prodaji fenotipik 72% genotipik 28% kv. 1 kv. 2 8.2000000000000011 3.2 genotipik o’zgaruvchanlik 4 kombinativ mutatsion kombinativ o‘zgaruvchanlik: meyoz jarayonida gomologik xromosomalarning o‘zaro chalkashuvi, meyozining anafaza bosqichida ota-ona xromosomalarining qutblarga tasodifiy ravishda tarqalishi urug‘lanish jarayonida ota-ona gametalarining tasodifiy kombinatsiylashuvi natijasidir kombinativ o’zgaruvchanlik meyozining anafaza bosqichida ota-ona xromosomalarining qutblarga tasodifiy ravishda tarqalishi mutatsion...

This file contains 35 pages in PPTX format (7.1 MB). To download "o‘zgaruvchanlik va uning shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zgaruvchanlik va uning shakll… PPTX 35 pages Free download Telegram