qizil kitob

PPT 15 pages 305.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 305.5 KB

File type PPT

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

urdu kimyo texnika fakulteti 301-oot guruhi talabasi xalikov odilbekning ekologiya fanidan mustaqil ishi mavzu: o‘zbekiston respublikasi “qizil kitobi” va uning atrof-muhitni muhofaza qilishdagi o‘rni "qizil kitob -- bu hujjat bo’lib u insonning vijdonidir. har qaysi millat dunyo oldida o’zining tabiat boyliklarini asrash mas'uliyatini olgan" (xalqaro qizil kitobdan olingan). qizil kitob - nima? bu xavf va umid kitobidir. bu kitobni boshqacha qilib qayğu-alam kitobi ham deyiladi, chunki bu kitobda yer yuzidagi yo’qolib ketayotgan hayvon zotlari va o’simlik turlarini o’zida mujassamlashtirgan. qizil kitob - harakatga chaqiruvchi kitobidir. dunyoning ko’pgina davlatlari olimlari tomonidan butun dunyoda yo’qolib ketayotgan va juda kam uchraydigan hayvonlar, o’simliklar dunyosini himoya qilish va ularni saqlab qolish uchun tabiat va tabiat resurslarini himoya qilish birlashmasining qizil kitobi (xthqb) tashkil etildi. bu kitob chet elda 60-70 yillarda chop etildi. 1-2 - tomida sutemizuvchilar, qushlar haqida, 3-4-tomida esa suvda va quruqlikda yashovchi hayvonla, sudralib yuruvchilar va baliqlar haqida so’z yuritiladi. qizil kitob …

2 / 15

oldida savol tuğildi: inson, sen nima qilyapsan? to’xta - sen o’z uyingni buzyapsan! hayvon va o’simlik dunyosini asrashda ko’pgina amaliy ishlar qilinib va ularni hisobga olib har qaysi davlat, oblast, tuman va mintaqalarda o’z qizil kitoblari tashkil etilyapdi. o’zbekiston qizil kitobi ham 1984 yilda tashkil topgan. unda ko’pgina o’simlik turlari va hayvon zotlari kiritilgan. masalan, o’simliklardan; lolaning barcha turlari, anzur piyozi, boychechak va h.z. qizil kitob haqida yana bir muhim joyi bo’lib, qizil kitobning sahifalari hech qachon tugallanmaydi, doimo uning sahifalarini yangi o’simlik turlari va hayvon zotlari to’ldirilib boradi. qizil kitobning sahifalarini qisqartirish uchun inson madaniyati va hulqini doim oshira borish kerak, bu olimlar oldida qo’yilgan muhim muammolardan biridir. yer yuzida yildan - yil tabiat burchaklariga inson qo’li etmagan yerlar kamayib bormoqda, ya'ni tabiatdagi cho’l, toğ va o’rmonlarning asl qiyofasini ko’rishga imkoniyat qolmayapti. tabiatning asl muhitini va unda yashayotgan barcha jonzotlarni saqlab qolish uchun davlat tomonidan qo’riqxonalar tashkil qilingan. qo’riqxona …

3 / 15

tardan 35686 ga kengaytirilgan va hozirda chotqol nomi bilan ataladi. 1961 yilda o'zbekiston fanlar akademiyasining qo’riqxonasi tashkil qilindi, hozirda surhondaryo qo’riqxonasi deyiladi. 1971 yilda respublikada 3 ta qo’riqxona: qoraqalpoqda- baday qo’riqxonasi, buhoroda- qorako’l va qizilqum qo’riqxonasi tashkil qilingan. 1975 yilda yana 4 ta qo’riqxonalar tashkil etildi. vardanzi (buhoroda), nurota (nurotada), qizilqum (qashqadaryoda), zarafshon (samarqandda). 1976 yilda qashqadaryoda miroqchi qo’riqxonasi , 1977 yilda jizzaxda arnasoy,1978 yilda farğonada abdusamat, 1986 yilda surhondaryo qo’riqxonasi tashkil etilgan, yer maydoni 245002 gektarga ega, uning tarkibiga orol payğambar qo’riqxonasi qo’shildi. yuqorida aytib o’tilgan qo’riqxonalardan boshqa respublikamiz territoriyasida yana bir qancha qo’riqxonalar bor. ulardan tashqari milliy boğkarimiz, tabiiy yodgorliklarimiz ham bor. har qaysi qo’riqxonada ma'lum bir o’simlik turlari va hayvon zotlari saqlanadi, ularning yashashi, ko’payishi, iiziologiyasi, tabiati o’rganiladi. o`simlik va hayvon turlarining tobora yo`qolib borish xavfi mamlakatlar va butun dunyo miqyosida zarur chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish ehtiyojini tug`dirmoqda. 1948 yilda tabiatni va tabiiy resurslarni muhofaza …

4 / 15

4500 ga yaqin gulli o`simlik turlari mavjud. ular orasida jiddiy muhofazaga muhtoj ko`pgina kamyob, endem va relikt turlar mavjud. bunday turlarning soni 400 atrofida bo`lib, ular o`zbekiston florasining 10-12% ini tashkil qiladi. zarafshon vohasining florasi 2600 tur, samarqand viloyatining 1700 tur, undan 201 tur dorivor o`simliklardir. o`zbekiston florasining yo`qolib ketish xavfi ostida turgan 163 tur «qizil kitob»ning 1984 yilgi nashriga kiritilgan, yangi «qizil kitob»da esa (1998) kiritilgan o`simlik turlarining soni 301 taga yetdi. o`zbekiston faunasida umurtqasiz hayvonlarning 677 turi (sut emizuvchilar-108, qushlar-432, sudralib yuruvchilar-58, amfibiyalar-2 va balig`lar-77) mavjud, umurtqasiz hayvonlar turlari esa 15 mingdan ortiq. o`zbekistonning birinchi «qizil kitob»i 1983 yilda nashr qilingan bo`lib, unga umurtqali hayvonlarning 63 turi kiritilgan edi. yangi «qizil kitob» (2003) birinchi bor davlat tilida yozilgan bo`lib, ikkinchi tomida sut emizuvchilarning 23 turi, qushlarning 48 turi, sudralib yuruvchilarning 16 turi, balig`larning 17 turi, xalqasimon chuvalchanglarning 3 turi, molluskalarning 14 turi va bo`g`imoyoqlilarning 61 turi kiritildi. kelajak …

5 / 15

qatgina rasmlar, qo’lyozmalar, arxeologik topilmalar orqali bilamiz. lekin bu bilan biz ularni qattiq qoralay ham olmaymiz, chunki ularning ongi- bilimlari yetarli darajada emas edi. ammo bizning zamonamiz insonlarini kelajak avlod kechirmaydi-sababi, biz ixtisoslashgan, takomillashgan va mukammal insonlardirmiz. tabiat o’zining go’zalligi bilan o’ziga insonoyatni jalb etadi. har bir kishini maftunkor toğlarni qoplab turgan doimiy muzlar, ulardagi xushbo’y gullar, dorivor o’simliklar, hayvon turiari, toza havo, sho’x sharsharalari, muz chuqqilari, qoyalari bilan rom etadi. bularning hammasidan zavq. olish kerak, har bir narsaning o’z qadriga etish,tabiatdagi mujazgina bir jonli mavjudotni ham asray-avaylash lozim. lekin insonlar bularning qadriga etish, zavq olish o’rniga ularga ozor etkazishadi, masalan, toğda endi ochilgan gullarning eng kattasi, eng chiroylisini uzib olib, guldasta tayorlaydi, lekin o’ylab ko’rishmaydi-ki ozgina vaqt o’tib bu gullar so’lib, qurib qolishini, o’z chiroyini yuqotgan guldastani esa tashlab yuboriladi. boshqa mamlakatlarda bunday olishda ko’pgina ishlar qilingan. masalan, fransiyada toğ etaklarida odamlar, uchun turli mavzularda "murojaatnoma"lar taxtakachlarda qoqib qo’yilgan, …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qizil kitob"

urdu kimyo texnika fakulteti 301-oot guruhi talabasi xalikov odilbekning ekologiya fanidan mustaqil ishi mavzu: o‘zbekiston respublikasi “qizil kitobi” va uning atrof-muhitni muhofaza qilishdagi o‘rni "qizil kitob -- bu hujjat bo’lib u insonning vijdonidir. har qaysi millat dunyo oldida o’zining tabiat boyliklarini asrash mas'uliyatini olgan" (xalqaro qizil kitobdan olingan). qizil kitob - nima? bu xavf va umid kitobidir. bu kitobni boshqacha qilib qayğu-alam kitobi ham deyiladi, chunki bu kitobda yer yuzidagi yo’qolib ketayotgan hayvon zotlari va o’simlik turlarini o’zida mujassamlashtirgan. qizil kitob - harakatga chaqiruvchi kitobidir. dunyoning ko’pgina davlatlari olimlari tomonidan butun dunyoda yo’qolib ketayotgan va juda kam uchraydigan hayvonlar, o’simliklar dunyosini himoya qilish...

This file contains 15 pages in PPT format (305.5 KB). To download "qizil kitob", click the Telegram button on the left.

Tags: qizil kitob PPT 15 pages Free download Telegram