davriy qonun va davriy sistemani o’qitish metodikasi

PPT 20 pages 315.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 315.2 KB

File type PPT

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation 7- mavzu. davriy qonun va davriy sistemani o’qitish metodikasi 7- mavzu. davriy qonun va davriy sistemasini o’qitish metodikasi r e j a: 1.“davriy qonun va d.i.mendeleevning kimyoviy elementlar davriy sistemasi’ni o’qitish metodikasi. 2. o’quvchilarning “davriy qonun va d.i.mendeleevning kimyoviy elementlar davriy sistemasi’ haqida olgan bilimlarini rivojlantirish va umumlashtirish metodikasi 1.“davriy qonun va d.i.mendeleevning kimyoviy elementlar davriy sistemasi’ni o’qitish metodikasi. davriy qonun va elementlarning davriy sistemasi tabiatning asosiy qonuni bo‘lishi bilan birgalikda kimyo fanini o‘iganishning metodik asosidir. har qanday kimyo kursi davriy qonun bilan bog‘langan. anorganik kimyoning mavzularini o‘rganish davriy sistema asosida amalga oshiriladi. shuning uchun davriy qonunni anorganik kimyodagi o‘rnini bilish muhim ahamiyatga ega. dastlabki o‘quv dasturlarida davriy qonunni o‘rganish elementlar kimyosi o‘rganilgandan so‘ng amalga oshirilar edi. bu esa elementlar kimyosini deduktiv o‘rganishga yo‘l bermasdi. davriy qonunni kimyo kursining boshlanishida o‘rganish esa davriy qonunni elementlarning xossalari asosida o‘rganishga to‘sqinlik qiladi. bu o ‘quvchilarda formal bilimlar shakllanishiga olib keladi. …

2 / 20

da d.i.mendeleyev taklifi elementlar va moddalarning xossalarining elementlar atom og'irligiga bog'liqligiga asoslangan, keyinchalik element atomlari tuzilishiga bog'liqligi asos qilingan. bunday yondoshish, birinchidan o'quvchilarning izlanuvchanligiga sharoit tug'diradi, o'quv jarayonini faollashtiradi. maktab dasturida mazmunning quyidagi tuzilishi asos qilib olingan. birinchidan, o'quvchilarga yetmayotgan bilimlar beriladi, bu esa davriylik hodisasini tushunishga yordam berishi kerak. metallar va metalmaslar bilimlari umumlashtiriladi, galogenlar (metalmaslar) misolida amfoterlik va bir-biriga o'xshash gruppalar, hamda ishqoriy metallar va inert elementlar umumlashtiriladi. keyingi etap - atom massasi o'sishi bilan bir qatorda joylashgan elementlar xossalarining davriy ravishda qaytarilishi tahlil qilinadi va mendeleyev taklif etgan qonuniyat tushuntiriladi. keyingi etap - tuzilishi o'rganiladi va olingan bilimlarni davriylik hodisasi bilan bog'lanishligi ko'rsatiladi. keyin oldingi ikki bosqichda olingan bilimlar materiali davriy sistema strukturalariga asoslanib chuqur sintez qilinadi, shu davriy jadval asosida elementlar va ularning birikmalarining xossalarini bashorat qilishga o'rgatiladi. mavzu oxirida mendeleyev hayoti va ilmiy ishlari qarab chiqiladi. bu masalalar maktab kimyo kursining 7-sinfída o ‘qitiladi. 8- …

3 / 20

uzatiladi: li ning xossasi na da, be ning xossasi ca da, b ning xossasi al da takrorlanadi. shuning uchun d .i.mendeleyev o‘zi yaratgan davriy qonunni quyidagicha ta’riflaydi: elementlarning va ular birikmalarining xossalari elementlarning atom og‘irligini ortib borishiga davriy ravishda bog‘liq. davriy qonun va elementlar davriy sistemasini atom tuzilishi va kimyoviy bog‘lanish bo‘yicha asoslash bu qonunning tabiat qonuni ekanligini ko‘rsatib berdi. mendeleyev davrida qonundan chetga chiqishlarning sababi topildi. izotoplar hodisasi kashf qilingandan keyin bir elementning har xil atom massada ega bo‘lgan atomlari borligi aniqlandi. lekin har bir elementning izotoplari bir xil yadro zaryadiga ega. masalan, vodorod izotoplari yadro zaryadi bir xil bo‘lib, zaryadi +1 ga teng: 11h ; 21h; 31h; bu kashfiyotlar natijasida elementlarning xossasini belgilovchi kattalik uning atom massasi emas, balki yadro zaryadi ekanligi aniqlandi. shuning uchun davriy qonunning zamonaviy ta’rifi quyidagicha: elementlarning va ular birikmalarining xossalari elementlarning yadro zaryadi ortib borishiga davriy ravishda bog ‘liq bo ‘ladi. shundan so‘ng …

4 / 20

umumiy xossalarini bilish mumkin. bu mavzuni o‘tishda muammoli vaziyat hosil qilish uchun yetarlicha materiallar mavjud. d.i. mendeleyevning davriy qonuni va elementlarning davriy sistemasi kimyo o ‘qitish metodikasi fanining nazariy asosi hisoblanadi. chunki bu mavzu asosida bilimlarni sistemali bayon qilish va mantiqiy bog‘lanishni amalga oshirish yuzaga chiqadi. kimyoviy elementlar davriy sistemasi. elementlar davriy sistemasi davriy qonunning grafik ifodasidir. bu sistema davr va guruhlarga bo'linadi. hozir davriy sistemada 109 ta element bo'lib, ular yettita davr, o'nta qator va sakkizta guruhga joylashtirilgan. davrlarning har biri katta va kichik davrlarga bo'linadi. i,ii,iii davrlarning har biri faqat bir qatordan tuzilgan bo'lib, ular kichik davrlar, iv,v,vi davrlarning har biri ikki qatordan tuzilgan bo'lib, ular katta davrlar hisoblanadi. vii davr tugallanmagan davr hisoblanadi. birinchi davrdan boshqa hamma davrlar ishqoriy metallar bilan boshlanib inert gazlar bilan tugaydi. har qaysi davrda elementlar atom massasining ortib borishi bilan (chapdan o'ngga siljigan sari) elementlarning kimyoviy xossalari asta-sekin o'zgarib boradi: metallik xususiyati …

5 / 20

irgan elementlarda uchraydi. masalan, misning bazi xossalari nikelnikiga o'xshaydi. 2. vertikal yo'nalishda: davriy sistemaning vertikal ravishda joylashgan elementlari o'zaro bir – biriga o'xshaydi. 3. diagonal yo'nalishda: davriy sistemada o'zaro diagonal joylashgan ba'zi elementlar o'zaro o'xshashlik namoyon qiladi, masalan: li bilan mg; be bilan al; b bilan si ; ti bilan nb lar bir-birlariga kimyoviy xossalari jihatidan o'xshaydi. davriy qonun va davriy sistemaning ahamiyati. d.i.mendeleyev davriy qonun asosida yaratgan davriy sistema hamma kimyoviy elementlar orasida mavjud bo'lgan bog'lanishni ochib beradi. har qaysi elementning xossasi haqida boshqa elemetlarning xossalariga, shuningdek, shu elementning davriy sistemadagi o'rniga qarabgina to'la xulosa chiqarish mumkin. mendeleyev "elementlar bitta qonunga bo’ysunadi, tabiati jihatidan bir xil va bir-birini to'ldiradi, ana shuning uchun ham ular davriy sistemada ma'lum tartibda joylashadi" degan edi. davriy sistema kimyoning va boshqa tabiiy fanlarning rivojlanishida nihoyatda muhim ahamiyat kasb etdi. u yangi elementlar izlash, ko'pgina elementlarning atom massasini to'g'rilash, ularning valentligini aniqlash hamda moddalarning tuzilishini …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davriy qonun va davriy sistemani o’qitish metodikasi"

powerpoint presentation 7- mavzu. davriy qonun va davriy sistemani o’qitish metodikasi 7- mavzu. davriy qonun va davriy sistemasini o’qitish metodikasi r e j a: 1.“davriy qonun va d.i.mendeleevning kimyoviy elementlar davriy sistemasi’ni o’qitish metodikasi. 2. o’quvchilarning “davriy qonun va d.i.mendeleevning kimyoviy elementlar davriy sistemasi’ haqida olgan bilimlarini rivojlantirish va umumlashtirish metodikasi 1.“davriy qonun va d.i.mendeleevning kimyoviy elementlar davriy sistemasi’ni o’qitish metodikasi. davriy qonun va elementlarning davriy sistemasi tabiatning asosiy qonuni bo‘lishi bilan birgalikda kimyo fanini o‘iganishning metodik asosidir. har qanday kimyo kursi davriy qonun bilan bog‘langan. anorganik kimyoning mavzularini o‘rganish davriy sistema asosida amalga oshiriladi. ...

This file contains 20 pages in PPT format (315.2 KB). To download "davriy qonun va davriy sistemani o’qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: davriy qonun va davriy sisteman… PPT 20 pages Free download Telegram