inersial va noinertsial sanoq tizimlari

PPT 45 стр. 8,3 МБ Бесплатная загрузка

45 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 8,3 МБ

Тип файла PPT

Страницы 45

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 45

слайд 1 mavzu: inersial va noinertsial sanoq tizimlari reja: 1.noinertsial sanoq sistemasi. 2.inertsiya kuchlari. 3.eynshten postulatlari. 4.relyativistik mexanika. 3. inertsiya kuchlari haqida nima bilasiz? noinertsial sanoq sistemasi deb qanday sistemaga aytiladi? 2. nyuton qonunlari qanday sistemalar uchun o’rinli? 4. markazdan qochma inertsiya kuchini hosil bo’lishini tushuntiring. kuch va sanoq sistemalar to’g’risidagi ma’lumotlarni eslash nazariy bilimlarga tayanish formulalarni yozish bilim, ko’nikma , malaka kuchlar, sanoq sistemalar va ularning ahamiyati (natija) nazariy bilimlarga tayanish * k u c h l a r tortishish ishqalanish elastiklik . . . . . . . * jim: we need a blank circle animation inertsial sanoq sistemalari noinertsisial tekis va to’g’ri chiziqli (ya’ni inertsiyasi bilan) harakatlanayotgan (yulduzga nisbatan) sanoq sistemasi inertsial sanoq sistemasi bo’ladi. agar biron inertsial sanoq sistema boshqa shunday sistemaga nisbatan tezlanish bilan harakatlansa u holda bu sistema noinertsial sanoq sistema bo’ladi. nyuton qonunlari faqat inertsial sanoq sistemalarida o’rinlidir. noinertsial sistemalarda bu qonunlar o’rinli …

2 / 45

u inertsiya qonuniga ziddir. yuqoridagi kelishmovchilikni inertsiya kuchlari tushunchasini kiritish bilan bartaraf qilamiz: sharni tezlanishi vagondagi jismga boshqa jismlarni ta’siri tufayli emas, balki vagonni yerdagi kuzatuvchiga nisbatan tezlanuvchan harakati tufayli vujudga keladi. shuning uchun noinertsial sanoq sistemadagi jismga ta’sir etuvchi bunday kuchlarni (nyuton kuchlaridan farq qilish uchun) inertsiya kuchlari deyiladi. bu kuchlarni jismlarga ta’siri ham nyuton kuchlarinikidek bo’ladi. demak vagondagi shar inertsiya kuchi fi = - m ao ta’sirida harakatga keladi. shuning uchun noinertsial sanoq sistemalarida jismga ta’sir etuvchi kuchlarni fn va fi kuchlarni yigindisi deb qarash kerak ma' = ∑ fn + fi yoki ma' = ∑ fn - m ao bu yerda a' noinertsial sanoq sistemadagi jismni barcha kuchlar ta’sirida olgan tezlanishidir. inertsiya kuchlarining xususiyatlari 1. inertsiya kuchlari faqat noinertsial sanoq sistemadagina ta’sir qiladi. . 2.inertsiya kuchlari odatdagi nyuton kuchlaridan farq qilib, ularni yuzaga kelish sabablarini jismlarni o’zaro tasiridan chiqarib bo’lmaydi. 3. inertsiya kuchlari uchun nyutonning iii-qonunini qo’llab …

3 / 45

ing chiziqli tezligi v bo’lsa, markazdan qochma inertsiya kuchi shunday qilib ω burchak tezlik bilan aylanuvchi har qanday sistema noinertsial sanoq sistemasini hosil qiladi. bu sistemada joylashgan jismlarga markazdan qochma inertsiya kuchlari ta’sir qiladi. bunday kuchlar ta’sirida aylanayotgan diskdagi mayatnik muvozanat holatidan ma’lum burchakka og’adi. * agar jism noinertsial sanoq sistemasiga nisbatan harakatlanayotgan bo’lsa unga qo’shimcha inertsion tabiatga ega bo’lgan koriolis kuchi ta’sir qiladi. inertsiya markazidan o’tgan o’qqa nisbatan aylanma harakat qila oladigan disk ustida m massali sharcha v tezlik bilan oa radius bo’ylab a nuqtaga tomon harakat qilsin. diskni o’zgarmas burchak tezlik bilan harakatga keltirsak jism oa radius buylab emas, balki ob traektoriya buylab harakatlana boshlaydi. chunki aylanayotgan diskning har bir nuqtasi bilan bog’liq sanoq sistemasi inertsial sistema bo’lib, bu nuqtalarning chiziqli tezliklari miqdor va yo’nalish jihatdan o’zgarib boradi. bu o’zgarish nuqtalarning tezlanish bilan harakat qilayotganini bildiradi. bunda harakalanayotgan k' sistemada sharchaning tezlanishi umumiy holda a' = a - …

4 / 45

, ammo uzoq davom etib tursa sezilarli bo’ladi. masalan, shimoliy yarim shardagi daryolarni o’ng sohillari yuviladi. temir yullarni o’ng tomonlari yeyiladi, shimolga qarab otilgan snaryad shimoliy yarim sharda sharqqa, janubga otilgani esa g’arbga og’adi, yo’qoridan erkin tushayotgan jism sharqqa og’adi. fuko mayatnigini tebranish tekisligi aylanadi. * * galileyning nisbiylik prinsipi galileyning nisbiylik prinsipi— nyutonning klassik mexanikasida barcha inersial sanoq tizimlarining fizikaviy teng huquqlilik prinsipi. bu holat mexanika qonunlari birday boʻlganida namoyon boʻladi. biror inersial sanoq tizimida oʻtkaziladigan har qanday mexanik tajribalar asosida muayyan tizim tinch holatda yoki tugʻri chiziqli tekis harakatda ekanligini aniqlab boʻlmaydi. bu holatni birinchi boʻlib 1636-yil galileo galiley aniqlagan. moddiy nuqtaning harakati nisbiydir: uning holati, tezligi, trayektoriyasining shakli ushbu harakat qaysi inersial sanoq tizimi (sanoq jismi)ga nisbatan qaralishiga bogʻliq. shuning bilan birga, klassik mexanika qonunlari barcha inersial sanoq tizimlarida birday boʻladi. mexanik harakatning nisbiyligi va mexanika qonunlarining turli inersial sanoq tizimlarida birday bulishi galilei nisbiylik prinsipi mazmunini …

5 / 45

yeda bir xil koʻrinishga ega (qarang nisbiylik prinsipi); moddiy nuqtaning tezligi yorugʻlik tezligidan koʻp marta kichik boʻlganda uning turli i. s. s.ga nisbatan harakatlari orasidagi boglanish galiley almashtirishlari b-n, tezligi yoruglik tezligiga yaqin hollarda esa lorens almashtirishlari bilan ifodalanadi. har qanday yakkalangan sistemani i. s. s. sifatida qabul qilish mumkin. ammo tabiatda tashqi taʼsirlardan xoli mutlak, yakkalangan sistema mavjud boʻlmagani uchun i. s. s. ideallashtirilgan mavhum tushunchadir. amalda i. s. s. sifatida taqriban yer, kuyosh, galaktika markazi yoki tekis harakatlanayotgan poyezd qabul qilinadi va ularga nisbatan jismlar harakati oʻrganiladi. macon, osmon mexanikasi va kosmonavtika masalalarini hal qilishda i. s. s. sifatida, asosan, quyosh massasining markazi qabul qilinib, ularning oʻqlari uchta yulduzga qaratiladi. koʻpgina masalalarni hal etishda i. s. s. sifatida yer qabul qilingan. shunday qilib, turli moddiy sis-temalar turlicha darajada inersialdir. sanoq sistemalarining inersialligi masalasi fizik maydonlarni hisobga olish zarur boʻlganda murakkablashadi. darhaqiqat, nisbiylik nazariyasi shuni koʻrsatadiki, gravitatsiya maydoni hisobga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 45 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "inersial va noinertsial sanoq tizimlari"

слайд 1 mavzu: inersial va noinertsial sanoq tizimlari reja: 1.noinertsial sanoq sistemasi. 2.inertsiya kuchlari. 3.eynshten postulatlari. 4.relyativistik mexanika. 3. inertsiya kuchlari haqida nima bilasiz? noinertsial sanoq sistemasi deb qanday sistemaga aytiladi? 2. nyuton qonunlari qanday sistemalar uchun o’rinli? 4. markazdan qochma inertsiya kuchini hosil bo’lishini tushuntiring. kuch va sanoq sistemalar to’g’risidagi ma’lumotlarni eslash nazariy bilimlarga tayanish formulalarni yozish bilim, ko’nikma , malaka kuchlar, sanoq sistemalar va ularning ahamiyati (natija) nazariy bilimlarga tayanish * k u c h l a r tortishish ishqalanish elastiklik . . . . . . . * jim: we need a blank circle animation inertsial sanoq sistemalari noinertsisial tekis va to’g’ri chiziqli (ya’ni inertsiyasi bi...

Этот файл содержит 45 стр. в формате PPT (8,3 МБ). Чтобы скачать "inersial va noinertsial sanoq tizimlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: inersial va noinertsial sanoq t… PPT 45 стр. Бесплатная загрузка Telegram