biologik resurslar va al ohida muhofaza qilinadigan hududlar

PPTX 16 pages 2.7 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

biologik ryesurslardan oqilona foydalanish muammolari taqdimoti termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisod va axborot texnalogiyalari fakulteti iqtisod yo’nalishi 2-bosqich 1-22- guruh talabasi yadgorova zarinaning atrof muhit va tabiiy resurslar iqtisodiyoti fanidan tayyorlagan biologik resurslar va alohida muhofaza qilinadigan hududlar reja 1. biologik resurslarni xususiyatlari 2. o’zbekistonning biologik resurslari va ulardan foydalanish muammolari 3. biologik resurslar bilan bog’liq muammolar 4. biologik resurslarni muhofaza qilish tadbirlari biologik resurslarni xususiyatlari. tabiiy resurslar orasida biologik boyliklar alohida ahamiyatga ega, chunki ular tugallanmaydigan resurslar bo’lib mahsulotlarni cheksiz muddatda beradi. o’simlik va hayvonot olami bir-birlari bilan o’zaro bog’liq. agar o’simlikning bir turi yo’qolsa hashoratlarning 10 dan to 30 turigacha qirilishi mumkinligi aniqlangan, yoki ba’zi hayvonlar shu joyni tark etishi mumkin. shu jihatdan qaraganda o’simlik va hayvonot dunyosi barcha joylarda saqlanishi zarur. yer kurrasida qariyb 1-1,5 mln. hayvon turlari yashaydi. bu miqdor o’simlik turlardan uch marta ko’p. yunyesko ma’lumotiga ko’ra keyingi yuz yil mobaynida insonning xo’jalik faoliyati …

2 / 16

shardagi igna bargli va tropik hamda subtropiklarning abadiy yam-yashil bargli o’rmonlari eng ko’p ahamiyatga ega. o’simlik qoplami yog’in-sochinning asosiy qismini o’z tanalarida tutib qolganligi tufayli yuzaki eroziyaning oldini oladi, daraxtzorlar zich o’sgan daryo va soy vodiylarida surilma, sel va chuqurlama eroziya kabi hodisalarning sodir bo’lishi kamdan-kam bo’ladi. o’simlik olami, ayniqsa, tog’ yon bag’rlarida qor qoplamining erishini sekin-asta kechishiga ta’sir etadi. tekisliklarda o’rmon va ihotazorlar shamol eroziyasining oldini oladi, yozning jazirama kunlarida soya-salqinli o’ziga xos mikroiqlim vujudga keltiradi. respublika tabiiy sharoitlarining turli-tumanligi, uning biologik boyliklarining ham har xil bo’lishiga ta’sir etadi. hozirda o’simliklarning 4168 turi mavjud bo’lib, ularning 577 turi dorivor hisoblanadi. o’zbekistonning o’rmon fondi 10 mln. ga, shundan qariyb 2 mln. ga maydon o’rmon bilan qoplangan. o’rmonli yerlar tekislikda, qumli hududda 3 mln. ga, tog’ yonbag’irlarida 0,5 mln. ga dan ziyod, qayirlardagi o’rmonlar maydoni 31 ming ga, tog’ vodiylaridagi to’qay o’rmonlar maydoni 23 ming ga. respublikamiz o’rmonlarga ancha kambag’al, mamlakat …

3 / 16

cha daraxtlari kesilgan. tog’lardagi archazorlar, bodomzorlar, olmazorlar, olchazorlar tekislik va tog’ etaklaridagi shaharlarda yashovchi aholi tomonidan qurilish materiali, “pista” ko’mir tayyorlash uchun to’xtovsiz qirqilib turgan, tog’lardagi daryo va soy vodiylarida topilgan mis, temir rudalaridan metall olishda ko’plab daraxtlar kesib yoqilgan, shuning uchun ham tog’ yonbag’irlari va daryolar bo’ylaridagi to’qayzorlar o’rmonlarga juda ham kambag’al. archazorlar siyrak, ba’zan katta maydonlarda archa uchramaydi, ularni asosan 1800-2000 m balandlikdan boshlab o’sishi kuzatiladi. tekisliklarda ham qora va oq saksovul, cherkez, qandim, shuvoq, to’qayzorlardagi turang’il, jiyda, tol asosan yoqilg’i sifatida qirqilib turganligi tufayli ular endilikda siyrak uchraydi. qashqadaryo, zarafshon, amudaryo, surxondaryo, chirchiqning to’qayzorlari xx asrga qadar asosan qirqib bo’lingan edi, faqat onda-sonda kichik maydonlarda dov-daraxtlar saqlanib qolgan. to’qayzorlar keyingi yillarda bearmon yo’q qilindi. binobarin, insonning xo’jalik faoliyati o’rta asrlar, xususan xviii-xix asrlarda o’simlik qoplamini ancha siyraklashuviga jiddiy ta’sir etgan, xx asrda dov-daraxtlarni qirqish, yangi yerlar ochish maqsadida to’qayzorlarni yo’q qilish davom etdi. o’zbekistonda o’rmonlarni geografik joylashuviga …

4 / 16

n va turkiston archa turlaridan iborat. zarafshon archasi (qora archa) keng tarqalgan va 1500-2300 m balandlikda uchraydi. yarimsharsimon (sovur) archa 2000-2700 m balandlikda tarqalgan. turkiston archasi asosan turkiston tog’ tizmalarida 2200-3100 balandlikda uchraydi. tog’ o’rmonlari orasida pistazorlar maydon jihatidan ikkinchi o’rinni egallaydi. pista-qurg’oqchilikka chidamli va qimmatli mevali daraxt. pistazorlar sof holda qurg’oqchil tog’ etaklari va past tog’lar yonbag’irlarida tarqalgan. pistazorlarning asosiy qismi mavzuotog’ tizmasida (surxondaryo, maydoni 50 ming ga), qisman samarqand atrofida va boshqa tog’li hududlarda uchraydi. archazorlar bilan pistazorlar oralig’ida bodomzor, yong’oq, tog’olcha, olma, o’rik, do’lana, na’matak, qora qand va boshqa daraxtli va butali o’rmonzorlar joylashgan. ular ko’plab meva berishi bilan birga, yonbag’irlarni surilma va eroziyadan muhofaza qiladi. tog’ o’rmonlarining ahamiyati beqiyos katta, lekin aholi yoqilg’i bilan to’la ta’minlanmanganligi va qurilish materiallari bilan ham barcha joylarda yetarli ta’minlanmaganligi tufayli o’rmonlarni qirqish hollari uchrab turadi. bozor iqtisodiyoti sharoitida, ayniqsa qurilish materiallarining qimmatligi aholini yonbag’irlardagi daraxtlarni qirqishga undaydi. toshkent viloyatining bo’stonliq …

5 / 16

herkez, chog’on, qandim o’rmon hosil qiluvchi daraxt va butalar hisoblanadi. ular zich o’sgan joylarda yaylovlar mahsuldorligi gektariga 2 ts dan kam bo’lmaydi, ba’zan 4-5 ts gacha ko’tariladi. ammo respublikaning cho’l qismida geologik-qidiruv ishlarining faollashuvi, avtotransport harakatining kuchayishi, turli ma’danlarni qazib olishni keng miqyosda amalga oshirilayotganligi, shaharchalar qurilayotganligi yaylovlar maydonini qisqarishga ta’sir qilmoqda, mavjud o’rmonlar qirqilmoqda. hisob-kitoblarga qaraganda 1 km masofada magistral quvurlar yotqazilishi kamida 4 ga maydondagi yaylovlarni buzilishiga ta’sir etadi. cho’l mintaqasida hozirga kelib 1 mln. ga maydonda harakatdagi qumlar vujudga kelgan, ularda hech qanday o’simlik o’smaydi va yaylov sifatida foydalanilmaydi. shuningdek, 5 mln. ga maydonda mahsuldorligi juda ham kam bo’lgan (gektariga 0,5 ts) yaylov vujudga kelgan, bu hududda harakatchan qum massivlari ustuvorlikka ega. ular mavjud yaylovlardan to’g’ri foydalanmaslik oqibatida tarkib topgan. vohalar (buxoro, qarshi, qorako’l, qoraqalpog’iston, xususan to’rtko’l, ellikqal’a) bilan qumli cho’llarni bir-birlari bilan tutashgan mintaqalarida 200 ming ga maydonda harakatdagi (barxanli) qum shakllari mavjud. bu hol yoqilg’i …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik resurslar va al ohida muhofaza qilinadigan hududlar"

biologik ryesurslardan oqilona foydalanish muammolari taqdimoti termiz iqtisodiyot va servis universiteti iqtisod va axborot texnalogiyalari fakulteti iqtisod yo’nalishi 2-bosqich 1-22- guruh talabasi yadgorova zarinaning atrof muhit va tabiiy resurslar iqtisodiyoti fanidan tayyorlagan biologik resurslar va alohida muhofaza qilinadigan hududlar reja 1. biologik resurslarni xususiyatlari 2. o’zbekistonning biologik resurslari va ulardan foydalanish muammolari 3. biologik resurslar bilan bog’liq muammolar 4. biologik resurslarni muhofaza qilish tadbirlari biologik resurslarni xususiyatlari. tabiiy resurslar orasida biologik boyliklar alohida ahamiyatga ega, chunki ular tugallanmaydigan resurslar bo’lib mahsulotlarni cheksiz muddatda beradi. o’simlik va hayvonot olami bir-birlari bilan o’zaro...

This file contains 16 pages in PPTX format (2.7 MB). To download "biologik resurslar va al ohida muhofaza qilinadigan hududlar", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik resurslar va al ohida … PPTX 16 pages Free download Telegram