elektr o’lchash turlari va usullari

DOCX 180.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1669067523.docx elektr o’lchash turlari va usullari elektr o’lchash turlari va usullari reja: 1. o’lchashlar to’g’risida asosiy ta’riflar, tushunchalar. 2. o’lchash turlari. 3. o’lchash usullari (bevosita baholash usuli, taqqoslash usuli). statik va dinamik o’lchashlar. 4. diskret o’lchash usuli. 1. o’lchashlar to’g’risida asosiy ta’riflar, tushunchalar. kattalikning sonli qiymatini odatda o’lchash amali bilangina topish mumkin, ya’ni bunda ushbu kattalik miqdori birga teng deb qabul qilingan shu turdagi kattalikdan necha marta katta yoki kichik ekanligi aniqlanadi. o’lchash deb, shunday solishtirish, anglash, aniqlash jarayoniga aytiladiki, unda o’lchanadigan kattalik fizik eksperiment yordamida, xuddi shu turdagi, birlik sifatida qabul qilingan miqdori bilan o’zaro solishtiriladi. bu ta’rifdan shunday xulosaga kelish mumkinki: birinchidan, o’lchash bu har xil kattaliklar to’g’risida informatsiya hosil qilishdir; ikkinchidan, bu fizik eksperimentdir; uchinchidan - o’lchash jarayonida o’lchanadigan kattalikning o’lchov birligining ishlatilishidir. demak, o’lchashdan maqsad, o’lchanadigan kattalik bilan uning o’lchov birligi sifatida qabul qilingan miqdori orasidagi (tafovutni) nisbatni topishdir. ya’ni, o’lchash jarayonida o’lchashdan ko’zda tutiladigan maqsad, …

u solishtirish eksperimentini o’tkazish jarayonidir (solishtirish qanday usulda bo’lmasin). o’lchash usuli esa - bu fizik eksperimentning aniq ma’lum struktura yordamida, o’lchash vositalari yordamida va eksperiment o’tkazishning aniq yo’li, algoritmi yordamida bajarilishi, amalga oshirilishi usulidir. o’lchash odatda o’lchashdan ko’zlangan maqsadni (izlanayotgan kattalikni) aniqlashdan boshlanadi, keyin esa shu kattalikning xarakterini analiz qilish asosida bevosita o’lchash ob’ekti (o’lchanadigan kattalik) aniqlanadi. o’lchash jaraeni yordamida esa shu o’lchash ob’ekti to’g’risida informatsiya hosil qilinadi va nihoyat ba’zi matematik qayta ishlash yo’li bilan o’lchash maqsadi haqida yoki izlanayotgan kattalik haqida informatsiya (o’lchash natijasi) olinadi. o’lchash natijasi - o’lchanayotgan kattalikning son qiymatini o’lchash birligiga ko’paytmasi tariqasida ifodalanadi. x=n[x], bu yerda x - o’lchanadigan kattalik; n - o’lchanayotgan kattalikning qabul qilingan o’lchov birligidagi son qiymati; [x] - o’lchash birligi o’lchash jarayonini avtomatlashtirish munosabati bilan o’lchash natijalari o’zgarmasdan to’g’ridan-to’g’ri elektron hisoblash mashinalariga yoki avtomatik boshqarish tizimlariga berilishi mumkin. shuning uchun, keyingi paytlarda, ayniqsa, kibernetika sohasidagi mutaxassislarda o’lchash haqidagi tushuncha quyidagicha …

likd a bevosita o’lchash - o’lchanayotgan kattalikning qiymatini tajriba ma’lumotlaridan bevosita topish. masalan, oddiy simobli termometrda yoki lineyka yordamida o’lchash. u = s∙x; bunda: u - muayyan birlikda ifodalanyotgan o’lchanayotgan kattalikning qiymati; s - shkalaning bo’lim qiymati; x - shkaladan olingan qaydnoma. bilvosita o’lchash - bevosita o’lchangan kattaliklar bilan o’lchanayotgan kattalik orasida bo’lgan ma’lum bog’lanish asosida katalikning qiymatini topish. masalan, tezlikni o’lchash. u = f (x1 x2 ...xn). majmuiy o’lchash - bir necha nomdosh kattaliklarning birikmasini bir vaqtta bevosita o’lchashdan kelib chiqqan tenglamalar tizimini yechib, izlanayotgan qiymatlarni topish. masalan, har xil tarozi toshlarining massasini solishtirib, bir toshning ma’lum massasidan boshqasining massasini topish uchun o’tkaziladigan o’lchashlar, haroratni qarshilik termometri orqali o’lchash. birgalikdagi o’lchash - turli nomli ikki va undan ortiq kattaliklar orasidagi munosabatni topish uchun bir vaqtda o’tkaziladigan o’lchashlar. misol, rezistorning 20 0s dagi elektr qarshiligi qiymatini turli temperaturalarda o’lchab topish. mutlaq o’lchash - bir yoki bir necha asosiy kattaliklarni bevosita …

chanayotgan kattalikni o’lchov orqali yaratilgan kattalik bilan taqqoslash (solishtirish) usuli. masalan tarozi toshi yordamida massani aniqlash. o’lchov bilan taqqoslash usulining o’zini bir nechta turlari mavjud: ayirmali o’lchash (differentsial) usuli - o’lchov bilan taqqoslash usulining turi hisoblanib, o’lchanayotgan kattalikning va o’lchov orqali yaratilgan kattalikning ayirmasini (farqini) o’lchash asbobiga ta’sir qilish usuli. misol qilib uzunlik o’lchovini qiyoslashda uni komparatorda namunaviy o’lchov bilan taqqoslab o’tkaziladigan o’lchash. yoki, volьtmetr yordamida ikki kuchlanish orasidagi farqni o’lchash, bunda kuchlanishlardan biri juda yuqori aniqlikda ma’lum, ikkinchisi esa izlanayotgan kattalik hisoblanadi. u 0 r u 0 u x  u x v δu=u0 -ux; ux=u0 -δu ux bilan u0 qanchalik yaqin bo’lsa, o’lchash natijasi ham shunchalik aniq bo’ladi. nolga keltirish usuli - bu ham o’lchov bilan taqqoslash usulining bir turi hisoblanadi. bunda kattalikning taqqoslash asbobiga ta’siri natijasini nolga keltirish lozim bo’ladi. masalan, elektr qarshiligini qarshiliklar ko’prigi bilan to’la muvozanatlashtirib o’lchash. х f (x-y) = 0 = 0 у …

ega bo’lishi lozim. o’lchashni bajarish usuliyati deganda, ma’lum usul bo’yicha o’lchash natijalarini olish uchun belgilangan tadbir, qoida va sharoitlar tushuniladi. o’lchanadigan kattalikning o’lchash jarayonida o’zgarish xarakteriga ko’ra statik va dinamik o’lchashlarga ajratiladi. statik o’lchash deganda qiymati o’lchash jarayoni mobaynida o’zgarmaydigan kattalikni o’lchash tushuniladi. bundan tashqari, davriy o’zgaruvchan kattaliklarning turg’un rejimidagi o’lchashlar ham kiradi. masalan, o’zgaruvchan kattalikning amplituda, effektiv va boshqa qiymatlarini turg’un rejimida o’lchash. dinamik o’lchashlarga qiymatlari o’lchash jarayonida o’zgarib turadigan kattaliklarni o’lchashlar kiradi. dinamik o’lchashga vaqt bo’yicha o’zgaradigan kattalikning oniy qiymatini o’lchash misol bo’la oladi. 4. diskret o’lchash usuli yuqorida ko’rilgan o’lchash usullaridan tubdan farq qiluvchi diskret o’lchash usuli ham mavjud. diskret o’lchash usuli shundan iboratki, unda vaqt bo’yicha uzluksiz o’zgaradigan kattalik vaqt bo’yicha diskretlanadi, miqdor bo’yicha esa kvantlanadi yoki boshqacha qilib aytganda vaqt bo’yicha uzluksiz o’zgaradigan kattalik vaqtning ayrim momentlariga tegishli uzuq qiymatlariga o’zgartiriladi (2.1.-rasm). x t t 1 t 2 t n x(t) x k t ( …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "elektr o’lchash turlari va usullari"

1669067523.docx elektr o’lchash turlari va usullari elektr o’lchash turlari va usullari reja: 1. o’lchashlar to’g’risida asosiy ta’riflar, tushunchalar. 2. o’lchash turlari. 3. o’lchash usullari (bevosita baholash usuli, taqqoslash usuli). statik va dinamik o’lchashlar. 4. diskret o’lchash usuli. 1. o’lchashlar to’g’risida asosiy ta’riflar, tushunchalar. kattalikning sonli qiymatini odatda o’lchash amali bilangina topish mumkin, ya’ni bunda ushbu kattalik miqdori birga teng deb qabul qilingan shu turdagi kattalikdan necha marta katta yoki kichik ekanligi aniqlanadi. o’lchash deb, shunday solishtirish, anglash, aniqlash jarayoniga aytiladiki, unda o’lchanadigan kattalik fizik eksperiment yordamida, xuddi shu turdagi, birlik sifatida qabul qilingan miqdori bilan o’zaro solishtiriladi. bu ta’...

DOCX format, 180.8 KB. To download "elektr o’lchash turlari va usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr o’lchash turlari va usul… DOCX Free download Telegram